Cv-installatie aftappen

Moet je de cv elk jaar voor de winter aftappen? Nee. Water dat al jaren door de installatie stroomt, bevat bijna geen zuurstof meer en de kalk is er al uit neergeslagen. Voor leidingen en ketel is dat water juist gunstiger dan vers kraanwater. Bij elke nieuwe vulling komt er zuurstof en extra kalk in het systeem, en dat bevordert roest en aanslag. Onnodig aftappen doet de installatie dus eerder kwaad dan goed.

Aftappen is vooral zinvol in deze situaties:

• Een radiator vervangen of verplaatsen die je niet los kunt afsluiten
• Leidingen, kranen, de pomp of de ketel herstellen of vervangen
• Een vervuilde installatie doorspoelen, bijvoorbeeld bij het vervangen van een oude ketel
• Een woning die de hele winter onverwarmd leeg staat en waar het kan vriezen

Voor het vervangen van één radiator hoef je vaak niet het hele huis af te tappen. Heeft de radiator een thermostatische kraan en een afsluitbaar voetventiel, dan sluit de installateur die twee af en tapt alleen die ene radiator af.

Cv met radiatoren

Het water loopt weg via de vul- en aftapkraan op het laagste punt van de installatie. In België staat de ketel vaak in de kelder, de garage of de berging, soms ook op zolder. Dat laagste punt zit daarom meestal bij de ketel zelf of bij een radiator op het gelijkvloers of in de kelder. Op die kraan komt een slang die naar de afvoer of naar buiten loopt. Daarna gaan de ontluchtingsnippels van de radiatoren open, van de bovenste verdieping naar beneden. Zo kan er lucht in het systeem en loopt het water weg. Heeft de ketel een automatische bijvulvoorziening, dan moet die eerst dicht, anders vult het systeem zichzelf steeds weer bij.

Vloerverwarming

Vloerverwarming bestaat uit lange lussen leiding die plat in de chape liggen. Door de zwaartekracht loopt daar het water niet helemaal uit. Moet de vloerverwarming leeg vanwege vorst, dan blaast de installateur de kringen bij de collector leeg met perslucht of spoelt ze door. In andere gevallen worden de kringen meestal alleen bij de collector afgesloten en blijven ze gevuld.

Appartement met collectieve verwarming of een warmtenet

Woon je in een appartement dat is aangesloten op een gezamenlijke installatie, dan tap je het water niet zelf af. De stijgleidingen horen bij de gemeenschappelijke delen, dus aftappen en vullen regelt de vereniging van mede-eigenaars (VME) via de syndicus, of de warmteleverancier. Doe je het toch zelf, dan kan een heel deel van het gebouw zonder warmte komen te zitten. Neem dus eerst contact op voordat je een radiator vervangt.

Snel en eenvoudig gaat het bij een overzichtelijke installatie met een goed bereikbare aftapkraan, kranen die het nog doen en één verdieping. Meer tijd kost het in deze gevallen:

• Veel radiatoren of meerdere verdiepingen
• Een combinatie van radiatoren en vloerverwarming
• Vastzittende of lekkende kranen die bij het openen kapot kunnen gaan
• Geen aftapkraan, zodat een radiatorkoppeling losgedraaid moet worden
• Sterk vervuild water dat de kranen verstopt en een spoelbeurt nodig maakt
• Antivries in het systeem, dat niet door de afvoer mag en apart opgevangen en naar het recyclagepark gebracht moet worden

Een eenvoudige installatie met radiatoren kan een handige leek zelf aftappen. Kom daarbij niet aan de gasaansluiting of aan de elektrische aansluiting van de ketel, dat is werk voor een erkend installateur. Weet je niet zeker waar het laagste punt zit of wat een kraan precies doet, bel dan een installateur. Ruik je gas, ga dan naar buiten, bedien geen schakelaars en bel 112 of de netbeheerder (Fluvius in Vlaanderen, Sibelga in Brussel).

1. De cv-ketel uitzetten met de bediening of de stekker en het water laten afkoelen tot de radiatoren lauw aanvoelen.
2. De automatische bijvulling of de vulkraan van de installatie dichtdraaien.
3. Een slang, emmers, doeken en een ontluchtingssleuteltje klaarleggen.
4. De slang op de aftapkraan op het laagste punt zetten en het uiteinde naar de afvoer of naar buiten leiden, lager dan de kraan.
5. De aftapkraan openen.
6. De ontluchtingsnippels van de radiatoren een voor een openen, te beginnen op de bovenste verdieping.
7. Wachten tot er geen water meer loopt en de laagst gelegen radiatoren controleren, want daar kan nog water staan.
8. Bij een winterstop ook de koppelingen van de laagste radiatoren losdraaien en het systeem open laten, zodat er nergens water achterblijft.
9. Voor het bijvullen alle kranen en nippels sluiten en de voordruk van het expansievat controleren volgens de handleiding van de ketel.
10. Langzaam bijvullen, liefst met het water dat de ketelfabrikant aanraadt, en ondertussen de radiatoren ontluchten van laag naar hoog.
11. De druk aanvullen tot de waarde die de fabrikant opgeeft, in een eengezinswoning meestal ongeveer 1,5 tot 2 bar in koude toestand.
12. De ketel aanzetten, het systeem laten opwarmen, opnieuw ontluchten en de druk nog eens controleren.

• Aftappen terwijl het water heet is. Heet water onder druk kan brandwonden geven en beschadigt dichtingen en vloeren.
• Bijvulling vergeten dicht te draaien. Het water blijft lopen en je vraagt je af waarom het systeem niet leeg raakt.
• Water op de laagste punten. Bij een winterstop is een klein beetje water in een radiator of een bocht in de leiding genoeg om bij vorst te scheuren.
• Kracht zetten op oude kranen. Een vastzittende kraan breekt makkelijk af. Zorg voor een reserveonderdeel of laat het aan een installateur over.
• Slecht ontluchten. Lucht in het systeem borrelt, radiatoren worden alleen bovenaan warm en de pomp heeft het zwaar.
• Verkeerde druk. Bij te weinig druk geeft de ketel een storing, bij te veel druk gaat het overdrukventiel lekken.

Na het vullen en aanzetten is het verstandig om de installatie een paar uur in de gaten te houden en de dagen daarna de druk nog eens te controleren. Lucht komt geleidelijk vrij, dus het is normaal dat je de radiatoren een tweede keer moet ontluchten.

• De druk op de manometer valt binnen het bereik van de ketelfabrikant en zakt niet na het opwarmen
• De ketel geeft geen storing en de pomp draait rustig
• Alle radiatoren worden over het hele oppervlak gelijkmatig warm
• Er borrelt of sist niets in de leidingen
• Koppelingen, kranen en de aftapkraan zijn droog
• Het overdrukventiel druppelt niet
• Bij vloerverwarming staan alle kringen op de collector open en tonen de flowmeters doorstroming
• Bij vervangen onderdelen weet je van de installateur wat er is vervangen en op welke druk het systeem is gevuld