Montage verdeler vloerverwarming

Een verdeler bestaat uit twee horizontale balken boven elkaar. In de ene stroomt het warme water vanaf de warmtebron binnen (aanvoer), in de andere komt het afgekoelde water uit de vloer terug (retour). Elke kring is met het ene uiteinde op de aanvoer en met het andere op de retour aangesloten.

• Flowmeters laten zien hoeveel water er door een kring stroomt en daarmee stel je die hoeveelheid ook in
• Ventielen voor thermische motoren maken het mogelijk om later ruimtethermostaten aan te sluiten en elke kamer apart te regelen
• Ontluchtings- en aftapkranen gebruik je voor vullen, doorspoelen en ontluchten
• Kogelkranen sluiten de verdeler af van de rest van de installatie als er iets hersteld moet worden

Waarom komt er soms nog een pomp met mengventiel bij? Vloerverwarming werkt met veel koeler water dan radiatoren. Levert de warmtebron een hoge temperatuur, bijvoorbeeld een cv-ketel die ook radiatoren verwarmt, dan komt er een mengunit voor de verdeler. Bij een warmtepomp of een goed ingestelde condensatieketel op lage temperatuur is die vaak niet nodig. Dat beoordeelt de installateur aan de hand van het ontwerp.

Eerst kiest de installateur een verdeler met het juiste aantal aansluitingen. Dat hangt af van het aantal kringen, hun lengte en het vermogen van de warmtebron. Denk je erover om later nog een ruimte toe te voegen, dan is één extra vrije aansluiting verstandig.

1. Verdelerkast inbouwen in de wand of opbouw plaatsen, of een technische nis voorbereiden.
2. Verdeler waterpas op de beugels zetten, hoger dan de leidingen in de vloer, zodat ontluchten makkelijker gaat.
3. Aanvoer en retour van de warmtebron aansluiten, inclusief afsluiters en eventueel een mengunit.
4. De kringen aansluiten met knelkoppelingen die passen bij het type buis.
5. Elke aansluiting labelen met de naam van de ruimte en de lengte van de kring.
6. De kringen één voor één vullen en doorspoelen tot er water zonder lucht uitkomt.
7. De drukproef uitvoeren en het resultaat vastleggen in een verslag.
8. De flowmeters instellen en bij de eerste keer opwarmen de temperaturen controleren.

Waar hoort de verdeler te hangen? Bij voorkeur zo centraal mogelijk ten opzichte van de verwarmde vloer, zodat de kringen ongeveer even lang zijn en de aanvoerleidingen niet door andere ruimtes hoeven. Hij moet ook bereikbaar blijven: de kast hoort niet achter keukenkasten of een ingebouwde kast te verdwijnen.

De drukproef en het gieten van de chape

De drukproef gebeurt altijd voordat de chape gegoten wordt, zolang de leidingen nog zichtbaar zijn. De testdruk en hoe lang die moet staan, bepaalt de fabrikant van het systeem; de werkwijze sluit aan bij NBN EN 1264. Tijdens het gieten blijven de leidingen onder druk, zodat een eventuele beschadiging direct opvalt. De chape zet de leidingen vast en zorgt dat de warmte gelijkmatig in de vloer komt. Pas als de chape voldoende is uitgehard, mag je voor het eerst verwarmen. Bij een zandcementchape duurt dat meestal een aantal weken, bij een anhydrietchape vaak korter. Daarna wordt de temperatuur volgens het opstookprotocol van de fabrikant stap voor stap verhoogd.

Alleen de verdeler ophangen is niet genoeg. Water kiest altijd de makkelijkste weg, dus een korte kring in de badkamer zou zonder instelling de warmte "stelen" van een lange kring in de woonkamer. Daarom wordt de installatie hydraulisch ingeregeld: de installateur stelt per kring op de flowmeter precies zoveel water in als nodig is, op basis van de lengte en het warmteverlies van de ruimte. Die waarden horen in het ontwerp te staan. Is er geen ontwerp, dan rekent de installateur ze uit of gebruikt hij de tabellen van de fabrikant.

Een goed ingeregelde installatie verwarmt gelijkmatig, maakt minder geluid en de pomp hoeft niet onnodig hard te werken. Ook is hij dan klaar voor ruimtethermostaten. De thermische motoren op de ventielen openen en sluiten de kringen dan zelf, afhankelijk van de temperatuur in de kamer. Het elektrisch aansluiten van de motoren en de regelunit laat je doen door een erkend elektricien, volgens het AREI.

Het eenvoudigst is de montage in nieuwbouw, waar de aanvoerleidingen klaarliggen, de kast op de goede hoogte zit en de kringen nog niet in de chape liggen. Meer werk geven:

• Veel kringen of erg lange kringen
• Een mengunit met pomp die erbij moet
• Vervanging van een oude verdeler waarvan de maten niet kloppen, zodat koppelingen of leidingen aangepast moeten worden
• Oude kringen zonder labels, waarbij eerst uitgezocht moet worden welke kring waarheen loopt
• Weinig ruimte, of een kast die nog in de muur uitgekapt moet worden
• Vervuilde oude kringen die grondig doorgespoeld moeten worden

• De verdeler zit zo weggewerkt dat je er bij onderhoud niet bij kunt
• De kringen zijn niet gelabeld en na een paar jaar weet niemand meer welke bij welke kamer hoort
• Alle flowmeters staan volledig open, dus er is helemaal niet ingeregeld
• Alle kringen worden tegelijk gevuld, waardoor er lucht in achterblijft
• De chape wordt gegoten zonder drukproef of zonder druk op de leidingen
• De vloerverwarming hangt rechtstreeks op de hoge ketelwatertemperatuur, zonder menging

Vaak zoekt een bewoner de fout in de ketel, terwijl het probleem al is opgelost door de flowmeters goed in te stellen en de kringen te ontluchten.

Oude verdelers hebben vaak geen flowmeters en geen aansluiting voor thermische motoren. Een verbouwing is daarom een goed moment om een nieuwe te plaatsen, zeker als je overstapt op een andere warmtebron of de indeling van de woning verandert. Zijn de kringen in de vloer dicht en niet vervuild, dan kan de nieuwe verdeler er meestal op worden aangesloten zonder dat de vloer open moet.

Stap je over op een warmtepomp, dan kom je mogelijk in aanmerking voor een renovatiepremie, in Vlaanderen via Mijn VerbouwPremie, in Brussel en Wallonië via de regionale premies. Bekijk de actuele voorwaarden voordat je begint. Wordt tegelijk de cv-ketel vervangen, laat het af- en aankoppelen van een gasketel dan over aan een erkende installateur. Ruik je gas, ga dan naar buiten, gebruik geen schakelaars en bel de netbeheerder (Fluvius in Vlaanderen, Sibelga in Brussel, ORES of RESA in Wallonië). Bij direct gevaar bel je 112.

In een appartement ligt het anders. Hangt je woning aan een collectieve verwarming, overleg dan vooraf met de syndicus van de vereniging van mede-eigenaars (VME). Vloerverwarming die zonder afstemming op het gezamenlijke systeem wordt aangesloten, kan de verwarming bij de buren uit balans brengen.

• De verdeler zit stevig vast, hangt waterpas en is goed bereikbaar
• Elke aansluiting is duidelijk gelabeld met de ruimte
• Alle koppelingen zijn droog en er druppelt niets
• Je hebt een verslag van de drukproef
• De flowmeters zijn ingesteld volgens het ontwerp en je hebt de waarden op papier
• De kringen zijn ontlucht en worden tijdens het verwarmen allemaal warm
• De afsluiters gaan makkelijk open en dicht
• Bij een nieuwe chape heb je een verslag van het opstoken
• De installateur heeft je laten zien hoe je een kring ontlucht en de verdeler afsluit