Voorbereiding voor het aansluiten van een slimme thermostaat

Het gaat niet om het monteren van de thermostaat, maar om het voorbereiden van de route ernaartoe. Meestal gebeurt het volgende:

• De plek van de thermostaat bepalen in de ruimte waar de temperatuur wordt gemeten, meestal de woonkamer
• Een inbouwdoos op de juiste hoogte in de muur plaatsen
• Een mantelbuis (flexibele buis) leggen van de doos naar de cv-ketel, de warmtepomp of de zekeringkast
• Een stuurkabel met genoeg aders en extra lengte erin trekken
• Een voeding voorbereiden voor thermostaten die die apart nodig hebben
• Bij vloerverwarming ook een route voor de vloervoeler en eventuele regeling per ruimte voorbereiden
• De kabeluiteinden labelen en vastleggen waar de route loopt

Die mantelbuis heeft een praktisch nut. Raakt de kabel ooit beschadigd, of heeft een nieuwe thermostaat een ander type kabel nodig, dan trek je de oude eruit en een nieuwe erin, zonder breekwerk.

Waarom maakt de plek zoveel uit? De thermostaat meet de temperatuur alleen op de plek waar hij hangt en stuurt op basis daarvan de verwarming voor het hele huis of de hele zone. Hangt hij verkeerd, dan slaat de verwarming te vroeg of te laat af.

• Een binnenmuur, geen buitenmuur, want die is in de winter kouder
• Een hoogte van meestal ongeveer anderhalve meter boven de vloer
• Uit de buurt van radiatoren, de houtkachel, het fornuis, de televisie en direct zonlicht
• Niet in de tocht bij deuren en ramen
• Een plek die niet achter een kast of gordijn verdwijnt
• Bij een wifi-thermostaat een plek met goed bereik van het thuisnetwerk

In de praktijk gebeurt het vaak dat de doos wordt geplaatst waar toevallig ruimte was. Pas als de kamer is ingericht, blijkt de thermostaat achter de boekenkast of pal naast de radiator te zitten. Bepaal de plek daarom samen met de opstelling van je meubels.

1. Nagaan welke warmtebron er komt en welke regeling: simpel aan en uit, een communicatieprotocol (bijvoorbeeld OpenTherm, dat bij veel cv-ketels wordt gebruikt, of het protocol van de fabrikant) of regeling per zone.
2. De handleiding van de cv-ketel bekijken en, als die al gekozen is, ook die van de thermostaat: aantal aders, type kabel, wel of geen aparte voeding.
3. De plek van de thermostaat en de route naar de warmtebron of zekeringkast aftekenen.
4. Sleuven kappen of frezen, de inbouwdoos plaatsen en de mantelbuis leggen.
5. De kabel intrekken met extra lengte aan beide kanten en minstens een of twee vrije aders extra.
6. Bij een aparte voeding een aansluiting vanuit de zekeringkast voorbereiden, met de juiste beveiliging.
7. De kabeluiteinden isoleren en labelen en de doos afdekken met een blindplaat.
8. De route en de aderkleuren vastleggen, liefst ook met een foto voordat de plafonneerder komt.

Werk aan de elektrische installatie, een nieuwe stroomkring en werk in de zekeringkast laat je over aan een erkend elektricien. De installatie moet voldoen aan het AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties) en wordt gekeurd door een erkend keuringsorganisme. Het aansluiten op de klemmen van de cv-ketel doet meestal de installateur of de onderhoudstechnicus van de ketel, ook in verband met de garantie. Aan het gasgedeelte van de ketel werkt altijd alleen een erkend installateur. Ruik je gas, ga dan naar buiten, gebruik geen schakelaars en bel 112 of je netbeheerder: Fluvius in Vlaanderen, Sibelga in Brussel, ORES of RESA in Wallonië.

Bedrade thermostaat

Deze heeft een kabel nodig tot aan de cv-ketel. Voor eenvoudig aan en uit schakelen, of voor OpenTherm, zijn vaak twee aders genoeg. Thermostaten met een aparte voeding of een andere manier van communiceren hebben er meer nodig. Daarom trek je een kabel met meer aders, ook als je er vandaag maar twee gebruikt.

Draadloze thermostaat

De thermostaat aan de muur werkt op batterijen, maar bij de ketel zit meestal een ontvanger die ruimte, stroom en een verbinding met de ketel nodig heeft. Ook hier kun je de voorbereiding dus niet helemaal overslaan. Een kabel naar de inbouwdoos is sowieso handig, voor het geval je later toch een bedraad model wilt.

Regeling per zone en vloerverwarming

Elke zone krijgt een eigen thermostaat en de kabel loopt naar de collector of naar het kastje met de regelunit. De vloervoeler gaat in een mantelbuis in de vloer, voordat de chape wordt gegoten, zodat je hem bij een storing kunt vervangen. Ligt de chape er eenmaal, dan valt er niets meer toe te voegen.

Het eenvoudigst gaat het in de ruwbouw of tijdens een renovatie, als de muren nog niet zijn afgewerkt en de elektricien ook de rest van de leidingen legt. Lastiger, en daardoor duurder, is het in een afgewerkte woning. Dan moet er in pleisterwerk of tegels worden gekapt en daarna weer worden hersteld, of de kabel moet in een opbouwgoot.

Verder speelt mee hoe ver de thermostaat van de ketel zit, door hoeveel muren en plafonds de route loopt, hoeveel zones er zijn, of er een aparte voeding nodig is en of er nog plaats is in de zekeringkast. Woon je in een appartement met collectieve verwarming of een aansluiting op een warmtenet, vraag dan eerst bij de syndicus van de vereniging van mede-eigenaars (VME), de verhuurder of de warmteleverancier welke regelmogelijkheden je eigenlijk hebt. Met een eigen cv-ketel in je woning is het een stuk eenvoudiger.

• Thermostaat op een buitenmuur of vlak bij een warmtebron
• Een kabel met precies zoveel aders als vandaag nodig is, zonder reserve
• Kabel rechtstreeks in de muur ingepleisterd, zonder mantelbuis
• Stuurkabel over een lange afstand vlak naast stroomkabels gelegd, wat het signaal kan storen
• Kabeluiteinden zonder label en geen vastlegging van de route
• Laagspanning en netspanning verwisseld bij het aansluiten
• Pas na het gieten van de chape merken dat de vloervoeler ontbreekt

• De inbouwdoos zit op de afgesproken plek en op de juiste hoogte
• De kabel ligt in een mantelbuis en is daarin nog te bewegen
• Aan beide kanten is voldoende extra kabel
• Het aantal aders past bij de geplande thermostaat en er blijft reserve over
• De uiteinden zijn geïsoleerd en gelabeld en de doos is afgedekt
• De elektricien heeft de kabel doorgemeten en gecontroleerd dat die niet onderbroken is
• Bij een nieuwe stroomkring heb je een meetrapport van de elektricien en, waar nodig, een keuringsverslag volgens het AREI
• Je hebt foto's van de route en een schriftelijke beschrijving van de aansluiting