Wapeningsnetten 150×150 plaatsen en vastbinden

Beton kan goed tegen druk, maar slecht tegen trek. Als een plaat uithardt en droogt, krimpt ze. Als er een auto op rijdt, een zware kast op staat of de grond eronder bevriest, ontstaan er trekspanningen. Zonder wapening zie je dat aan scheuren die langzaam breder worden. Een wapeningsnet verdeelt die spanningen over een grotere oppervlakte. De scheuren blijven dan fijn en de plaat blijft één geheel.

Wapeningsnetten 150×150 kom je vooral tegen in:

• Vloerplaten op volle grond in woningen, van rijwoning tot open bebouwing
• Vloeren van garages, ateliers, bergingen en tuinhuizen
• Betonplaten voor terrassen, opritten, paden en verharde zones
• Funderingsplaten en verdiepingsvloeren, als de ingenieur stabiliteit dat zo voorziet
• Chapes met vloerverwarming, waar het net ook de leidingen op hun plaats houdt

Maak wel een duidelijk onderscheid tussen twee situaties. Bij een vloer op volle grond of een terras dient het net vooral om scheuren te beperken. Bij een verdiepingsvloer, funderingsplaat of dragende wand hoort de wapening bij de draagstructuur. Dan bepaalt de stabiliteitsstudie de diameter, de ligging, de overlappingen en de betondekking. Op de werf verandert niemand daar iets aan, ook niet door "voor de zekerheid" een ander net te leggen.

Wapeningsnet 150×150

De draden liggen in beide richtingen 150 mm uit elkaar. De draaddikte ligt meestal ergens tussen ongeveer 4 en 8 mm. Voor vloeren in woningen en garages wordt vaak 6 mm gebruikt. De netten worden in panelen van enkele meters verkocht, de juiste maten hangen af van de leverancier. Het is een veelzijdige keuze voor vloeren, platen en verhardingen met een normale belasting. Het leggen gaat vlot: je hebt per vierkante meter weinig panelen nodig en overlappingen maken gaat eenvoudig.

Wapeningsnet 100×100

Een fijnere maas kies je bij dunnere lagen en waar je kleine scheurtjes beter wilt tegengaan. Denk aan dunne chapes, vloerverwarming met een kleine leidingafstand of zichtbare, decoratieve betonvloeren. De draad is meestal dunner. Het leggen duurt iets langer en het net is lastiger te knippen. Beton met grover granulaat loopt er ook moeilijker doorheen. Let daarom op de korrelgrootte van het beton en zorg voor goed verdichten, bijvoorbeeld met een trilnaald.

Wapening vlechten met losse staven

Bij funderingszolen, ringbalken, lateien, kolommen en verdiepingsvloeren werkt men vaak niet met netten, maar met losse staven volgens het wapeningsplan. Dat werk heet vlechten. De staven komen op de voorgeschreven afstand te liggen en de kruisingen worden geheel of gedeeltelijk met binddraad vastgemaakt. Dat is meer werk dan een net leggen. De ploeg wisselt van diameter, plaatst beugels en maakt plooien en verankeringen. Je kunt zo wel heel precies wapenen op de plekken waar de constructie het zwaarst belast wordt. Op één werf worden beide technieken vaak gecombineerd: de plaat zelf in netten, de randen en openingen aangevuld met staven.

In de praktijk gebeurt het dat iemand een net 150×150 vervangt door 100×100 met dunnere draad, omdat een fijner net sterker lijkt. Dat klopt niet altijd. Wat telt, is de hoeveelheid staal per meter breedte, dus de combinatie van draaddikte en tussenafstand. Is de wapening berekend door een ingenieur stabiliteit, overleg dan altijd eerst met hem voor je iets wisselt.

Een net leg je pas op een afgewerkte ondergrond. Komt de ploeg en is die ondergrond nog niet klaar, dan gaat er tijd verloren en wordt het resultaat vaak slechter. Voor het leggen hoort dit af te zijn:

• Een verdicht steenslagbed of een onderbeton op de juiste hoogte
• Isolatie, vochtscherm of scheidingsfolie als die in de opbouw voorzien zijn, met afgeplakte naden
• Bekisting langs de rand en op de plaatsen van stortnaden en uitzetvoegen
• Alle doorvoeren voor riolering, water, elektriciteit en ventilatie die door de plaat gaan
• De bovenkant van het beton uitgezet, bijvoorbeeld op de bekisting of met een laser

Ook de bereikbaarheid speelt mee. Een paneel weegt al snel een paar tientallen kilo, bij dikke draad nog meer. Bij een rijwoning moeten de netten vaak door de gang of over de tuin naar achteren gedragen worden, en dat duurt merkbaar langer. Leg de netten op balkjes, niet in de modder, en houd ze weg van olie en smeermiddelen.

Bij een nieuwbouw of grote verbouwing heb je de plannen met het wapeningsplan nodig. Spreek ook af wie de wapening controleert voor het storten, bijvoorbeeld de architect, de ingenieur of de werfleider. Bij kleinere werken zoals een terras of tuinhuis maak je het best vooraf met de aannemer duidelijk welk net, welke draaddikte en welke dekking je verwacht.

Uitleggen en knippen

De ploeg verdeelt eerst de oppervlakte, zodat er zo weinig mogelijk afval is en de overlappingen goed uitkomen. De netten komen in rijen te liggen, meestal met verspringende naden, zodat er nooit vier hoeken op één plek samenkomen. Waar nodig worden de netten geknipt met een betonijzerschaar of een slijptol. Let bij een slijptol op de vonken: die branden gaatjes in de isolatie en de folie onder het net.

Overlappingen

Naast elkaar liggende netten moeten elkaar overlappen. Bij vloeren op volle grond is dat meestal minstens één maas, vaak twee mazen. Bij een net 150×150 komt dat neer op ongeveer 150 tot 300 mm. Bij dragende constructies legt de stabiliteitsstudie de overlapping vast, en die is meestal groter. Belangrijk is dat de dwarsdraden elkaar overlappen, niet alleen de uiteinden van de draden. Een te korte overlapping is een van de bekendste oorzaken van een scheur precies op de lijn waar twee netten samenkomen.

Afstandhouders en betondekking

Het net mag niet op de grond, de folie of de isolatie liggen. Ligt het onderaan, dan doet het in het beton nauwelijks iets en roest het bovendien. Daarom komt het op afstandhouders van kunststof, op de werf vaak stoeltjes of wieltjes genoemd, of op betonblokjes. De hoogte van de afstandhouder bepaalt de betondekking. Bij vloeren is die meestal ongeveer 20 tot 40 mm, buiten en in een agressievere omgeving meer. Zet de afstandhouders in een regelmatig raster, ongeveer om de 60 tot 100 cm, zodat het net er niet tussen doorzakt. Stenen, stukken baksteen of plankjes zijn geen goede afstandhouders. Ze verschuiven en vormen zwakke plekken in het beton.

Vastbinden

De overlappingen worden vastgemaakt met gegloeide binddraad, met de hand met een vlechttang of een draaihaak, op grote oppervlakken ook met een bindmachine. Je bindt op afstanden die de netten tijdens het lopen en storten op hun plaats houden. Bij overlappingen is dat meestal om de paar decimeter, en altijd aan de uiteinden. Plooi de uiteinden van de draad naar binnen, niet naar boven, zodat ze niet uit het beton steken en roesten. Wapeningsnetten op de werf aan elkaar lassen doe je normaal niet, omdat lassen het staal kan verzwakken.

Dubbel net en extra wapening

Bij dikkere platen ligt er een onder- en een bovennet. Het bovennet rust op afstandsbeugels of stalen steunen, en die moeten het gewicht van de mensen tijdens het storten houden. Rond doorvoeren, hoeken van openingen en binnenhoeken van de plaat komen korte, schuin geplaatste staven bij, omdat daar het vaakst scheuren ontstaan. Ter hoogte van uitzetvoegen wordt het net onderbroken, anders werkt de voeg niet.

De prijs per vierkante meter hangt af van hoe ingewikkeld de oppervlakte is. Eenvoudiger en sneller gaat het bij:

• Een rechthoekige vloer zonder doorvoeren, waar je bijna niet hoeft te knippen
• Eén laag net op een vlakke, stevige ondergrond
• Een vrachtwagen of kraanauto die tot bij de werkzone kan rijden
• Een ondergrond en bekisting die klaar zijn wanneer de ploeg aankomt

Meer werk geeft:

• Een grillig grondplan met bogen, schuine wanden en veel hoeken
• Veel doorvoeren, putjes en goten waarrond het net geknipt en aangevuld moet worden
• Een dubbel net met steunen, of een combinatie van netten en vlechtwerk
• Een fijner net 100×100 of dikkere draad die moeilijker te knippen en te plooien is
• Werk op een verdiepingsvloer of op een moeilijk bereikbare plek waar alles met de hand gedragen wordt
• Het bevestigen van vloerverwarmingsleidingen op het net, als dezelfde ploeg dat doet

Vraag na of het materiaal, de afstandhouders en de binddraad inbegrepen zijn, of alleen het werk. Op NUMIQ zie je arbeid en materiaal apart boven deze tekst.

Wat ervoor en erna komt

De wapening zit tussen twee fasen die van elkaar afhangen. Voor de netten gelegd worden, moeten de loodgieter en de elektricien alles afwerken wat in of onder de plaat komt. Achteraf openingen boren of kappen in een afgewerkte plaat betekent dat je de wapening doorsnijdt. In een dragende constructie doe je dat niet zonder overleg met de ingenieur stabiliteit.

Komt er vloerverwarming, spreek dan vooraf af of de leidingen rechtstreeks op het net vastgemaakt worden of op een systeemplaat met noppen komen. Bindt de installateur ze op het net, dan moet dat net vlak liggen en goed ondersteund zijn. Anders liggen de leidingen op verschillende hoogtes en wordt de chape erboven plaatselijk te dun.

Na het leggen volgen de controle en het storten. De betonploeg moet weten waar de ondersteuning zwakker is en loopt best over looppaden of over de plekken boven de afstandhouders. Bij een grotere werf noteert de architect of werfleider de controle in het werfverslag. Bestel het beton pas als de wapening gecontroleerd is. Staat de betonmixer al te wachten, dan wordt er niets meer verbeterd.

Hoe lang het duurt

Bij een eenvoudige garagevloer of terrasplaat legt en bindt een ploeg van twee meestal alles in enkele uren. De volledige gelijkvloerse vloer van een woning, met doorvoeren en extra wapening, vraagt doorgaans een dag, bij een dubbel net of een verdiepingsvloer ook meer. Wapening hoeft niet te drogen, maar laat ze ook niet te lang op het beton wachten. Ze wordt vuil, er wordt op getrapt en de afstandhouders verschuiven. Ideaal leg je de netten de dag voor het storten of dezelfde ochtend.

• Net dat onderaan ligt of tijdens het storten is ingetrapt: de plaat scheurt alsof er geen wapening in zit, en bij een vochtige ondergrond roest het staal
• Net te dicht bij het oppervlak: te weinig dekking, roestvlekken en afschilferend beton, vooral buiten waar vorst en strooizout inwerken
• Te korte of geen overlappingen: rechte scheuren op regelmatige afstand, precies waar de panelen samenkomen
• Geen extra wapening bij doorvoeren en hoeken: schuine scheuren die vanuit de hoeken van openingen vertrekken
• Net dat doorloopt over een uitzetvoeg: de plaat scheurt naast de voeg, op een plek waar niemand dat wil
• Vettig, bemodderd of sterk verroest net: het beton hecht er slecht aan, lichte oppervlakteroest is wel geen probleem
• Uitstekende uiteinden van binddraad: roestpuntjes op het oppervlak van de afgewerkte vloer of het terras
• Vochtscherm beschadigd door de slijptol of scherpe netuiteinden: het vochtprobleem duikt pas jaren later op

De meeste van deze fouten zie je bij een rondgang voor het storten. Na het storten verraden alleen de scheuren ze nog, en herstellen is dan lastig.

Een net in een vloer op volle grond, bijvoorbeeld onder een tuinhuis, een terras of een garagevloer, kan een handige doe-het-zelver zelf leggen. Wapening voor verdiepingsvloeren, funderingsplaten van een woning, trappen of andere dragende delen doe je niet zelf. Daar geldt het plan van de ingenieur en hoort een vakman de wapening te controleren. Werk met handschoenen en een veiligheidsbril, want de uiteinden van de draden zijn scherp.

1. Controleren of de ondergrond verdicht en vlak is en of de folie of isolatie nergens beschadigd is.
2. De panelen verdelen zodat de overlappingen minstens één tot twee mazen zijn en de naden in naastliggende rijen verspringen.
3. De netten op maat knippen met een betonijzerschaar of slijptol, buiten de werkzone zodat vonken de folie niet raken.
4. Afstandhouders plaatsen in een raster van ongeveer 60 tot 100 cm, met een hoogte volgens de gewenste dekking.
5. De netten op de afstandhouders leggen en langs de rand minstens de betondekking vrijhouden.
6. De overlappingen met binddraad vastmaken op regelmatige afstand en aan de uiteinden, de draaduiteinden naar beneden plooien.
7. Korte schuine staven toevoegen bij hoeken en doorvoeren.
8. Het net onderbreken waar een uitzetvoeg komt.
9. Over de hele oppervlakte lopen en nagaan of het net nergens op de ondergrond ligt of wiebelt.
10. Tijdens het storten voorzichtig lopen en een ingetrapt net met een haak terug op hoogte trekken.

Loop de hele oppervlakte na voor de betonwagen komt. Bij een woning laat je de wapening best ook controleren door de architect, de ingenieur stabiliteit of de werfleider. Let vooral op:

• Type net, draaddikte en maaswijdte komen overeen met het plan of de afspraak
• De netten liggen op afstandhouders en raken nergens de ondergrond
• De betondekking is ook aan de bekisting en langs de rand gerespecteerd
• De overlappingen hebben de vereiste lengte en zijn vastgebonden
• Bij doorvoeren en hoeken ligt extra wapening
• Bij uitzetvoegen is het net onderbroken
• Bij een dubbel net is het bovennet stevig ondersteund en wiebelt het niet
• De wapening is proper, zonder modder, olie of schilferende roest
• De draaduiteinden wijzen niet naar het oppervlak en de folie of isolatie eronder is intact
• Alle doorvoeren en leidingen zitten op hun plaats en kunnen niet verschuiven
• Bij een grotere werf is de controle genoteerd in het werfverslag