Handmatig gestorte dekvloer tot 7 cm

In de post zitten het maken van de mortel, het vervoer op de bouwplaats, het aanbrengen op de gewenste hoogte, het afreien en het gladwerken van het oppervlak. Bij een zwevende dekvloer horen daar meestal ook de randstroken en de afdekfolie bij. Isolatie, wapening en het verwijderen van de oude vloer worden doorgaans apart gerekend. Spreek daarom vooraf met het bedrijf af wat precies inbegrepen is.

Met de hand of met een pomp

In Nederland wordt een dekvloer in nieuwbouw vaak met een dekvloerpomp of mobiele menginstallatie aangebracht. Dat gaat snel en de hele vloer ligt in één keer. Handwerk loont waar een pomp weinig zin heeft: in een kleiner appartement, in één of twee kamers, op een hogere verdieping waar je geen slang naar binnen krijgt, in een smalle straat zonder plek voor een wagen of als je per kamer werkt omdat je in de rest van het huis nog woont. Met de hand heb je bovendien meer grip op details, zoals het afschot naar een putje in de badkamer.

Waarom tot 7 cm

De dikte bepaalt direct hoeveel materiaal en werk er nodig is en hoe lang de vloer droogt. Binnen zeven centimeter past een normale zwevende dekvloer en ook de dekking boven de buizen van vloerverwarming. Moet je een groter hoogteverschil overbruggen, vul dat dan op met isolatie, een licht ophoogmateriaal of een egalisatiekorrel, niet met een dikkere dekvloer. Een dikke dekvloer is zwaar, belast de constructie onnodig en droogt erg langzaam. Bij een houten balklaag, wat je in oudere Nederlandse woningen vaak tegenkomt, is een natte dekvloer meestal geen goed idee. Laat dan een constructeur meekijken of kies voor een droge dekvloer van gipsvezelplaten.

Zandcement dekvloer

Dit is de klassieker. Zandcement kan tegen vocht en past daarom in badkamers, kelders, garages en op de begane grond boven een kruipruimte. Bij het uitharden krimpt hij, dus hij heeft dilatatievoegen nodig en droogt langer. Als zwevende vloer wordt hij meestal zo'n 5 cm dik gemaakt, en boven vloerverwarmingsbuizen wordt doorgaans een dekking van ongeveer 4,5 cm gevraagd. De exacte waarden geeft de fabrikant van de mortel. Met de hand werkt men meestal met een aardvochtige mortel die wordt verdicht en daarna glad afgewerkt.

Anhydrietvloer

Anhydriet is een vloeivloer op basis van calciumsulfaat. Hij is vloeibaar en loopt vanzelf vlak. Hij kan dunner, heeft minder dilatatievoegen nodig en sluit goed om de buizen van vloerverwarming, daarom kiest een installateur er graag voor. Wel verdraagt hij geen blijvend vocht: buiten, in een garage of in een slecht geventileerde kelder hoort hij niet. In een badkamer kan het, mits je er zorgvuldig een waterdichte laag op aanbrengt. Aan het oppervlak vormt zich een dun, zwakker laagje dat vóór het lijmen van de vloer wordt geschuurd. Je kunt anhydriet uit zakken met de hand mengen, maar bij grotere oppervlakken wordt hij vaker gepompt, omdat hij in één doorgaande gang moet worden gestort.

Kant-en-klare mortel uit zakken of zelf mengen

Droge mortel uit zakken heeft een constante kwaliteit en op de zak staat precies hoeveel water erbij moet. Wordt de dekvloer van los zand en cement gemaakt, dan hangt het resultaat af van de ervaring van de ploeg. Het zand moet scherp zijn met een gevarieerde korrel, meestal 0 tot 4 mm, geen fijn metselzand. De verhouding cement en zand ligt doorgaans rond 1 : 3 tot 1 : 4. In zwevende dekvloeren gaan vaak polypropyleenvezels, die de kans op haarscheurtjes verkleinen, en een plastificeerder, waardoor er minder water nodig is.

Hechtend, op een scheidingslaag of zwevend

• Een hechtende dekvloer komt direct op stevig beton, met een voorstrijk of hechtbrug ertussen. Hij kan dunner zijn, maar de ondergrond moet schoon, sterk en stofvrij zijn
• Een dekvloer op een scheidingslaag ligt op folie en is niet met de ondergrond verbonden. Dit gebruik je op oude of minder sterke ondergronden
• Een zwevende dekvloer ligt op thermische of akoestische isolatie en raakt de wanden en leidingen nergens. In appartementen is dit de gangbare oplossing, omdat de buren onder je minder van je voetstappen horen

In een zwevende zandcementvloer wordt soms een wapeningsnet gelegd. Dat werkt alleen als het ongeveer midden in de laag ligt, niet onderin. Een net dat plat op de isolatie is getrapt, doet niets. Of je wapening nodig hebt, hangt af van de belasting en van het advies van de mortelfabrikant of de constructeur. Isoleer je tegelijk de begane grond, kijk dan of daar op dat moment een subsidieregeling zoals de ISDE voor geldt. De voorwaarden veranderen geregeld, dus controleer ze vooraf.

De meeste problemen met een dekvloer ontstaan al voordat er gemengd wordt. Controleer voor de afgesproken datum:

• De hoogte van de afgewerkte vloer: het meterpeil staat op de wanden en je weet hoe dik de tegels of het parket worden, inclusief lijm
• De leidingen in de vloer: elektra, water, riolering en verwarming liggen er, zijn vastgezet en de vloerverwarming is afgeperst
• Het stucwerk: meestal gaat de stukadoor vóór de dekvloer aan de slag, zodat de nieuwe vloer niet vuil of beschadigd raakt
• Ramen en buitendeuren zitten erin, want tocht en vorst zijn slecht voor de dekvloer
• De temperatuur: tijdens het storten en enkele dagen daarna liefst niet onder ongeveer 5 °C
• Een schone ondergrond zonder puin, stof, olie of oude lijmresten
• Water en stroom op de bouwplaats en een plek om te mengen, bij voorkeur dicht bij de ingang
• Een route voor het materiaal: lift of trap, en bescherming van gemeenschappelijke ruimtes

Woon je in een appartement, stem dan met de Vereniging van Eigenaars en je buren af wanneer de lift wordt gebruikt en op welke dagen er lawaai is. Denk ook aan het gewicht: een nieuwe dekvloer met isolatie belast de draagvloer extra. Wordt de opbouw duidelijk zwaarder dan voorheen, laat dat dan door een constructeur beoordelen.

1. Ondergrond en hoogtes controleren. De ploeg meet de vloer met een laser, zoekt het hoogste en laagste punt en kijkt of de geplande dikte overal past.
2. Isolatie en folie. Bij een zwevende dekvloer gaan de isolatieplaten strak tegen elkaar, met daarover folie die overlapt en tegen de wanden omhoog loopt. De folie voorkomt dat cementwater in de naden loopt en geluidsbruggen vormt.
3. Randstroken. Langs alle wanden, rond leidingen en kozijnen komt een schuimstrook, meestal zo'n 8 tot 10 mm dik. Daardoor kan de dekvloer bewegen en scheurt hij niet langs de muur.
4. Hoogtebanen. Van mortel worden hoogtepunten of stroken gemaakt, of er worden stalen geleideprofielen gelegd. Daarover trekt men later de rei.
5. Mengen. De mortel gaat in de betonmolen met precies de juiste hoeveelheid water. Een te natte mortel is makkelijker te verwerken, maar krimpt meer en krijgt een zwakker oppervlak.
6. Storten en verdichten. De mortel wordt per vak aangebracht, verdicht en met een aluminium rei over de banen afgetrokken. Anhydriet wordt uitgegoten en ontlucht met een prikroller of een slagrei.
7. Gladwerken. Als de vloer iets is aangetrokken, wordt hij met de hand of met een vlindermachine gladgewerkt. Hoe glad, hangt af van de afwerkvloer die erop komt.
8. Dilatatievoegen. In deuropeningen en op grote vlakken wordt de dekvloer onderbroken. Dat gebeurt met een vooraf geplaatst dilatatieprofiel of door de verse vloer tot ongeveer een derde van de dikte in te snijden.
9. Nabehandeling. Een zandcementvloer wordt de eerste dagen beschermd tegen snel uitdrogen met folie of door hem nat te houden. Ramen blijven dicht en directe tocht of zon mag niet op de vloer komen.

Hoeveel moeite een vierkante meter kost, verschilt sterk per situatie. Het werk gaat vlotter bij:

• Een groter, aaneengesloten oppervlak met een eenvoudige plattegrond
• Een begane grond of een lift, en een korte afstand vanaf de betonmolen
• Een vlakke ondergrond, waardoor de dikte overal ongeveer gelijk is
• Een ruimte die klaar is en waar niets op andere vakmensen wacht

Het werk wordt zwaarder bij:

• Veel kleine kamers, gangetjes en nissen
• Een hogere verdieping zonder lift, waarbij elke zak en elke kruiwagen de trap op moet
• Een scheve ondergrond met grote verschillen in dikte
• Afschot naar putjes en inloopdouches
• Vloerverwarming met dicht gelegde buizen, waar je voorzichtig omheen moet werken
• Werken in de kou, als de ruimte verwarmd moet worden en de vloer langer bescherming nodig heeft
• Storten in fases in plaats van in één doorgaande gang

Voor de dekvloer

De erkend elektricien, de loodgieter en de installateur moeten hun werk in de vloer af hebben. Achteraf iets wegfrezen kan niet zonder de dekvloer en de isolatie te beschadigen. Komt er vloerverwarming, spreek dan met de installateur af dat het systeem tijdens het storten onder druk staat. Een lek zie je dan meteen. Denk ook aan de hoogte van kozijnen en dorpels, zodat deuren na het leggen van de vloer niet aanlopen.

Hoe lang duurt het en wanneer kun je erop lopen

Een gewoon appartement doet een ervaren ploeg met de hand meestal in een à twee dagen. Op een zandcementvloer kun je doorgaans na 24 tot 48 uur voorzichtig lopen, lichte belasting kan na een paar dagen en de volle sterkte is na ongeveer 28 dagen bereikt. Anhydriet is vaak eerder beloopbaar, volgens de fabrikant meestal binnen twee dagen. Voor het drogen geldt als grove vuistregel dat zandcement ongeveer een centimeter per week droogt voor de eerste vier centimeter, daarna langzamer. Een dekvloer van 5 cm laat het leggen van de afwerkvloer dus pas na een aantal weken toe, bij kou en weinig ventilatie nog later.

Na de dekvloer

Bij vloerverwarming volgt een opstookprotocol: de temperatuur gaat stap voor stap omhoog, blijft een tijd gelijk en gaat weer omlaag. Bij zandcement begint dat meestal op zijn vroegst na drie weken, bij anhydriet volgens de fabrikant eerder. Vóór het leggen van de vloer wordt het restvocht gemeten, betrouwbaar met de CM-methode (carbidemeting). Voor zandcement wordt onder parket en pvc meestal ongeveer 2 % of minder gevraagd, voor anhydriet ongeveer 0,5 %, en bij vloerverwarming nog minder. De precieze grenzen geeft de fabrikant van de vloer en de lijm. Daarna volgen zo nodig schuren, voorstrijken, in de badkamer een waterdichte laag, en pas dan de tegelzetter of de vloerenlegger.

• Geen randstroken. De dekvloer drukt tegen de muur, scheurt langs de rand en de buren onder je horen elke stap
• Geen dilatatievoeg in de deuropening. Na verloop van tijd ontstaat precies onder de deur een scheur, die doorloopt in de tegels
• Te veel water in de mortel. Het oppervlak stuift en brokkelt af, de vloer krimpt meer en gaat scheuren
• Te snel drogen. Open ramen in de zomer of een bouwdroger direct na het storten geven scheuren en opkrullende randen van de vakken
• De vloer te vroeg gelegd. Parket gaat golven, pvc laat los en tegels kunnen hol gaan klinken of barsten
• Te weinig dekking boven de buizen. Boven de leidingen ontstaan lange scheuren en de vloer wordt niet gelijkmatig warm
• Stoffige ondergrond bij een hechtende dekvloer. De laag hecht niet, klinkt hol bij aankloppen en kan onder belasting loskomen
• Wapeningsnet onderin. De wapening doet niets en de scheuren komen er toch

In de praktijk gebeurt het vaak dat de dekvloer goed is gemaakt, maar dat ongeduld bij het leggen van de afwerkvloer de fout veroorzaakt. Een vochtmeting is een stuk eenvoudiger dan een parketvloer vervangen.

Een dekvloer in een berging, kelder of kleine kamer kun je zelf maken als je een betonmolen, een lange rei en een helper hebt. Bij een groter oppervlak, vloerverwarming of een zwevende dekvloer in een appartement boven de buren kun je beter een bedrijf inschakelen. Kies de eerste keer voor kant-en-klare mortel uit zakken.

1. De ondergrond schoonmaken, stofzuigen en grotere gaten repareren.
2. De hoogte van de afgewerkte dekvloer op de wanden aftekenen vanaf het meterpeil.
3. Bij een hechtende dekvloer de ondergrond voorstrijken volgens de voorschriften van de mortelfabrikant, bij een zwevende dekvloer isolatie en folie leggen.
4. Randstroken plakken langs de hele omtrek en rond leidingen.
5. Geleideprofielen op hoogte leggen of mortelbanen maken tot aan de markering en die laten aantrekken.
6. De mortel mengen met precies de hoeveelheid water die op de zak staat, steeds alleen zoveel als je op tijd kunt verwerken.
7. De mortel aanbrengen vanaf de verste hoek richting de deur, verdichten en met de rei over de profielen aftrekken.
8. De profielen eruit halen, de sleuven met mortel vullen en het oppervlak gladwerken met een spaan.
9. De vloer afdekken met folie, de ramen sluiten en hem een paar dagen niet belasten.
10. Vóór het leggen van de afwerkvloer het vocht laten meten of de droogtijd van de fabrikant aanhouden.

Controleer de vlakheid met een rei van twee meter, op verschillende plekken en in verschillende richtingen. Onder gelijmde vloeren, grote tegels en pvc mag de afwijking over die twee meter meestal maar een paar millimeter zijn. De precieze eis staat bij de fabrikant van de afwerkvloer, en in NEN-normen voor vlakheid. Kras met een sleutel of spijker over het oppervlak: het mag een streep geven, maar niet afbrokkelen. Door met een hamertje te kloppen vind je holle plekken.

• De dekvloer heeft in alle ruimtes de afgesproken hoogte ten opzichte van het meterpeil
• De randstrook loopt rondom en de dekvloer raakt nergens een wand of leiding
• In deuropeningen en op grote vlakken zitten de afgesproken dilatatievoegen
• Onder de rei zitten geen grote kieren of bulten
• Het oppervlak brokkelt niet, stuift niet en klinkt niet hol
• Er zijn geen grote scheuren, hooguit een enkel oppervlakkig haarscheurtje
• Het afschot in de badkamer loopt naar het putje en er blijft geen water staan
• Je hebt schriftelijk het soort dekvloer, de stortdatum en de geadviseerde droogtijd ontvangen
• Bij vloerverwarming zijn de datum en de werkwijze van het opstookprotocol afgesproken
• Vóór het leggen van de afwerkvloer is een restvochtmeting vastgelegd