Machinaal gestorte zelfnivellerende anhydrietdekvloer

Anhydriet wordt ook wel calciumsulfaatdekvloer of gipsgebonden dekvloer genoemd. Het bindmiddel is calciumsulfaat in plaats van cement. In de aanduiding volgens NEN-EN 13813 herken je hem aan de letters CA, gevolgd door de druksterkte en de buigtreksterkte, bijvoorbeeld CA-C20-F4 of CA-C25-F5. In woningen worden meestal deze klassen gebruikt.

Het grote voordeel is dat de mortel zo vloeibaar is. Hij loopt helemaal rond de leidingen van de vloerverwarming, zonder luchtholtes. Daardoor komt de warmte snel en gelijkmatig in de ruimte, wat goed past bij een warmtepomp die met lage watertemperaturen werkt. Anhydriet krimpt weinig tijdens het uitharden, dus je kunt grotere vlakken zonder dilatatievoegen maken dan met zandcement. Na het storten is het oppervlak erg vlak, en dat merkt de vloerenlegger vooral bij pvc en grote tegels.

Er is ook een zwakke plek: anhydriet kan niet tegen blijvend vocht. Hij hoort niet buiten, niet in een garage waar smeltwater van de auto druipt, niet in een vochtige kelder en niet in ruimtes die je regelmatig met een slang schoonspuit. In een gewone badkamer kan het wel, op voorwaarde dat er later een geschikte primer en een waterdichte afdichting op komen volgens de voorschriften van de fabrikant.

Gangbare opbouw en diktes

• Zwevende dekvloer op isolatie: de dekvloer ligt op warmte- of contactgeluidisolatie, gescheiden door folie. Meestal vanaf ongeveer 35 mm dik. De precieze minimale dikte bepaalt de fabrikant, afhankelijk van de sterkteklasse en de samendrukbaarheid van de isolatie.
• Dekvloer met vloerverwarming: boven de bovenkant van de leidingen is meestal ongeveer 30 tot 35 mm nodig. De totale dikte komt dan vaak rond 45 tot 50 mm uit.
• Dekvloer op scheidingslaag: direct op een betonvloer, bijvoorbeeld een kanaalplaatvloer, alleen gescheiden door folie. Dit kan dunner, ongeveer vanaf 30 mm.

Lagen dikker dan zo'n 60 tot 80 mm in één keer raden de meeste fabrikanten af, omdat ze extreem lang moeten drogen. Zit er een groot hoogteverschil in de ondervloer, dan kun je dat beter eerst opvangen met dikkere isolatie of een lichte ophoogkorrel.

Het storten zelf duurt een paar uur, maar de voorbereiding bepaalt of het goed gaat. In de praktijk komt het vaak voor dat de ploeg arriveert terwijl er nog geen kozijnen in zitten of de doorvoeren nog open zijn. Dan wordt er gewacht, of er wordt gestort in een ruimte die er niet klaar voor is. Dat merk je later.

• Gesloten gebouw: ramen en voordeur geplaatst, zodat er geen tocht en geen directe zon op de verse vloer komt.
• Natte werkzaamheden aan de wanden klaar: het stucwerk van de stukadoor meestal vooraf, zodat er geen specie op de nieuwe vloer valt en de ruimte niet extra vochtig wordt.
• Leidingen in de vloer: elektra, water, afvoer en ventilatiekanalen gelegd, vastgezet en ingepakt in isolatie, zonder dat iets boven de geplande bovenkant van de dekvloer uitsteekt. Elektra in de vloer laat je aanleggen door een erkend elektricien.
• Isolatie: platen strak tegen elkaar, zonder kieren, stabiel en zonder te wiebelen.
• Randisolatie: een schuimstrook met folieflap langs alle wanden, rond kolommen, trappen en doorvoeren. Meestal ongeveer 8 tot 10 mm dik.
• Folie: PE-folie met overlappen van ongeveer 10 cm, naden afgeplakt met tape, randen omhoog tegen de wand. Vloeibare mortel vindt elk gaatje.
• Vloerverwarming: leidingen stevig vastgezet, afgeperst door de installateur en tijdens het storten onder druk, zodat je een beschadiging direct ziet.
• Bereikbaarheid: plek voor de mixer of de silo met pomp, water en stroom zoals de ploeg vraagt, en een vrije route voor de slang.

Woon je in een appartement, overleg dan met de VvE en de buren. De slang gaat via het trappenhuis of door een raam, de wagen staat voor de deur en de pomp maakt geluid. Spreek af wanneer de entree vrij moet zijn en hoe de gemeenschappelijke ruimtes worden beschermd.

Hoogtepunten zetten

Een vakman meet met een laser de hoogte uit en zet over de hele vloer kleine statiefjes of hoogteprikkers. De punt bepaalt de bovenkant van de dekvloer. Bij vloerverwarming controleert hij meteen of er overal genoeg dekking boven de leidingen zit.

Mengen en de consistentie controleren

De mortel komt kant-en-klaar van de centrale in een truckmixer, of als droge mortel in een silo waaruit een mengpomp hem met water doseert. Voor het storten doet de ploeg een vloeiproef: mortel in een ring, ring optillen en de diameter van de koek meten. De juiste waarde geeft de fabrikant. Te dunne mortel ontmengt, er ontstaat een zwakke toplaag en de vloer kan aan sterkte verliezen. Te dikke mortel vloeit slecht uit.

Storten en ontluchten

De slang begint in de verste ruimte en werkt terug naar de uitgang. De mortel wordt in banen gestort tot aan de hoogtepunten. Direct daarna gaat iemand met een slingerlat of egaliseerbezem in twee richtingen haaks over het vlak. Dat ontlucht de mortel, maakt hem vlak en laat de banen in elkaar overlopen. Wordt dit afgeraffeld, dan blijven er golven en luchtbellen achter.

Dilatatievoegen en afronden

Bij vloerverwarming komen er voegen tussen de verschillende verwarmingsgroepen en meestal ook in de deuropeningen, bijvoorbeeld door een profiel te plaatsen. Hoe groot een vlak zonder voeg mag zijn, staat in de voorschriften van de fabrikant en in het ontwerp van de vloerverwarming. Daarna gaat de ruimte dicht en loopt er een aantal uren niemand.

Een logische vraag: waarom anhydriet als zandcement overal tegen kan? Het antwoord hangt af van de ruimte en van wat er bovenop komt.

• Vlakheid: anhydriet is na het storten duidelijk vlakker dan een met de hand afgereien zandcementvloer. Bij pvc is een volledige egalisatielaag vaak niet of minder nodig.
• Vloerverwarming: anhydriet omsluit de leidingen volledig en kan dunner, dus de vloer reageert sneller. Met opstoken kan meestal eerder worden begonnen dan bij zandcement.
• Krimp en scheuren: anhydriet krimpt minder, de vlakken tussen voegen mogen groter zijn.
• Vocht: zandcement kan beter tegen water. Buiten, in een garage, een technische ruimte met kans op wateroverlast of een vochtige kelder kies je voor zandcement.
• Nabehandeling: anhydriet moet bijna altijd geschuurd en voorgestreken worden. Cementgebonden tegellijm en egaline mogen niet direct op onbehandeld anhydriet. Cement en calciumsulfaat kunnen samen ettringiet vormen, een mineraal dat uitzet en de hechting kapotmaakt.
• Droogtijd: een dunne laag anhydriet droogt vrij snel, een dikke laag droogt traag en verdraagt slechte ventilatie slecht.

Er bestaan ook vloeibare cementgebonden dekvloeren, die het gemak van gieten combineren met betere vochtbestendigheid. Twijfel je, vraag het dekvloerbedrijf dan naar beide opties voor jouw opbouw.

Machinaal storten is efficiënt op grotere oppervlakken. De prijs per vierkante meter hangt vooral af van deze punten:

• Oppervlak: wagen, pomp en ploeg rijden net zo goed uit voor een klein als een groot werk. Een klein oppervlak is daardoor relatief bewerkelijk. Voor alleen een badkamer loont machinaal storten vaak niet.
• Dikte en hoogteverschillen: hoe dikker de laag en hoe schever de ondergrond, hoe meer materiaal en hoe langer drogen.
• Bereikbaarheid: afstand tot de wagen, verdieping, lengte van de slang, smalle trap. Een hoge verdieping in een flat zonder parkeerplek bij de entree maakt het werk lastiger.
• Indeling: veel kleine ruimtes, nissen, een trapgat of kolommen betekenen meer randisolatie en meer handwerk.
• Vloerverwarming: de dekking boven de leidingen moet worden bewaakt en er zijn voegen tussen de groepen nodig.
• Staat van de voorbereiding: moet de ploeg nog folie afplakken, isolatie bijwerken of wachten op andere vakmensen, dan duurt het langer.
• Weer en temperatuur: onder ongeveer +5 °C wordt niet gestort. In de winter moet er worden gestookt, bij zomerse hitte de ruimte beschermd tegen tocht en zon.

Beloopbaar en belastbaar

Je kunt meestal na ongeveer 24 tot 48 uur voorzichtig over de vloer lopen. Lichte belasting kan na een paar dagen, volledige belasting volgens de fabrikant meestal na twee tot vier weken. Zware steigers, pallets tegels of een materiaalopslag horen niet op een verse vloer.

Ventileren

Houd de eerste één à twee dagen ramen en deuren dicht. De vloer heeft vocht nodig om uit te harden en tocht kan scheuren veroorzaken. Daarna moet je juist flink ventileren, het liefst een paar keer per dag kort en krachtig. Anhydriet droogt niet in een dichte, vochtige ruimte. Een bouwdroger helpt ook, als de fabrikant dat toestaat.

Schuren

Na het uitharden zit er een dun, zachter laagje op het oppervlak, de zogenaamde sinterhuid. Na ongeveer een paar dagen tot een week wordt dat met een schuurmachine verwijderd en wordt het stof opgezogen. Schuren opent de poriën: de vloer droogt sneller en de vloerafwerking hecht beter. Zonder schuren kan de lijm samen met die toplaag loslaten.

Hoe lang drogen duurt

Als vuistregel geldt ongeveer een week per centimeter dikte tot zo'n 4 cm. Bij dikkere lagen gaat het drogen veel langzamer. Temperatuur, luchtvochtigheid en ventilatie spelen allemaal mee. Een datum op de kalender vervangt dus nooit een meting.

Opstoken van de vloerverwarming

Bij anhydriet kan met het functioneel opstoken meestal na ongeveer zeven dagen worden begonnen. Je start met een lage watertemperatuur rond 20 tot 25 °C, verhoogt die stap voor stap tot het maximum dat de fabrikant noemt, houdt dat even vast en bouwt daarna weer langzaam af. Leg het verloop vast in een opstookprotocol: de tegelzetter of vloerenlegger wil dat zien. Zet de verwarming nooit meteen na het storten vol open, ook niet als de warmtepomp al klaar is.

Vochtmeting voor de vloerafwerking

Voordat de vloer wordt afgewerkt, wordt het restvocht gemeten, het betrouwbaarst met de carbidmethode (CM-meting). Voor anhydriet geldt als gangbare grens ongeveer 0,5 % CM zonder vloerverwarming en ongeveer 0,3 % CM met vloerverwarming. Bij parket en gevoelige vloeren volg je de eisen van de fabrikant van de vloer. Er wordt gemeten op vooraf gemarkeerde plekken, zodat niemand door een leiding boort.

Wat er daarna komt

Na het drogen volgen een primer die geschikt is voor anhydriet, eventueel een egalisatielaag, in de badkamer een waterdichte afdichting en daarna tegels of een andere vloer. De randisolatie wordt pas afgesneden als de vloerafwerking klaar is, niet eerder. Ga je in een bestaande woning ook de vloer of de kruipruimte isoleren, kijk dan bij RVO of daarvoor een regeling zoals de ISDE geldt. De voorwaarden veranderen regelmatig.

• Lekke folie: mortel loopt onder de isolatie, platen komen omhoog en de dekvloer wordt plaatselijk te dun. Later zie je scheuren of hoor je holle plekken.
• Geen randisolatie: de vloer drukt tegen de wand, er ontstaan scheuren en contactgeluid gaat de constructie in. In een appartement merken de buren dat het eerst.
• Losse vloerverwarmingsleidingen: ze drijven op in de vloeibare mortel, waardoor er plekken met maar een dun laagje ontstaan die gaan scheuren.
• Tocht of zon direct na het storten: het oppervlak droogt te snel en krijgt een netwerk van haarscheurtjes.
• Niet ventileren in de weken daarna: de vloer blijft nat, de planning schuift op en onder de vloerafwerking kan schimmel ontstaan.
• Afwerking op een vochtige vloer: parket komt omhoog, pvc laat los en tegellijm hecht slechter.
• Schuren en primer overgeslagen: de lijm trekt de toplaag los en met cementgebonden lijm kan de hechtlaag chemisch kapotgaan.
• Voeg in de deuropening dichtgetegeld: als de tegels zonder onderbreking over een dilatatievoeg lopen, scheuren ze precies boven die voeg.

Het machinaal storten zelf laat je aan de ploeg met de pomp over. Zonder de machines en de ervaring lukt dat niet. Met de voorbereiding en de nazorg kun je wel veel zelf doen en de kwaliteit helpen. Vraag vooraf bij het dekvloerbedrijf welke eisen het stelt aan ondergrond, randisolatie en folie.

1. De ondergrond vrijmaken van specieresten, steentjes en stof.
2. Controleren of alle leidingen vastzitten en in de isolatie zijn opgenomen.
3. De isolatieplaten strak tegen elkaar leggen en oneffenheden opvullen of wegwerken.
4. Randisolatie aanbrengen langs alle wanden, kozijnen, kolommen en doorvoeren.
5. De PE-folie uitrollen met overlap en alle naden zorgvuldig aftapen.
6. De folie tegen de wand omhoog zetten tot boven de toekomstige vloerhoogte en aftapen op de flap van de randisolatie.
7. Doorvoeren van leidingen en hoeken dichttapen, zodat de mortel nergens onderdoor kan lopen.
8. De eerste één à twee dagen na het storten ramen dicht houden en de ruimtes niet betreden.
9. Daarna meerdere keren per dag kort en krachtig ventileren en in de winter een redelijke temperatuur aanhouden.
10. De vloer laten schuren en stofzuigen volgens de aanwijzingen van het dekvloerbedrijf.
11. Bij vloerverwarming het opstoken volgens het protocol starten en de temperaturen noteren.
12. Voor het leggen van de vloerafwerking een vochtmeting laten uitvoeren.

Loop bij de oplevering de hele vloer na, liefst met een rij en eventueel met een laser. Kleine oneffenheden kun je later met egaline wegwerken. Fouten in de dikte en scheuren bespreek je direct met het dekvloerbedrijf.

• Vlakheid gecontroleerd met een rij van twee meter volgens de eisen van de geplande vloerafwerking
• Hoogte van de dekvloer klopt met de afgesproken bovenkant en sluit aan op dorpels en trap
• Dekking boven de vloerverwarmingsleidingen gecontroleerd en vastgelegd
• Oppervlak zonder scheuren, holle plekken of duidelijke golven
• Randisolatie langs de hele omtrek nog aanwezig
• Dilatatievoegen tussen de verwarmingsgroepen en in deuropeningen op de afgesproken plekken
• Druk in de vloerverwarming na het storten niet gezakt
• Afleverbon met de sterkteklasse ontvangen, met instructies voor ventileren en opstoken
• Datum voor het schuren afgesproken en meetpunten voor de vochtmeting gemarkeerd