Wapeningsnetten 150×150 leggen en vlechten

Beton kan veel druk hebben, maar weinig trek. Tijdens het uitharden krimpt een vloer, en als er een auto op staat, een stellingkast of als de grond eronder beweegt, ontstaan trekspanningen. Zonder wapening zie je dat terug als scheuren die langzaam breder worden. Een net verdeelt die spanningen over een groter oppervlak. De scheuren blijven dan klein en de vloer blijft één geheel.

Netten van 150×150 kom je in Nederland vooral tegen in:

• betonvloeren van garages, bijgebouwen, schuren en werkplaatsen
• vloeren en funderingsplaten van tuinhuizen, overkappingen en uitbouwen
• terrassen, opritten, paden en andere verharde buitenvloeren
• funderingsplaten, keldervloeren en ter plaatse gestorte vloeren, als de constructeur ze zo voorschrijft
• dekvloeren met vloerverwarming, waar het net ook de leidingen op hun plek houdt

Bij veel nieuwe woningen is de begane grondvloer een prefab vloer, bijvoorbeeld een kanaalplaat of breedplaatvloer. Daar wordt alleen nog een deel van de wapening ter plaatse gelegd, zoals de bovenwapening of de koppelwapening. Het is goed om het verschil te kennen tussen twee situaties. Bij een garagevloer of terras beperkt het net vooral scheurvorming. Bij een funderingsplaat, verdiepingsvloer of dragende wand hoort de wapening bij de draagconstructie. Diameter, plaats, overlap en dekking staan dan in de tekening van de constructeur. Op de bouwplaats wijzigt niemand die wapening op eigen houtje, en ook niet "voor de zekerheid" met een ander net.

Wapeningsnet 150×150

De draden liggen in beide richtingen 150 mm uit elkaar. Gangbare draaddiktes zijn ongeveer 4 tot 8 mm. Voor garagevloeren en vloeren van bijgebouwen wordt meestal 6 mm gebruikt. In de handel zijn vooral grote matten van ongeveer 5 bij 2,15 meter te vinden, bij bouwmarkten ook kleinere maten. Het is de standaardkeuze voor vloeren, platen en verhardingen met een normale belasting. Het leggen gaat snel: je hebt per vierkante meter weinig matten nodig en de overlap is makkelijk te maken.

Wapeningsnet 100×100

Een fijnere maas kies je bij dunnere lagen en overal waar je kleine scheurtjes extra wilt beperken. Denk aan dunne dekvloeren, vloerverwarming met leidingen dicht op elkaar of zichtbetonvloeren. De draad is meestal dunner. Het leggen kost iets meer tijd, het net knipt lastiger en beton met grof grind stroomt er minder goed doorheen. Let daarom op de korrelgrootte van het beton en op goed trillen of verdichten.

Wapening vlechten van losse staven

Bij funderingsstroken, ringbalken, lateien, kolommen en vloeren wordt vaak geen net gebruikt. Er wordt dan wapening van losse staven gevlochten volgens de wapeningstekening. De staven komen op voorgeschreven afstanden te liggen en de kruisingen worden met draad vastgezet. Dat is meer werk dan een net, want de vlechter wisselt van diameter en maakt beugels, ombuigingen en verankeringen. Het voordeel is dat je precies daar wapening kwijt kunt waar de constructie het zwaarst belast wordt. Op één bouwplaats worden beide technieken vaak gecombineerd: het vlakke deel van de plaat met netten, randen en sparingen aangevuld met staven.

In de praktijk ruilt iemand nog wel eens een net van 150×150 in voor 100×100 met dunnere draad, in de veronderstelling dat dichter ook sterker is. Dat hoeft niet zo te zijn. Wat telt is de hoeveelheid staal per meter breedte, dus de combinatie van diameter en hart-op-hartafstand. Heeft een constructeur de wapening berekend, overleg zo'n wijziging dan altijd eerst met hem of haar.

Netten worden pas gelegd op een afgewerkte ondergrond. Komt de ploeg en is die nog niet klaar, dan gaat er tijd verloren en wordt het resultaat meestal minder. Voor het leggen zou dit klaar moeten zijn:

• een goed ingetrild zandbed of een werkvloer van schraal beton op de juiste hoogte
• isolatie en folie of een scheidingslaag, als die in de opbouw zitten, met dichtgeplakte naden
• bekisting langs de rand en op de plekken van stort- en dilatatievoegen
• alle doorvoeren voor riolering, water, elektra en eventueel kruipruimteventilatie die door de plaat gaan
• de hoogte van de bovenkant beton, bijvoorbeeld afgetekend op de bekisting of met een laser uitgezet

In Nederland is de grond vaak zacht. Een zandbed dat niet goed is verdicht, zakt later in, en dan helpt ook het beste net weinig. Het is dus slim om dat vooraf te laten controleren.

Bereikbaarheid telt ook. Een grote mat van 6 mm weegt al snel rond de dertig kilo, zwaardere netten nog meer. Moeten de matten door een smalle steeg, door de tuin of over een drempel worden gedragen, dan duurt het werk merkbaar langer. Leg de netten op balkjes en niet in de modder, en houd ze uit de buurt van olie en vet.

Bij een woning of uitbouw heb je de tekening van de constructeur nodig met de wapening erop. Spreek vooraf af wie de wapening voor het storten nakijkt.

Netten uitleggen en knippen

De ploeg verdeelt eerst het oppervlak, zodat er zo weinig mogelijk afval is en de overlappen goed uitkomen. De netten gaan in rijen, meestal met verspringende naden, zodat er nooit vier hoeken op één plek samenkomen. Waar nodig worden ze op maat gemaakt met een betonstaalschaar of een haakse slijper. Pas bij de slijper op voor vonken: die branden zo een gat in de folie of isolatie onder het net.

Overlap

Naast elkaar liggende netten moeten elkaar overlappen. Bij vloeren op zand wordt meestal minstens één maas overlap aangehouden, vaak twee. Bij een net van 150×150 is dat ongeveer 150 tot 300 mm. Bij dragende constructies staat de overlap in de tekening en die is dan meestal groter. De overlap moet zo liggen dat de dwarsdraden over elkaar heen vallen, niet alleen de uiteinden. Een te korte overlap is een van de meest voorkomende oorzaken van een scheur precies op de lijn waar twee netten elkaar raken.

Afstandhouders en dekking

Het net mag niet op de grond, de folie of de isolatie liggen. Ligt het onderin, dan doet het in het beton bijna niets en gaat het ook nog roesten. Daarom komt het op afstandhouders: kunststof stoeltjes, ringen of betonnen blokjes. De hoogte van de afstandhouder bepaalt de dekking, dus de laag beton onder en rond het staal. Bij vloeren is die meestal ongeveer 20 tot 40 mm, buiten en in vochtige of zoute omgevingen meer. De afstandhouders staan in een vast patroon, ruwweg elke 60 tot 100 cm, zodat het net er niet tussen doorzakt. Stenen, stukjes baksteen of plankjes zijn geen goede vervanging. Ze kantelen weg en vormen zwakke plekken onder het beton.

Vlechten

De overlappen worden vastgezet met gegloeid binddraad, met de hand met een nijptang of een vlechthaak, en op grote oppervlakken ook met een vlechtpistool. Er wordt zo vaak gebonden dat de netten tijdens het lopen en storten op hun plek blijven: bij overlappen meestal om de paar decimeter en altijd aan de uiteinden. De uiteinden van het draad worden naar binnen gebogen, niet naar boven, zodat ze niet uit het beton steken en gaan roesten. Netten aan elkaar lassen op de bouwplaats is normaal gesproken niet de bedoeling, omdat lassen het staal kan verzwakken.

Dubbel net en extra wapening

Bij dikkere platen komt er een ondernet en een bovennet. Het bovennet rust op afstandskorven of stalen steunen, die het gewicht van mensen tijdens het storten moeten kunnen dragen. Rond doorvoeren, bij hoeken van sparingen en bij inspringende hoeken van de plaat worden korte schuine staven toegevoegd. Daar ontstaan scheuren namelijk het vaakst. Bij dilatatievoegen wordt het net onderbroken, anders werkt de voeg niet.

Hoe lang het werk duurt

Een eenvoudige garagevloer of terras legt en vlecht een ploeg van twee meestal in een paar uur. Een hele begane grond met doorvoeren en extra wapening kost doorgaans een dag, bij een dubbel net of een vloer op hoogte meer. Wapening hoeft niet te drogen, maar moet ook niet lang op het storten wachten. Ze raakt dan vuil, wordt platgelopen en de afstandhouders verschuiven. Het beste is de dag voor het storten vlechten, of op de ochtend van de stortdag zelf.

Hoeveel tijd een vierkante meter kost, hangt sterk af van het oppervlak. Sneller en eenvoudiger gaat het bij:

• een rechthoekig oppervlak zonder doorvoeren, waar bijna niet geknipt hoeft te worden
• één laag net op een vlakke, stevige ondergrond
• een vrachtwagen of kraan die tot vlak bij de plek kan komen
• een ondergrond en bekisting die klaar zijn als de ploeg arriveert

Meer werk geven juist:

• een grillige plattegrond met bogen, schuine wanden en veel hoeken
• veel doorvoeren, putten en goten waar omheen geknipt en aangevuld moet worden
• een dubbel net met steunen, of een combinatie van netten en staven
• een fijner net van 100×100 of dikkere draad, die lastiger knipt en buigt
• werken op een verdiepingsvloer of op een slecht bereikbare plek waar alles met de hand heen moet
• vloerverwarmingsleidingen die dezelfde ploeg op het net vastzet

Ga na of de prijs ook het materiaal, de afstandhouders en het binddraad omvat, of alleen het arbeidsloon. Op NUMIQ staan arbeid en materiaal apart boven deze tekst.

De wapening zit tussen twee fasen in die van elkaar afhangen. Daarvoor moeten de loodgieter, de installateur en de erkend elektricien alles hebben aangelegd wat in of onder de plaat komt. Achteraf gaten hakken of boren in een gestorte plaat betekent wapening doorsnijden. Bij een dragende constructie kan dat alleen na overleg met de constructeur.

Komt er vloerverwarming, spreek dan vooraf af of de leidingen direct op het net worden vastgebonden of dat er een systeemplaat met noppen komt. Bij vastbinden op het net moet het net vlak liggen en goed ondersteund zijn. Anders liggen de leidingen op verschillende hoogtes en wordt de dekvloer erboven plaatselijk te dun.

Na het vlechten volgen de controle van de wapening en het storten. De stortploeg moet weten waar het net minder goed ondersteund is en loopt bij voorkeur over loopplanken of boven de afstandhouders. Bestel het beton pas als de wapening gecontroleerd is. Staat de mixer eenmaal te draaien, dan wordt er niets meer verbeterd.

• Net onderin of tijdens het storten platgetrapt: de vloer scheurt alsof er geen wapening in zit en bij een vochtige ondergrond roest het staal
• Net te dicht onder het oppervlak: te weinig dekking, roestvlekken en afbladderend beton, vooral buiten waar vorst en strooizout werken
• Te korte of geen overlap: rechte scheuren op vaste afstanden, precies op de naden tussen de matten
• Geen extra wapening bij doorvoeren en hoeken: schuine scheuren die uit de hoeken van sparingen lopen
• Net dat doorloopt over een dilatatievoeg: de vloer scheurt naast de voeg, op een plek waar niemand dat wil
• Vet, modderig of zwaar gecorrodeerd net: het beton hecht slecht, terwijl lichte oppervlakteroest geen probleem is
• Uitstekende uiteinden van binddraad: roestpuntjes in het oppervlak van de vloer of het terras
• Folie of isolatie beschadigd door de slijper of scherpe draaduiteinden: vochtproblemen die pas na jaren zichtbaar worden

De meeste van deze fouten zie je gewoon bij een rondgang vóór het storten. Daarna verraden ze zich alleen nog door scheuren, en dan is herstel lastig.

Een net in een vloer op zand, bijvoorbeeld onder een tuinhuis, terras of garagevloer, kan een handige doe-het-zelver zelf leggen. Doe het niet zelf bij verdiepingsvloeren, funderingsplaten van een woning, trappen of andere dragende constructies. Daar geldt de tekening van de constructeur en hoort een vakman de wapening na te kijken. Werk met handschoenen en een veiligheidsbril, want de draaduiteinden zijn scherp.

1. De ondergrond controleren: goed verdicht, vlak en met onbeschadigde folie of isolatie.
2. De indeling van de matten uitzetten met minstens één tot twee mazen overlap en verspringende naden in naast elkaar liggende rijen.
3. De netten op maat knippen met een betonstaalschaar, of met een slijper buiten het vloeroppervlak zodat vonken de folie niet raken.
4. Afstandhouders plaatsen in een patroon van ongeveer 60 tot 100 cm, met een hoogte die past bij de gewenste dekking.
5. De netten op de afstandhouders leggen en langs de rand minstens de dekking aan beton vrijhouden.
6. De overlappen met binddraad vastzetten op regelmatige afstanden en aan de uiteinden, en de draadeinden naar beneden buigen.
7. Korte schuine staven toevoegen bij hoeken en doorvoeren.
8. Het net onderbreken op de plek van een geplande dilatatievoeg.
9. Het hele oppervlak nalopen en controleren dat het net nergens de ondergrond raakt en niet wiebelt.
10. Tijdens het storten voorzichtig lopen en een ingedrukt net met een haak weer omhoog trekken.

Loop het hele oppervlak na voordat de betonmixer komt. Bij een woning of uitbouw is het verstandig dat de constructeur of een ervaren uitvoerder meekijkt. Let vooral op:

• Soort net, draaddikte en maaswijdte kloppen met de tekening of de afspraak
• De netten liggen op afstandhouders en raken nergens de ondergrond
• De dekking klopt, ook langs de bekisting en de rand
• De overlappen hebben de juiste lengte en zijn vastgebonden
• Bij doorvoeren en hoeken ligt extra wapening
• Bij dilatatievoegen is het net onderbroken
• Het bovennet bij dubbele wapening is stevig ondersteund en wiebelt niet
• De wapening is schoon, zonder modder, olie of loszittende roestschilfers
• Draadeinden wijzen niet naar het oppervlak en de folie of isolatie is heel
• Alle doorvoeren en leidingen zitten op hun plek en kunnen niet verschuiven
• De afspraken over wie wat gecontroleerd heeft zijn vastgelegd, bijvoorbeeld met foto's