Banyo/WC fanı montajı ve elektrik bağlantısı

Elektrikçi önce fanın nereye uygun olduğuna ve havanın nereye gideceğine bakar. Hava bir havalandırma şaftına, bir kanala ya da dış duvardan doğrudan dışarıya atılabilir. Türkiye'deki birçok eski apartmanda banyolar ortak bir havalandırma boşluğuna açılır, fan da çoğu zaman bu boşluğa bağlanır. Fan, nemin oluştuğu yere, yani duşa veya küvete olabildiğince yakın olmalıdır. Ancak su sıçramasının erişemeyeceği bir yerde durmalı ve banyonun güvenlik bölgelerine uymalıdır.

Ardından asıl iş başlar:

• Yerin işaretlenmesi ve deliğin hazırlanması, fan ve kanala göre genellikle 100 veya 125 mm çapında
• Kablonun getirilmesi: yeni binalarda çıkış genellikle hazırdır, tadilatta ise çoğu zaman kanal açmak ve buat yerleştirmek gerekir
• Fan gövdesinin, ideal olarak titreşime karşı bir sönümleme contasıyla yerine oturtulması ve kanal bağlantısının sızdırmaz hale getirilmesi
• Kabloların fan tipine ve üreticinin talimatına göre bağlanması
• Gecikmeli kapanma süresinin veya sensör hassasiyetinin ayarlanması ve deneme çalıştırması

Kablo kanalları sonunda alçı ile kapatılır, böylece duvar boyanabilir veya fayansçı tarafından kaplanabilir. Aynı anda yeni bir aydınlatma da yapılacaksa iki işi birlikte halletmek pratiktir. Lamba ve fan çoğu zaman aynı kablo güzergâhını kullanır.

Fanın tipi, nasıl bağlanacağını ve kullanımının ne kadar rahat olacağını belirler.

• Anahtarlı basit fan elle açılıp kapatılır. Fazla buhar oluşmayan WC veya kiler gibi yerlere uygundur.
• Zamanlayıcılı fan genellikle lambayla birlikte çalışır. Işık söndükten sonra ayara göre yaklaşık 3 ila 15 dakika daha çalışmaya devam eder. WC için yaygın ve pratik bir çözümdür.
• Nem sensörlü fan, nem belirlenen sınırın üzerine çıktığında kendiliğinden çalışır, ortam kuruyunca durur. Penceresiz banyolarda çoğu zaman en mantıklı seçenek budur.

Gücü nasıl seçmeli? Fan gücü m³/saat olarak belirtilir. WC için genellikle daha düşük bir debi yeterlidir, duşlu banyo daha fazlasına ihtiyaç duyar. Kanalın uzunluğu ve dirsek sayısı da önemlidir. Uzun bir güzergâhta veya çok sayıda dirsekte basıncı daha yüksek bir fan tercih edilmelidir, aksi halde fan uğuldar ama az hava çeker. Banyo yatak odasının yanındaysa üreticinin belirttiği ses seviyesine de bakın.

Ortak şaftı olan apartmanlarda geri dönüş klapesi önemlidir. Şafttaki havanın ve kokuların dairenize geri gelmesini engeller.

En hızlı iş, çalışan bir elektrik çıkışı ve hazır delik varsa eski fanın aynı tipte yenisiyle değiştirilmesidir. Bitmiş bir banyoya tamamen yeni bir fan takmak daha fazla emek ister. Bu durumda kablo çekmek, fayans veya sıva üzerinde kanal açmak ve bazen yeni bir delik delmek gerekir.

İşi zorlaştıran diğer etkenler:

• Daha fazla kablo ve ayar gerektiren zamanlayıcılı veya sensörlü fan
• Elektrik çıkışının olmaması veya buatın uygun olmayan bir yerde bulunması
• Kalın ya da mantolamalı bir dış duvarın delinmesi
• Yüksek tavana veya asma tavana montaj
• Eklenmesi gereken, dirsekli uzun bir kanal
• Yalnızca doğal havalandırma için tasarlanmış eski bir şaft, bu durumda fanın şafta uygun olup olmadığına ayrıca bakılması gerekir

Elektrik açısından banyo, evdeki en riskli yerlerden biridir. Su, buhar ve metal bataryalar, yanlış bağlanmış bir cihazla bir araya geldiğinde kazaya yol açabilir. Bu yüzden elektrik tesisatına müdahale yetkin bir elektrikçinin işidir. Bu iş için kendin yap rehberi bilerek verilmemiştir.

Elektrikçi, banyo hattının genellikle 30 mA hassasiyetinde bir kaçak akım rölesiyle korunup korunmadığını ve fanın seçilen yer için uygun koruma sınıfına (IP) sahip olup olmadığını kontrol eder. Kablo kesitine de bakar. Standart fanlarda genellikle 1,5 mm² kesitli kablo kullanılır. Zamanlayıcılı veya sensörlü bir fan, faz ve nötrün yanında lamba anahtarından gelen anahtarlı bir hatta da ihtiyaç duyar, bu yüzden genellikle daha çok damarlı bir kablo gerekir. Fan çift yalıtımlı olsa bile buatta topraklama hattı eksik olmamalıdır.

Montajın usulüne uygun yapılması, üretici garantisi ve olası bir sigorta hasarı açısından da önemlidir.

• Fanın duştan uzak olması, örneğin kapının üstüne takılması. Bu arada buhar duvarlarda yoğuşur.
• Ortak şaftta geri dönüş klapesinin olmaması. Daireye komşuların kokuları gelir.
• Gecikmeli kapanmanın yanlış bağlanması. Fan ışık söndükten sonra kapanmaz ya da hiç çalışmaya devam etmez.
• Kabloların karıştırılması veya topraklamanın eksik olması. Fan doğru tepki vermez ve güvenlik riski oluşur.
• Uzun kanal için fazla zayıf bir model. Fan çalışır ama nem gitmez.
• Kablo kanallarının yanlış açılması, örneğin duvarda çapraz gitmesi. İleride delik delerken kabloya denk gelme riski doğar.
• Kapatılmış fan, yani fayans veya asma tavandan sonra temizlik için ulaşılamayan bir fan.

Teslim sırasında fanın tüm modlarda çalıştırılarak gösterilmesini isteyin. Şunlara bakın:

• Fan sağlam oturuyor, takırdamıyor ve titremiyor
• Kanal veya şaft bağlantısı sızdırmaz
• Izgaraya bir kâğıt tuttuğunuzda fan onu belirgin şekilde çekiyor
• Fan anlaşıldığı gibi, yani anahtarla, lambayla veya sensörle çalışıyor
• Gecikmeli kapanma ayarlı ve fan süre dolunca kendiliğinden duruyor
• Nem sensörlü modelde hassasiyet ayarlı ve nasıl değiştireceğinizi biliyorsunuz
• Geri dönüş klapesi serbestçe hareket ediyor ve fan durunca kapanıyor
• Kablo kanalları kapatılmış ve çevre temiz
• Izgarayı temizlemek için fana ulaşılabiliyor
• Kullanım kılavuzunu aldınız ve bu hattın sigortasının nerede olduğunu biliyorsunuz