Sarkıt avize montajı

Avize aynı yerde değiştiriliyorsa işin genellikle belli bir sırası vardır. Elektrikçi şöyle ilerler:

1. İlgili sigortayı kapatır ve kontrol kalemiyle çıkışta elektrik olmadığını doğrular.
2. Eski aydınlatmayı söker: abajurlar, ampuller, kapak, klemensler ve eski askı.
3. Çıkıştaki kabloları kontrol eder. Yalıtımın durumuna, kabloların cinsine ve toprak hattının olup olmadığına bakar.
4. Eski kancayı veya askıyı değerlendirir. Yalnızca sağlamsa ve yeni avizenin ağırlığını taşıyabilecekse bırakır. Aksi halde tavana uygun yeni bir askı takar.
5. Halatın, zincirin ya da çubuğun boyunu kararlaştırılan asma yüksekliğine göre ayarlar.
6. Faz, nötr ve toprak kablolarını klemenslere bağlar ve bağlantıların sıkı olup olmadığını kontrol eder. Uzaktan kumandalı avizede alıcıyı da tavan kutusuna ya da avizenin gövdesine yerleştirir.
7. Tavan kapağını takar, avizeyi düzeltir, ampulleri ve abajurları yerleştirir.
8. Sigortayı açar ve tüm işlevleri dener: anahtar, varsa ayrı devreler, ışık ayarı ve kumanda.

Avize eski lambanın yerinden farklı bir yere asılacaksa işe yeni bir çıkış eklenir. Bu da kablonun duvarda kanal açılarak, asma tavanın içinden ya da kablo kanalıyla taşınması, bazen de anahtarın değiştirilmesi anlamına gelir.

Betonarme ve asmolen tavan

Dolu betonarme döşeme ağır bir avizeyi de taşır. Burada kutudan çıkan ince plastik dübeller değil, betona uygun metal genleşmeli dübeller kullanılır. Türkiye'deki apartmanlarda sık görülen asmolen döşemelerde ise dikkat gerekir: kirişlerin arasında boşluklu tuğla ya da köpük bloklar bulunur ve dübel bu bloklarda tutmaz. Elektrikçi bu yüzden matkapla delmeden önce dolu betonu, yani nervürü bulmaya çalışır ya da boşluklu malzemeye uygun özel bir askı kullanır. Tavanda kablo geçebileceği için delmeden önce dedektörle tarama yapmak da iyi bir alışkanlıktır.

Alçıpan asma tavan

En çok sorun alçıpana montajda çıkar. Levha tek başına ağır bir avizeyi taşımaz, özellikle avize temizlik sırasında sallandığında. Hafif aydınlatmalar, üreticinin belirttiği taşıma kapasitesine sahip kelebek ya da boşluk dübelleriyle sabitlenebilir. Daha ağır bir avize asma tavanın taşıyıcı profiline, levhanın üstüne konan bir takviyeye ya da dişli çubukla doğrudan üstteki betona bağlanmalıdır. Asma tavan henüz yapılıyorsa alçıpancıyla konuşup avize için takviyeyi önceden hazırlatmak işinizi kolaylaştırır.

Ahşap tavan ve kirişler

Eski evlerde ve ahşap yapılarda avize doğrudan bir kirişin altına geliyorsa masif ahşaba sağlam bir vida yeterlidir. O noktada kiriş yoksa iki kirişin arasına yerleştirilen enine bir tahta işe yarar. Ahşap tavanda elektrikçi, kablonun ve kutunun yanıcı malzemenin yanında açıkta kalmamasına da dikkat eder.

Yemek masasının üstündeki avize neden salondakinden daha alçağa asılır? Masanın üstünde kimse yürümez, bu yüzden avize masaya daha yakın olabilir, ışığı gereken yere verir ve gözü kamaştırmaz. Kabaca, masa üstündeki avizenin alt kenarı masa yüzeyinden yaklaşık 75 ila 90 cm yukarıda olur. İnsanların geçtiği alanlarda ise kimsenin başını çarpmaması için alt kenar yerden yaklaşık 210 cm ya da daha yüksekte olmalıdır.

Uzun bir masada tek büyük avize yerine sıra halinde iki ya da üç küçük aydınlatma çoğu zaman hem daha iyi görünür hem de daha eşit ışık verir. Montajdan önce tavan yüksekliğini, masanın yüksekliğini ve masanın çıkışa göre konumunu ölçün. Çıkış masanın tam ortasına denk gelmiyorsa avize tavana takılan dekoratif bir kancayla kaydırılabilir ya da yeni bir çıkış açılabilir.

En kolayı, normal tavan yüksekliğinde, betonarme tavanda ve tesisatı sağlam olan mevcut bir çıkışta avize değiştirmektir. Şu durumlarda emek ve süre artar:

• merdiven boşluğu ya da galerili ev gibi yüksek tavanlar, iskele veya uzun merdiven gerektiğinde,
• yerinde çok parçadan kurulan kristal avize gibi ağır ya da büyük modeller,
• takviye eklenmesi gereken alçıpan asma tavan,
• çıkışın hiç olmaması ya da başka bir yere taşınması gerekmesi,
• yalıtımı kırılganlaşmış ya da toprak hattı olmayan eski tesisat,
• ayarlanması ve eşleştirilmesi gereken uzaktan kumandalı, ışık ayarlı ya da uygulamaya bağlanan aydınlatmalar.

Yaygın bir inanışa göre yeni avize eski tesisatı aşırı yükler. Oysa modern LED aydınlatmalar genellikle eski ampullü avizelerden daha az güç çeker. Eski binalarda asıl sorun çoğu zaman yükün kendisi değil, kabloların ve bağlantıların durumudur.

• Avize uygun olmayan bir dübele asılır ve dübel zamanla, özellikle alçıpandan, yerinden çıkar.
• Eski kanca, daha ağır avizeyi taşıyıp taşımayacağına bakılmadan yerinde bırakılır.
• Toprak hattı gerektiren avizede toprak bağlanmaz ya da kablolar karıştırılır.
• Bağlantılar gevşek, iyi sıkılmamış ya da açıkta kalır, tavan kapağının içine rastgele tıkıştırılır.
• Eski dimmer LED ampullerle uyumlu değildir, ışık titrer ya da vızıldar.
• Avize çok alçağa ya da çok yükseğe asılır veya masanın ortasına denk gelmez.
• Önceden taranmadan delinen tavanda kabloya denk gelinir.

İlk dört hata yalnızca görüntüyle ilgili değildir. Avizenin düşmesine, elektrik çarpmasına ya da yangına yol açabilir. Bu yüzden basit bir kural geçerlidir: elektrik bağlantısını TS EN standartlarını bilen yetkin bir elektrikçi yapmalıdır. Olası bir hasarda sigorta şirketi tesisatı kimin yaptığını sorabilir.

Elektrikçi gittikten sonra şunlara sakin kafayla bakın:

• avize hafifçe çekildiğinde sağlam duruyor ve tavan kapağı boşluk bırakmadan oturuyor,
• avize düz ve kararlaştırılan yükseklikte asılı,
• kapağın kenarından kablo ya da yalıtım dışarı taşmıyor,
• anahtar doğru açıp kapatıyor, birden fazla devre varsa her biri ayrı çalışıyor,
• ışık ayarı ve uzaktan kumanda düzgün çalışıyor, ışık titremiyor ve vızıldamıyor,
• askının çevresinde tavan çatlamamış, asma tavan sarkmıyor,
• elektrikçi size avizenin kullanım kılavuzunu ve garanti belgesini verdi, avizeye hangi ampullerin uygun olduğunu söyledi.