Kablo için duvara kanal açma: tuğla, gazbeton ve beton

Duvar yeniden sıvanacaksa ya da en azından alçı sıva ile düzeltilecekse kanal açmak mantıklıdır. Duvarın içindeki kablo darbelere karşı korunur, yer kaplamaz ve görünmez. Kaba inşaatta ya da daireyi tamamen söküp yenilediğiniz bir tadilatta standart çözüm budur.

Bazı durumlarda ise kanal açmak doğru değildir:

• Kolon, kiriş ve betonarme perde duvarlarda: Bu elemanlar binanın taşıyıcı sistemidir ve deprem bölgesi olan bir ülkede onlara dokunmamak gerekir
• Çok ince bölme duvarlarda: Örneğin yaklaşık 8 cm ve altı ince tuğla veya blok duvarlarda derin bir kanal duvarı neredeyse ikiye böler
• Değişmeyecek pahalı yüzeylerde: Seramik, fayans veya dekoratif sıva bozulmayacaksa
• İçinde ne olduğu bilinmeyen duvarlarda: Eski su, doğalgaz veya kalorifer boruları geçiyor olabilir

Bu durumlarda kablo genellikle başka bir yoldan götürülür: şapın altından zeminden, asma tavanın içinden, alçıpan kaplamanın arkasından ya da sıva üstü kablo kanalıyla. İşini bilen bir elektrikçi kesmeye başlamadan önce bu seçenekleri size sunar.

Güzergahın işaretlenmesi

Her şey bir planla başlar. Elektrikçi projeye ya da sizinle yaptığı anlaşmaya göre duvarda priz kasalarının, buatların, sigorta kutusunun ve aralarındaki hatların yerini işaretler. Bunun için su terazisi veya çizgi lazer, kalem ya da sprey boya kullanır. Hatlar dikey ve yatay çekilir, asla çapraz gitmez. Sebebi basit: Birkaç yıl sonra biri bu duvara matkapla delik açacak ve kablonun aşağı yukarı nerede olduğunu tahmin edebilmesi gerekecek.

Duvarın kontrol edilmesi

Tadilatta duvar, kesimden önce metal ve gerilim dedektörüyle taranır. Eski alüminyum kablolar, su boruları veya doğalgaz hattı beklediğiniz yerde olmayabilir. Odadaki mevcut hatlar sigorta kutusundan kapatılır. Kesim sırasında bir gaz borusuna zarar verilir ve gaz kokusu alınırsa ortam hemen terk edilir, kapılar açık bırakılır, elektrik düğmelerine dokunulmaz ve dışarıdan 187 aranır.

Kenarların kesilmesi

Tuğla ve betonda kanalın kenarları duvar kanal açma makinesiyle kesilir. Bu, yan yana iki elmas disk taşıyan elektrikli bir alettir. Genişlik ve derinlik kablo sayısına göre ayarlanır. Makine endüstriyel bir süpürgeye bağlanır, yoksa oda birkaç dakika içinde ince tozla dolar. Kısa bölümler elmas diskli avuç taşlamayla da kesilebilir, ama bu daha tozlu ve daha yavaştır.

Malzemenin çıkarılması

İki kesim arasındaki şerit, hafif bir kırıcı deliciye takılan keski ucuyla ya da elle, keski ve çekiçle çıkarılır. Gazbetonda çoğu zaman elle kullanılan kanal açma tığı yeterlidir, malzemeyi adeta kazıyarak çıkarır. Kanalın tabanı yaklaşık düz olmalı, kabloya baskı yapacak sivri çıkıntılar kalmamalıdır.

Kasa ve buat delikleri

Hazırlığın bir parçası da priz kasaları ve buatlar için panç ile delik açmaktır. Bu iş fiyat listelerinde çoğu zaman ayrı bir kalem olarak yer alır, bu yüzden teklifte dahil olup olmadığını sorun.

Temizlik ve kablonun yerleştirilmesi

Kanal süpürülür, gerekirse hafifçe nemlendirilir ve kablo ya da spiral boru yerleştirilip sabitlenir. Sabitleme alçıyla, hızlı priz alan harçla veya kroşelerle yapılır. Kanal, kablo boşta kalmayacak ve dolgu duvar yüzeyiyle aynı seviyede ya da sıvanın geleceği kadar biraz altında olacak şekilde kapatılır.

Bu sayfa fiyat listesindeki iki kalemi kapsar: tuğla ve gazbetonda kanal açma ile beton ve betonarme duvarda kanal açma. Aradaki fark yalnızca malzemenin sertliği değildir. Yöntem, kullanılan alet ve riskler de değişir.

Dolu tuğla

Eski yapılarda, özellikle yığma evlerde duvarlar çoğu zaman dolu tuğladandır. Bu malzemede kanal açmak görece kolaydır, malzeme tahmin edilebilir davranır. Zorluk genellikle sert harç derzlerinden ve kat kat, farklı kalınlıktaki eski sıvalardan gelir. Bu sıvalar kesim sırasında büyük parçalar halinde dökülebilir, o yüzden tadilatta daha fazla tamir sıvası hesaba katılmalıdır.

Yatay delikli tuğla ve bims blok

Türkiye'de betonarme binaların dolgu duvarlarında en sık görülen malzeme yatay delikli tuğladır. Gözlerin cidarları incedir. Duvara sert vurulursa bütün gözler kırılır ve dar bir kanal yerine duvarda büyük bir delik oluşur. Bu yüzden burada ağırlıklı olarak kesimle ve hafif kırarak çalışılır. Kırılan gözler özenle doldurulmalıdır, aksi halde üstlerindeki sıva zamanla göçer ya da çatlar. Bims bloklar da benzer şekilde gözlüdür ve kırılgandır, aynı dikkat gerekir.

Gazbeton

Gazbeton bloklar yumuşaktır ve kolay işlenir. Kanal hızlı açılır, çoğu zaman el tığıyla ve az tozla. Ancak derinliğe dikkat etmek gerekir: Gazbeton kırılgandır ve ince bölme duvarlarda duvar kolayca zayıflatılabilir. Üreticiler genellikle duvarlarının ne kadar derin kanala dayanabileceğini teknik föylerinde belirtir, bakmaya değer.

Betonarme duvar ve tünel kalıp binalar

Beton serttir, kesimi yavaştır ve diskler hızla aşınır. İçinde kesilmemesi gereken çelik donatı bulunur. Kolonlar, kirişler ve perde duvarlar binanın deprem yükünü taşıyan elemanlardır. Bunlara açılan bir kanal yalnızca o dairenin değil, bütün binanın meselesidir. Tünel kalıp sistemiyle yapılmış sitelerde duvarların büyük kısmı betonarmedir ve elektrik boruları çoğu zaman döküm sırasında betonun içine yerleştirilmiştir. Bu binalarda kanal açmak istisnadır: En fazla sıva kalınlığında kısa dikey bölümler yapılır, hatların çoğu zeminden, asma tavandan veya mevcut borulardan geçirilir. Bir duvarın taşıyıcı olup olmadığından emin değilseniz proje paftalarına bakın ya da bir inşaat mühendisine danışın.

Elektrik hatları duvarda tesisat bölgesi denen şeritlere yerleştirilir. Bunlar kablonun normalde beklendiği bantlardır. Genellikle yatay hatlar tavanın ya da zeminin yaklaşık 15 ila 45 cm yakınında, dikey hatlar oda köşelerinden ve kapı ile pencere kenarlarından yaklaşık 10 ila 30 cm mesafede çekilir. Kesin kurallar ilgili TS EN standartlarında ve elektrik iç tesisat kurallarında yer alır, elektrikçinin bunları bilmesi gerekir. Sizin için önemli olan şudur: Kablo duvarın ortasından çapraz geçmemeli ve raf ile tablo asılan yükseklikte duvarın ortasında dolaşmamalıdır.

Kanal derinliği içine ne konacağına bağlıdır. Standart kesitte tek bir kablo için genellikle 2 ila 3 cm yeterlidir. Spiral boru ya da yan yana birkaç kablo varsa kanal daha derin ve daha geniş olur. Kablonun üstünde mutlaka bir sıva veya dolgu tabakası bulunmalıdır, ince bir boya katmanı yeterli değildir. Gereksiz derin kanallar ise duvarı zayıflatır ve kapatmak için daha fazla malzeme harcatır.

Taşıyıcı duvarlar ve apartman daireleri

Yığma binalarda taşıyıcı duvarlara, özellikle yatay yönde, dikkatle ve sınırlı ölçüde kanal açılır. Taşıyıcı bir duvarda uzun yatay bir kanal, dikey bir kanaldan statik açıdan daha olumsuzdur. Apartmanda gürültülü bir iş yapacağınızı apartman yönetimine ve komşulara önceden haber vermeniz hem nezaket hem de olası anlaşmazlıkları önlemek için iyi olur. Elektrik tesisatını yenilerken bölme duvarlara açılan sıradan kanallar ile betonarme bir perde duvarı kesmek tamamen farklı durumlardır.

İş metretül üzerinden hesaplanır, ama her metre aynı zorlukta değildir. İşi en çok şunlar etkiler:

• Duvar malzemesi: Gazbeton en hızlısı, tuğla orta zorlukta, beton ve betonarme en yavaşı
• Duvarın durumu: Çıplak duvar, kalın eski sıvalı veya fayanslı duvardan çok daha kolay kesilir
• Kanalın genişliği ve derinliği: Birden fazla kablo veya kalın spiral boru için açılan kanal daha fazla malzeme çıkarmak demektir
• Yükseklik: Tavana yakın hatlar ve tavandaki kanallar iskele ya da merdiven üstünde yapılır ve daha yavaş ilerler
• Erişim ve eşya: Boş bir oda ile her şeyin örtülmesi gereken, içinde yaşanan bir daire aynı değildir
• Toz beklentisi: Toz emiş ve örtme ile çalışmak daha uzun sürer, ama sonradan saatlerce temizlikten kurtarır
• Bilinmeyen hatlar: Eski binalarda sık sık eski kablolara ve borulara rastlanır, bunların etrafından dolaşmak gerekir
• İşin kapsamı: Tek bir priz için birkaç metre ile bütün bir daire farklıdır, büyük işte aletler bir kez kurulur ve sistemli ilerlenir

Kalemin tam olarak neyi içerdiğini netleştirin. Bazı ustalarda yalnızca kesim ve malzemenin çıkarılması vardır, bazılarında kablo döşendikten sonra kanalın kapatılması, molozun taşınması ya da kasa deliklerinin açılması da dahildir.

Elektrikçi gelmeden önce hazır olması gerekenler

• Priz, anahtar, aydınlatma ve cihazların yeri konusunda net bir fikir, mümkünse bir plan üzerine çizilmiş olarak
• Mobilyaların, özellikle mutfak dolaplarının ve yatakların nereye geleceği
• Boşaltılmış ya da örtülmüş bir oda, tozdan etkilenecek eşyaların başka yere taşınması
• Sigorta kutusuna erişim ve ilgili hatların kapatılabilmesi
• Apartmanda yönetime ve komşulara çalışma saatleri hakkında bilgi verilmesi, çünkü kanal açma çok gürültülüdür

İşlerin sırası

Elektrik kanalları genellikle duvar örgüsü bittikten sonra ve sıvadan önce açılır. Pratikte kanalların yeri tesisatçıyla koordine edilir, böylece su ve kalorifer hatlarıyla çakışmaz ve gereksiz yeni kanallar açılmaz. Mutfakta ve banyoda tezgahın, fayansın ve aynanın nereye geleceğini bilmek önemlidir, çünkü prizler en çok bu mekanlarda yer değiştirir. Fayansçı ve mutfak dolabı ustası planı biliyorsa sonradan priz kaydırma derdi azalır.

Kablolar döşenip kanallar kapatıldıktan sonra elektrikçi kontrol ve ölçüm yapar, ardından alçı sıva veya macun gelir, en son boyacı çalışır. Bitmiş güzergahı sıva kapatmadan önce yanına bir metre tutarak fotoğraflamak çok işe yarar. Bu fotoğrafları ileride duvarı delecek herkes takdir eder.

Ne kadar sürer

Gazbetonda bir günde epey metre ilerlenir, tuğlada daha az, betonda belirgin şekilde daha az. Tadilattaki bir daire için malzemeye ve işin kapsamına göre genellikle bir ile birkaç gün arası hesaplanır. Kapatma için kullanılan alçı veya hızlı priz alan harç onlarca dakika içinde sertleşir, ancak sıvadan önce üreticinin belirttiği kuruma süresine uyulmalıdır.

• Çapraz hatlar: Kablo duvarı çapraz geçer, biri sonradan tesisat bölgesi mantığıyla deler ve tam kabloya denk gelir
• Çok sığ kanal: Kablo yüzeyin hemen altındadır, üstündeki sıva çatlar ya da boyada bir çizgi belirir
• İnce bölme duvarda çok derin kanal: Duvar zayıflar ve sonradan bir dolap asıldığında çatlayabilir
• Kırılmış tuğla gözleri: Özensiz doldurulan gözler, sıvanın göçmesine veya tıklatınca boş ses vermesine yol açar
• Emişsiz çalışma: Toz bütün daireye, havalandırmaya ve elektronik cihazlara yayılır
• Temizlenmemiş kanal: Dolgu zemine iyi tutunmaz ve zamanla gevşeyebilir
• Sabitlenmemiş kablo: Sıva sırasında kanaldan dışarı kayar ve neredeyse yüzeyde kalır
• Belgesiz güzergah: Kimse kabloların nereden geçtiğini bilmez, sonraki her tadilatta hat deneme yanılma ile aranır
• Donatıya zarar: Betonda kesilen donatı taşıyıcı elemanı zayıflatır ve paslanmaya başlayabilir

Tuğla veya gazbeton bir bölme duvarda kanal açmayı, tesisat bölgelerine uyan ve dikkatli çalışan becerikli biri de yapabilir. Bu, beton, betonarme perde, kolon, kiriş ve taşıyıcı duvarlar için geçerli değildir, oralar uzman işidir. Kablonun döşenmesi ve bağlanması, sigorta kutusuna bağlantı ve son ölçümler her zaman yetkili bir elektrikçinin işidir. Güzergahları onunla önceden konuşun.

1. Kasaların, hatların yerini ve kanal ölçülerini elektrikçiyle netleştirmek.
2. Sigorta kutusundan odadaki hatları kapatmak ve gerilim olmadığını kontrol etmek.
3. Duvarı metal ve gerilim dedektörüyle taramak, bulunan hatları işaretlemek.
4. Güzergahı su terazisi veya lazerle yalnızca dikey ve yatay olarak çizmek.
5. Zemini, pencereleri ve eşyaları örtmek, kapıyı naylonla kapatmak.
6. Koruyucu gözlük, toz maskesi, kulaklık ve eldiven takmak.
7. Kanal kenarlarını süpürgeye bağlı kanal açma makinesiyle kesmek, gazbetonda el tığı kullanmak.
8. Kesimler arasındaki malzemeyi keskiyle çıkarmak, delikli tuğlada sert vurmadan, hafifçe kırmak.
9. Taban derinliğini ve düzlüğünü kontrol etmek, sivri çıkıntıları temizlemek.
10. Kanalı süpürmek ve kablo döşemesi için elektrikçiye hazır bırakmak.
11. Kapatmadan önce güzergahları yanlarında metreyle fotoğraflamak.

Sıvadan önce kanalları elektrikçiyle birlikte gözden geçirin. Sonrasında hiçbir şey yeniden kırmadan düzeltilemez.

• Hatlar yalnızca dikey ve yatay, kararlaştırılan bölgelerde geçiyor
• Kasaların yeri plana ve mobilya yerleşimine uyuyor
• Kanalların derinliği düzgün, kablo yüzeyden taşmıyor
• Delikli tuğlada kırılan gözler doldurulmuş
• Kablolar kanalda sabitlenmiş ve mekanik hasar görmemiş
• Betonda kesilmiş donatı görünmüyor
• Dolgu sağlam, boşluk ve gevşek parça yok
• Moloz anlaşmaya göre taşınmış veya bir yerde toplanmış
• Güzergahların ölçekli fotoğrafları elinizde