Montage van een airco

Een standaardmontage van een split-airco is een duidelijk afgebakend pakket. Daarin zitten het monteren en in bedrijf stellen van de binnen- en buitenunit, één doorvoer door de gevel, koperen koelleidingen en een stroomkabel tot 3 meter, een condensafvoer onder afschot naar de buitenunit, een muurbeugel, nette afdekgoten met hulpstukken, uitleg over de bediening en een montagerapport. De volledige lijst en de actuele prijzen vind je hierboven in de prijslijst.

Extra kosten komen meestal uit drie hoeken:

• Langere leidingen. Elke meter boven de standaard 3 meter wordt per vermogen berekend, omdat krachtigere toestellen leidingen met een grotere diameter nodig hebben.
• Bouwkundig werk. Sleuven frezen en dichtzetten door de plafonneerder, een tweede doorvoer of een kernboring door gewapend beton of een geïsoleerde muur.
• Lastige omstandigheden. Montage op het dak, onder een raam of hoger dan 3 meter, waar een stelling of hoogwerker nodig is. Hoeveel dat extra kost, bepaalt de installateur bij het plaatsbezoek.

Daarom is een offerte per post zinvoller dan één totaalbedrag. Zo kun je zelf nagaan wat je betaalt, en de installateur kan elke post uitleggen, omdat elke meter en elke doorvoer een vaste plek heeft.

Een split-systeem bestaat uit één binnenunit en één buitenunit. Het is een voordelige, betrouwbare oplossing die makkelijk te onderhouden is. Bij een multi-split hangen twee of meer binnenunits aan één buitenunit, in appartementen meestal twee of drie. Dat scheelt ruimte op de gevel of het terras, maar de leidingen worden langer, er zijn meer verbindingen en als de buitenunit uitvalt, zitten alle kamers tegelijk zonder koeling. Bij twee kamers naast elkaar is het verschil vaak klein, bij drie kamers wordt een multi-split interessant.

Zoek je een airco voor je appartement inclusief montage, reken dan altijd met twee delen: het toestel zelf, afhankelijk van merk en vermogen, en de montage volgens de prijslijst. Aanbiedingen als "airco met montage voor één bedrag" laat je beter uitsplitsen. Vaak zit daar maar 2 meter leiding in, goedkope isolatie of wordt het vacuümtrekken overgeslagen. Ook goed om te weten: of een lucht-lucht airco in aanmerking komt voor Mijn VerbouwPremie of een andere regionale renovatiepremie, hangt af van de voorwaarden van het moment. Kijk daarvoor op de website van de Vlaamse overheid of van je gewest.

Appartement. De leidingen zijn meestal kort en de buitenunit komt op het terras of aan de gevel, direct achter de binnenunit. De beperkingen zitten vooral in het gebouw zelf. Gevel en buitenmuren horen meestal bij de gemeenschappelijke delen, dus stem de plek van de buitenunit vooraf af met de vereniging van mede-eigenaars (VME), via de syndicus, en met de buren. In betonnen appartementsgebouwen worden horizontale sleuven in dragende wanden normaal niet gefreesd, omdat dat de constructie verzwakt. De leidingen lopen dan in een afdekgoot of via een doorvoer direct achter de binnenunit naar buiten.

Eengezinswoning. In een rijwoning, halfopen of open bebouwing zijn de leidingen vaak langer en gaan ze regelmatig door een geïsoleerde gevel. De buitenunit staat op de grond, op een sokkel of op een beugel bij het terras. In veel Belgische woningen is de spouwmuur geïsoleerd. De doorvoer moet dan zo worden afgedicht dat er geen koudebrug ontstaat en dat er geen water in de spouw of achter de isolatie loopt. Het condenswater kan naar een grindkoffer, infiltratievoorziening of de regenwaterafvoer. Heb je kamers op verschillende verdiepingen, dan kiest men vaker voor een multi-split of voor twee losse split-systemen. Houd bij de plaatsing ook rekening met het geluid richting de tuin van de buren.

Mensen vragen naar het vermogen meestal tegelijk met de prijs, en dat is terecht. Een te klein toestel draait de hele tijd op vol vermogen. Een te groot toestel slaat steeds aan en af zodra de koelvraag onder zijn laagste stand zakt. Een grove keuze op basis van de oppervlakte vind je in de tabel op deze pagina. Die geldt voor een normale plafondhoogte en gemiddelde isolatie. Grote ramen op het zuiden, een zolderkamer direct onder het dak of een kantoor met meerdere mensen vragen om een stap hoger. De precieze berekening hoort de installateur bij het plaatsbezoek te maken.

De koelleidingen worden met felsverbindingen op de units aangesloten, eventuele verbindingen onderweg worden hardgesoldeerd. Het hele circuit werkt onder hoge druk en moet de hele levensduur van het toestel volledig dicht blijven. In nieuwe toestellen zit nu vooral koudemiddel R32, bij nieuwere modellen ook R290. Sinds 1 januari 2025 mogen in de EU geen nieuwe single-split systemen met minder dan 3 kg koudemiddel en een GWP van 750 of hoger meer op de markt komen, dus ook niet met R410A.

• Wanddikte 0,8 mm. Voor de gangbare maten 1/4", 3/8" en 1/2" is dat de standaard voor koelleidingen volgens EN 12735-1, berekend op de drukken van moderne koudemiddelen.
• Koper van 99,9 % zuiverheid. Koelkoper van de klasse Cu-DHP is zacht gegloeid, van binnen droog en af fabriek afgedopt, zodat er geen vocht of vuil in komt.
• Dampdichte isolatie. Isolatie met gesloten cellen voorkomt dat er condens op de koude leiding ontstaat. Buiten moet die isolatie UV-bestendig zijn, anders valt ze na twee à drie seizoenen uit elkaar.

Waarom geen gewone koperen buis van de loodgieter of de doe-het-zelfzaak? Niet omdat die te dun is, volgens EN 1057 is de wand vaak zelfs 1 mm. Het probleem is dat die buis meestal hard is en slecht buigt, dat de binnenkant niet gedroogd en afgedopt is en dat de metrische maten niet passen op de felsmoeren in inches. Vocht en vuil in het circuit komen in de olie terecht en zijn de meest voorkomende oorzaak van een vastgelopen compressor.

Koper wordt met een buigtang of buigveer in nette bochten gebogen. Een knik onder de isolatie zie je niet, maar de vernauwing maakt het toestel luider, belast de compressor zwaarder en verhoogt het stroomverbruik. Een te korte leiding is ook niet goed. Fabrikanten schrijven een minimale leidinglengte voor, omdat de leiding trillingen dempt en helpt om de olie goed door het circuit te verdelen.

Tijdens het koelen haalt de binnenunit vocht uit de lucht, en dat water moet ergens heen. In een appartementsgebouw is condenswater de bekendste bron van ruzie met de buren en van vochtschade aan de muur.

• Afschot van minimaal 1 %. Dus een centimeter per meter, over de hele lengte en zonder tegenschot.
• Geen onnodige bochten. Elk stukje dat omhoog loopt, houdt vuil vast en de afvoer slibt langzaam dicht.
• Geïsoleerde slang. Op een niet-geïsoleerde slang in een sleuf condenseert luchtvochtigheid, en dat water trekt rechtstreeks de muur in.

Klopt het afschot niet, dan zoekt het water zijn eigen weg, bijna altijd de muur onder de binnenunit in. Aansluiten op de riolering in huis is een nette oplossing, maar alleen via een goede stankafsluiter, bij voorkeur een sifon met droge klep. Die houdt rioollucht tegen, ook als het water in de sifon in de winter opdroogt. Een uitloop door de gevel is het eenvoudigst, maar als het water op het terras van de buren of op het voetpad drupt, krijg je vrijwel zeker gedoe. In de winter moet ook het water dat buiten bij verwarmen en ontdooien ontstaat veilig worden afgevoerd, zodat er geen gladde plek ontstaat.

Een condenspomp is de oplossing waar afvoer onder afschot niet lukt. Zo'n pomp slaat wel steeds aan en is in een stille ruimte te horen. Kies hem in een slaapkamer of kinderkamer alleen als het echt niet anders kan, en dan altijd een stil uitgevoerd model.

Een stroomaansluiting tot 3 meter hoort bij de standaardmontage. Een langere kabel, meestal een aparte kring vanuit de zekeringkast, wordt per meter bijgerekend. De zekering en de kabeldikte worden gekozen volgens de eisen van de fabrikant en de situatie, zoals de lengte van de kabel en hoe die wordt gelegd. Bij toestellen tot ongeveer 3,5 kW is een kring van 10 tot 16 A gebruikelijk, met draad of kabel van 1,5 of 2,5 mm². Soepele aders van de verbindingskabel worden afgewerkt met adereindhulzen, anders raken ze onder de klem na verloop van tijd los en wordt de verbinding warm. Een nieuwe kring hoort door een vakkundige elektricien te worden aangelegd volgens het AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties), en de installatie wordt gekeurd door een erkend keuringsorganisme.

Airco's met R32 of R410A bevatten gefluoreerde broeikasgassen, ook wel F-gassen genoemd. Werk aan het koelcircuit, zoals felsen, vacuümtrekken en het openen van de serviceventielen, mag in België alleen worden gedaan door een technicus met een geldig certificaat voor koeltechniek, die werkt voor een daarvoor erkend bedrijf. Zonder bewijs van een vakkundige installatie erkennen fabrikanten de garantie meestal niet. Zelf kun je voorbereidend werk doen, zoals sleuven maken of de muurbeugel plaatsen. De stroomaansluiting is voor de elektricien, en het aansluiten en opstarten van het koelcircuit is voor de gecertificeerde installateur, die de meetwaarden in het montagerapport vastlegt.