Hanglamp monteren

Vervang je een lamp op dezelfde plek, dan volgt het werk meestal een vaste volgorde. De elektricien pakt het zo aan:

1. Hij zet de juiste groep in de meterkast uit en controleert met een spanningszoeker of er echt geen spanning meer op het lichtpunt staat.
2. Hij demonteert de oude lamp: kappen, lichtbronnen, afdekkap, aansluitklemmen en de oude ophanging.
3. Hij controleert de draden in de plafonddoos. Hij let op de staat van de isolatie en kijkt of er een aardedraad aanwezig is.
4. Hij beoordeelt de bestaande lamphaak of beugel. Die blijft alleen zitten als hij stevig vastzit en het gewicht van de nieuwe lamp kan dragen. Anders plaatst hij een nieuwe bevestiging die bij het plafond past.
5. Hij past de lengte van het snoer, de ketting of de stang aan op de hoogte die jullie hebben afgesproken.
6. Hij sluit fase, nul en aarde aan in de klemmen en controleert of alle verbindingen goed vastzitten. Heeft de lamp een afstandsbediening, dan plaatst hij ook de ontvanger, in de plafonddoos of in de lamp zelf.
7. Hij schuift de plafondkap omhoog, hangt de lamp recht en plaatst de lichtbronnen en kappen.
8. Hij zet de groep weer aan en test alle functies: de schakelaar, eventuele aparte circuits, het dimmen en de afstandsbediening.

Moet de lamp ergens anders hangen dan het oude lichtpunt, dan komt er een nieuw lichtpunt bij. Dat betekent een kabel wegwerken in een sleuf, boven een verlaagd plafond of in een kabelgoot, en soms ook de schakelaar aanpassen.

Betonnen plafond

Beton kan ook een zware lamp dragen. Hiervoor gebruik je metalen keilbouten of pluggen die echt voor beton bedoeld zijn, niet de dunne plastic pluggen uit een assortimentsdoosje. In veel Nederlandse woningen ligt een kanaalplaatvloer: een betonvloer met holle kanalen erin. Daarnaast lopen er vaak leidingen in het plafond. De elektricien zoekt daarom eerst met een detector naar leidingen en boort zo dat de plug niet in een holle ruimte terechtkomt. Voor holle vloeren bestaan speciale pluggen die zich achter de betonwand vastzetten.

Plafond van gipsplaat

Bij gipsplaat ontstaan de meeste problemen. De plaat zelf houdt geen zware lamp, zeker niet als de lamp gaat slingeren tijdens het schoonmaken. Lichte lampen kun je met tuimelpluggen of hollewandpluggen bevestigen, binnen de draagkracht die de fabrikant opgeeft. Een zwaardere lamp hoort aan een draagprofiel van het plafond, aan een versteviging boven de plaat of met een draadstang direct aan het plafond daarboven. Wordt het verlaagde plafond nog gemaakt, laat dan meteen een versteviging aanbrengen op de plek waar de lamp komt.

Houten balklaag

In oudere huizen hangt het plafond vaak aan een houten balklaag. Zit de lamp precies onder een balk, dan volstaat een flinke schroef in massief hout. Zit er op die plek geen balk, dan helpt een dwarsregel tussen twee balken. Bij houten plafonds let de elektricien er ook op dat kabel en lasdoos niet los tegen brandbaar materiaal liggen.

Waarom hangt een lamp boven de eettafel lager dan in de woonkamer? Boven de tafel loopt niemand, dus de lamp mag dichter bij het tafelblad hangen. Zo valt het licht waar je het nodig hebt en kijk je er niet recht in. Als richtlijn hangt de onderkant van de lamp ongeveer 75 tot 90 cm boven het tafelblad. Op een plek waar mensen lopen, hangt de onderkant bij voorkeur ongeveer 210 cm boven de vloer of hoger, zodat niemand er met zijn hoofd tegenaan stoot.

Boven een lange tafel geven twee of drie kleinere lampen op een rij vaak een mooier en gelijkmatiger licht dan één grote lamp. Meet vóór de montage de hoogte van de kamer, de hoogte van de tafel en de positie van de tafel ten opzichte van het lichtpunt. Zit het lichtpunt niet precies boven het midden van de tafel, dan kun je de lamp verplaatsen met een decoratief haakje aan het plafond of met een nieuw lichtpunt.

Het eenvoudigst is een lamp vervangen op een bestaand lichtpunt in een betonnen plafond met een normale hoogte, als de oude installatie in orde is. Het werk kost meer tijd en moeite in deze situaties:

• Een hoog plafond, bijvoorbeeld in een trapgat of een woning met vide, waar een rolsteiger of hoge ladder nodig is
• Een zware of grote lamp, zoals een kristallen kroonluchter die ter plekke uit veel onderdelen in elkaar wordt gezet
• Een plafond van gipsplaat waar eerst een versteviging in moet
• Geen lichtpunt op de gewenste plek, of een lichtpunt dat verplaatst moet worden
• Een oude installatie met brosse isolatie of zonder aardedraad naar het plafond
• Lampen met afstandsbediening, dimfunctie of koppeling aan een app, die ingesteld en gekoppeld moeten worden

Een hardnekkig misverstand is dat een nieuwe lamp de oude installatie overbelast. Moderne ledlampen verbruiken meestal minder dan oude lampen met gloeilampen. In oudere woningen zit het probleem dus eerder in de staat van de draden en verbindingen dan in de belasting zelf.

• De lamp hangt aan een ongeschikte plug die er na verloop van tijd uit trekt, vooral bij gipsplaat
• De oude lamphaak is blijven zitten zonder te controleren of hij een zwaardere lamp kan dragen
• De aardedraad is niet aangesloten terwijl de lamp die nodig heeft, of draden zijn verwisseld
• Verbindingen zitten los, zijn niet goed aangedraaid of liggen zonder afscherming in de plafondkap geduwd
• Een oude dimmer werkt niet goed samen met ledlampen, waardoor het licht flikkert of zoemt
• De lamp hangt te laag of te hoog, of niet in het midden boven de tafel
• Bij het boren in een betonvloer wordt een leiding geraakt die vooraf niet is opgezocht

De eerste vier fouten zijn niet alleen een kwestie van uiterlijk. Ze kunnen ertoe leiden dat de lamp valt, dat iemand een schok krijgt of dat er brand ontstaat. Voor werk aan de elektrische installatie geldt daarom een eenvoudige regel: laat het aansluiten over aan een erkend elektricien die werkt volgens de norm NEN 1010. Bij schade kan je verzekeraar ook willen weten wie de installatie heeft aangelegd.

Loop na het vertrek van de elektricien rustig een paar punten na:

• De lamp zit stevig vast als je er voorzichtig aan trekt en de plafondkap sluit zonder kieren aan
• De lamp hangt recht en op de hoogte die jullie hebben afgesproken
• Er steken geen draden of stukjes isolatie uit de kap
• De schakelaar zet de lamp goed aan en uit, en bij meerdere circuits werkt elk circuit apart
• Dimmen en afstandsbediening werken soepel, het licht flikkert en zoemt niet
• Het plafond rond de bevestiging vertoont geen scheuren en een verlaagd plafond buigt niet door
• Je hebt de handleiding en garantievoorwaarden van de lamp gekregen en weet welke lichtbronnen in de lamp horen