Wandlamp monteren

Voor een leek lijkt het een kwestie van een paar schroeven en twee draden. Een elektricien controleert bij elke stap of het veilig is, want in oudere installaties kom je nog weleens verrassingen tegen.

1. De juiste groep in de meterkast uitschakelen. Alleen de lichtschakelaar is niet genoeg: die kan verkeerd zijn aangesloten, waardoor er toch spanning op de lamp staat.
2. Met een spanningzoeker of multimeter controleren dat er echt geen spanning op de draden staat.
3. De oude lamp demonteren en de draden, klemmen en de inbouwdoos nakijken. Daarbij komen vaak verborgen gebreken aan het licht, zoals een geknakte draad, verbrande isolatie of een ontbrekende aarddraad.
4. Fase, nul en aarde herkennen. In oudere woningen kloppen de kleuren van de draden niet altijd met de huidige kleurcodes, daarom wordt dit gemeten.
5. Het montagepunt voorbereiden: de gaten met een waterpas aftekenen, controleren of er op de boorplek geen andere leidingen lopen en pluggen kiezen die bij de muur passen.
6. De draden aansluiten op het klemmenblok van de lamp of met goede lasklemmen, en elke verbinding op stevigheid controleren.
7. De lamp zo op de muur bevestigen dat hij niet beweegt en de draden niet bekneld raken of strak staan.
8. De groep weer inschakelen en aan, uit en eventueel dimmen uitproberen.

Bij de meeste lampen is de werkwijze vergelijkbaar, maar sommige typen hebben hun eigen aandachtspunten.

• Lamp met fitting voor een losse lichtbron: eenvoudig, maar houd je aan het maximale vermogen dat de fabrikant opgeeft. Een te sterke lamp maakt de fitting en de draden te warm.
• LED-lamp met ingebouwde lichtbron: zuinig, maar sommige typen hebben een losse voeding (driver) die ruimte nodig heeft in de doos of achter de lamp. LED kan ook slecht tegen warmte, dus dek de lamp niet af met isolatie of betimmering.
• Dimbare lamp: een oude dimmer voor gloeilampen werkt vaak niet goed samen met LED. Je merkt dat aan knipperen, zoemen of aan licht dat niet helemaal laag wil. Dimmer en lamp moeten op elkaar afgestemd zijn.
• Badkamerlamp: hier tellen de zones rond bad en douche en de IP-waarde, de beschermingsgraad tegen vocht. Hoe dichter bij het water, hoe hoger de IP-waarde moet zijn. In de praktijk gebruikt men meestal minimaal IP44. De precieze eisen staan in NEN 1010 en in de handleiding van de fabrikant.
• Buitenlamp: moet geschikt zijn voor buiten en goed afgedicht zijn tegen regen.

Op welke hoogte hang je een wandlamp? Naast het bed hangt hij meestal lager, in de gang of bij de trap hoger, vaak rond de twee meter boven de vloer. Het belangrijkste is dat het licht niet verblindt en de lamp niet in de weg zit.

Het eenvoudigst is het als er al een lichtpunt op de juiste plek zit, de draden in goede staat zijn en de lamp een duidelijke montageplaat heeft. De elektricien hangt hem dan snel op, zonder in de muur te hoeven hakken.

Deze situaties maken het werk langer en ingewikkelder:

• Het lichtpunt zit ergens anders dan waar de lamp moet komen, dus moet het verplaatst of verlengd worden. Dat betekent sleuven in de muur maken en het stucwerk daarna herstellen
• In de muur liggen oude draden met brosse isolatie, die bij het buigen scheuren of breken
• De woning heeft een oudere installatie zonder aarddraad, wat in veel oudere woningen nog voorkomt, terwijl de lamp wel aarde nodig heeft
• De muur is van gipsplaat of cellenbeton, waar speciale pluggen nodig zijn, of een zware lamp moet in een profiel worden bevestigd
• De lamp heeft een ingewikkelde montageplaat, een losse voeding, een bewegingssensor of slimme bediening
• Tegelijk moet ook de schakelaar of dimmer worden vervangen

Laat je meerdere lampen tegelijk monteren, bijvoorbeeld in het hele huis, dan kan de elektricien het werk beter plannen en kost elke lamp hem minder tijd.

Een lamp aansluiten is een ingreep in de elektrische installatie. Dat hoort een erkend elektricien te doen. Verwisselde draden, een losse klem of een ontbrekende aarddraad ziet een leek vaak niet, maar ze kunnen leiden tot een elektrische schok, een oververhitte verbinding of brand. Daarom staat hier geen doe-het-zelfhandleiding.

Wat je zelf kunt voorbereiden:

• De lamp kiezen en nagaan of hij geschikt is voor de ruimte (IP-waarde, geschikt voor je dimmer)
• De handleiding en het montagemateriaal uit de doos bewaren
• De ruimte onder de montageplek vrijmaken en breekbare spullen weghalen

Het loont om de lamp al vóór aankoop aan de elektricien te laten zien of hem het type te sturen. Zo voorkom je dat je een lamp koopt die niet veilig op jouw installatie aan te sluiten is.

• Fase op de verkeerde plek: de schakelaar onderbreekt de nul in plaats van de fase, waardoor de lamp ook in de uitstand onder spanning staat. Bij het vervangen van een lichtbron loop je dan risico op een schok.
• Aarddraad niet aangesloten: bij metalen lampen een ernstige fout, want bij een defect kan de hele behuizing onder spanning komen te staan.
• Slechte bevestiging: verkeerde pluggen in gipsplaat of cellenbeton. De lamp raakt na verloop van tijd los of valt.
• Te weinig afstand tot brandbaar materiaal: krachtige lampen en halogeenspots hebben afstand nodig tot houten betimmering of gordijnen, volgens opgave van de fabrikant.
• Binnenlamp in een vochtige ruimte: in de badkamer of buiten zonder voldoende IP-waarde ontstaan roest en kortsluiting.
• Te hoog vermogen: een sterkere lichtbron dan de lamp toelaat, verkort de levensduur en belast de verbindingen.

Controleer een paar dingen ter plekke, zolang de elektricien nog bij je is.

• De lamp zit stevig aan de muur en beweegt niet als je er zachtjes tegen duwt
• Hij hangt recht, wat je met een waterpas of ten opzichte van een deur- of raamkozijn kunt zien
• Aan- en uitzetten werkt betrouwbaar, zonder vertraging of knipperen
• Dimmen gaat soepel over het hele bereik, als de lamp dimbaar is
• Na een tijdje branden wordt de lamp of de muur eromheen niet te warm en ruik je niets
• Er steken geen draden onder de lamp uit en het gat in de muur is afgedekt
• De omgeving is vrij van stof en montageresten
• Je hebt uitleg gekregen over de juiste lichtbron, het onderhoud en de garantie op het werk