Płytki XXL 120×260 cm na ścianę i podłogę

Głównym powodem jest wygląd. Na ścianie o wysokości około 2,6 metra jedna płyta może sięgać od podłogi aż do sufitu bez żadnej poziomej fugi. Przy wzorze marmuru czy betonu ściana wygląda wtedy jak jeden kamienny blok.

• Mniej fug: mniej miejsc, w których zbiera się brud i kamień, a sprzątanie idzie szybciej.
• Spokojna powierzchnia: pomieszczenie wydaje się większe i lżejsze, bo oka nie męczy siatka fug.
• Szerokie zastosowanie: ściany i podłogi, łazienki, kuchnie, pokoje, a także fronty mebli, blaty czy obudowa wyspy kuchennej.

Jeśli myślisz o tarasie lub elewacji, zawsze sprawdź, czy producent dopuszcza daną płytę na zewnątrz i na jakich warunkach. Nie każda płyta wielkoformatowa jest mrozoodporna, a podłoże na zewnątrz wymaga bardziej złożonego wykonania.

Tej pracy nie warto robić samodzielnie. Jedna płyta może ważyć, w zależności od grubości, nawet kilkadziesiąt kilogramów i przy złym podnoszeniu łatwo się łamie. Glazurnik pracuje mniej więcej tak:

1. Sprawdzenie i przygotowanie podłoża. Ściana i podłoga muszą być równe, nośne, suche i czyste. Płaskość mierzy się długą łatą, a nie tylko poziomicą. Nierówności wyrównuje się zaprawą wyrównującą lub masą samopoziomującą, potem nakłada się grunt dobrany do rodzaju podłoża.
2. Hydroizolacja. W strefie prysznica i wokół wanny pod płytki idzie hydroizolacja w płynie lub masie, z taśmami w narożnikach i mankietami wokół przejść rur.
3. Plan układania. Jeszcze przed pierwszym cięciem rozrysowuje się, gdzie wypadną fugi i jak wyjdą przy drzwiach, oknach, wnękach i włącznikach. Przy płycie tej wielkości nie da się niczego „dociąć na końcu”.
4. Przenoszenie i cięcie. Płyty przenosi się na ramie montażowej z przyssawkami próżniowymi. Proste cięcia wykonuje się na długiej przecinarce szynowej, otwory pod baterie i gniazdka koronami diamentowymi, najlepiej na mokro.
5. Klejenie. Stosuje się elastyczny klej cementowy przeznaczony do dużych formatów, według PN-EN 12004 zwykle klasy C2 z oznaczeniem odkształcalności S1 lub S2. Klej nakłada się zarówno na podłoże, jak i na spód płyty (tzw. metoda kombinowana), żeby pod płytą nie zostały puste przestrzenie.
6. Wyrównanie. Po przyłożeniu płytę mocno się dociska i opukuje, żeby klej dobrze się rozłożył. System poziomowania z klinami i łącznikami trzyma krawędzie sąsiednich płyt w jednej płaszczyźnie.
7. Fugowanie i uszczelnienie. Po związaniu kleju fugi wypełnia się zaprawą fugową. Narożniki, styk podłogi ze ścianą i okolice wanny uszczelnia się elastycznym silikonem, a nie fugą.
8. Czyszczenie. Resztki kleju i fugi usuwa się na bieżąco. Później schodzą bardzo trudno, a przy szorowaniu łatwo porysować powierzchnię.

Przy tym samym metrażu nakład pracy może się mocno różnić. Najwięcej zależy od tych rzeczy:

• Stan podłoża: równa, nowa ściana z płyty g-k to coś innego niż stara łazienka w bloku z wielkiej płyty czy krzywy tynk w kamienicy. Im więcej wyrównywania, tym dłużej trwa praca.
• Transport do mieszkania: płyta o długości 260 cm często nie zmieści się do windy ani nie przejdzie przez wąską, zakręconą klatkę schodową. Wymiary drogi od samochodu do łazienki warto zmierzyć jeszcze przed zakupem.
• Liczba otworów i wycięć: każde gniazdko, wyjście wody, narożne okno czy wnęka oznacza precyzyjne cięcie i ryzyko złamania płyty.
• Kształt pomieszczenia: duża prosta ściana idzie szybko, mała łazienka z wieloma narożnikami i skosami zajmuje dużo czasu.
• Dopasowanie wzoru: jeśli rysunek marmuru ma płynnie przechodzić z płyty na płytę, układanie i cięcie trwają dłużej.
• Ogrzewanie podłogowe: wylewka musi być przed układaniem wysuszona i wygrzana zgodnie z protokołem, inaczej grożą pęknięcia.

Jeśli przy okazji trzeba przesunąć gniazdka lub włączniki, robi to elektryk z uprawnieniami SEP, a nie glazurnik.

W praktyce powtarza się kilka problemów, które po latach kończą się pękniętą płytą albo głuchym dźwiękiem przy opukiwaniu.

• Klej tylko na podłożu: przy tak dużej powierzchni pod płytą zostają pęcherze powietrza. Na podłodze płyta pęka potem pod obciążeniem.
• Zlekceważona płaskość: mała fala na ścianie przy zwykłej płytce zniknie, przy płycie o długości 260 cm tworzy widoczny uskok na krawędziach.
• Brak dylatacji: duże powierzchnie i styki z innymi materiałami potrzebują elastycznej szczeliny dylatacyjnej. Bez niej naprężenia przechodzą na płyty.
• Za wąska fuga: producenci zwykle podają minimalną szerokość fugi, często około 2 mm. Układanie „na styk” wygląda efektownie, ale płyty nie mają gdzie pracować.
• Złe podnoszenie: płyta niesiona na płasko bez ramy ugina się i pęka jeszcze przed ułożeniem.
• Pośpiech z fugowaniem: fugować należy dopiero po związaniu kleju, zgodnie z instrukcją producenta, a nie zaraz po ułożeniu.

Płyty wielkoformatowe produkuje się w różnych grubościach. Cieńsze są lżejsze i sprawdzają się głównie na ścianach albo na meblach, grubsze częściej poleca się na podłogi. Przy wyborze warto sprawdzić:

• czy producent dopuszcza płytę na podłogę, na ścianę lub na zewnątrz,
• antypoślizgowość powierzchni, jeśli płyta ma leżeć na podłodze w łazience,
• czy chcesz połysk, bo na błyszczącej powierzchni widać każdą nierówność i rysę,
• zapas na docinki i ewentualne złamanie, przy tym formacie raczej większy niż przy zwykłych płytkach,
• czy wszystkie płyty pochodzą z tej samej partii, żeby nie było różnicy w odcieniu.

Gotową okładzinę obejrzyj w dziennym świetle i przy bocznym świetle latarki, które od razu pokaże nierówności. Przy odbiorze warto przejść przez tę listę:

• krawędzie sąsiednich płyt leżą w jednej płaszczyźnie, bez wyczuwalnych uskoków,
• przy opukiwaniu płyty nie brzmią głucho, zwłaszcza na podłodze i w narożnikach,
• fugi mają równą szerokość i są wypełnione na całej długości,
• narożniki, styk z brodzikiem i okolice wanny są uszczelnione elastycznym silikonem,
• dylatacje są tam, gdzie je ustalono, i nie są wypełnione twardą fugą,
• wycięcia pod baterie, gniazdka i wyjścia wody są czyste, bez odpryśniętych krawędzi,
• powierzchnia jest oczyszczona z resztek kleju i fugi,
• nie widać pęknięć ani zarysowań,
• wiesz, jaki klej i jaką fugę zastosowano, kiedy można obciążyć podłogę i kiedy włączyć ogrzewanie podłogowe.