Wycinanie otworów w płytkach i gresie

Wycinanie stosuje się przy kształtach kanciastych i nieregularnych: wcięciu w narożniku płytki, wycięciu wokół miski WC, odpływu liniowego, drzwiczek rewizyjnych albo prostokątnej puszki elektrycznej. Najczęściej robi się je szlifierką kątową z tarczą diamentową, a przy prostych cięciach także przecinarką do płytek w połączeniu ze szlifierką.

Wiercenie otwornicą daje okrągły otwór wykonany diamentową koronką. Krawędź jest czystsza, a otwór idealnie okrągły. Sprawdza się przy rurach, wyjściach pod baterię, okrągłych puszkach gniazdek i odpływach. Przy większych średnicach, zwykle powyżej około 15 cm, otwornicę łączy się często ze szlifierką albo frezem.

Dużą różnicę robi też materiał:

• glazura ceramiczna ma bardziej miękki, porowaty czerep, więc obrabia się ją łatwiej i wystarczy słabsze narzędzie diamentowe,
• gres i gres porcelanowy są bardzo twarde i prawie nienasiąkliwe, dlatego da się je obrabiać tylko diamentem i z chłodzeniem wodą, inaczej narzędzie się przegrzeje, a płytka może pęknąć,
• kamień naturalny i marmur są kruche, więc wierci się je powoli i płynnie.

Najwięcej błędów nie powstaje podczas wiercenia, tylko już przy mierzeniu. Glazurnik najpierw ustala położenie otworu od ostatniego ułożonego rzędu i uwzględnia szerokość fugi. Punkt przenosi na płytkę ołówkiem albo markerem, przy otworach okrągłych często przez papierowy szablon albo według rozety, która potem zakryje otwór.

Płytkę kładzie się na równym, miękkim podłożu, na przykład na gumowej macie albo kartonie, i zabezpiecza przed przesuwaniem. Przy wierceniu otwornicę przykłada się najpierw ukośnie, mniej więcej pod kątem 45°, żeby wyżłobiła rowek i nie ślizgała się po szkliwie. Potem stopniowo ustawia się ją prostopadle. Wierci się na niskich obrotach, z lekkim naciskiem, bez udaru i z wodą, która chłodzi koronkę i płytkę oraz wiąże pył.

Przy wycinaniu szlifierką najpierw robi się płytkie nacięcia po obrysie i stopniowo pogłębia cięcie. Wewnętrzne narożniki docina się ostrożnie, żeby płytka nie złamała się w słabym miejscu. Małe otwory na kołki i wkręty wykonuje się cienkim wiertłem diamentowym do płytek. Kawałek taśmy malarskiej w miejscu wiercenia pomaga, żeby wiertło na początku nie uciekało. Na koniec krawędzie wygładza się pilnikiem diamentowym, gąbką ścierną albo drobnym papierem ściernym.

Dwa otwory, które na pierwszy rzut oka wyglądają tak samo, mogą zająć zupełnie inną ilość czasu. Na trudność wpływają przede wszystkim:

• twardość i grubość materiału, bo gruby gres wierci się znacznie dłużej niż cienką glazurę i mocniej zużywa narzędzia,
• wielkość i kształt otworu, ponieważ mały okrągły otwór idzie szybko, a duże lub nieregularne wycięcie wymaga wielu cięć i poprawek,
• położenie otworu, bo otwór tuż przy krawędzi albo w narożniku płytki zwiększa ryzyko pęknięcia,
• płytki wielkoformatowe, którymi trudno manewrować i przy których każda zniszczona sztuka boli bardziej,
• otwór w już ułożonej okładzinie, gdy płytki nie da się unieruchomić, woda spływa po ścianie i trzeba wiedzieć, którędy biegną instalacje wodne i elektryczne,
• liczba takich samych otworów, bo przy serii narzędzie ustawia się raz i praca idzie płynniej.

• Złe narzędzie. Wiertło do betonu albo włączony udar odłupie szkliwo, a gres raczej rozbije, niż przewierci. Do płytek służy wiertło lub otwornica diamentowa.
• Wiercenie na sucho. Bez wody koronka szybko się przegrzewa i tępi, a płytka może pęknąć od temperatury. Jeśli nie da się chłodzić, pracuje się z przerwami i pozwala narzędziu ostygnąć.
• Zbyt mocny nacisk. Kto dociska, żeby było szybciej, często łamie płytkę tuż przed końcem cięcia. Narzędzie ma pracować we własnym tempie.
• Złe wymiarowanie. Przesuniętego otworu rozeta nie zakryje i płytka idzie do kosza. Obowiązuje stara zasada: dwa razy mierz, raz tnij.
• Źle dobrana średnica. Otwór powinien być nieco większy od rury, żeby zostało miejsce na elastyczny silikon, ale jednocześnie mniejszy niż rozeta lub zaślepka.
• Wiercenie w ścianę na ślepo. Przy dodatkowych otworach w gotowej okładzinie trzeba znać przebieg rur i przewodów, inaczej łatwo przewiercić instalację.

Jeden czy dwa otwory w zwykłej glazurze ceramicznej, na przykład pod rurę albo uchwyt, zrobisz samodzielnie. Gres, duże formaty oraz wycięcia pod kratki i odpływy liniowe lepiej zostawić glazurnikowi. Gniazdka i włączniki w wyciętych otworach może podłączyć tylko elektryk z uprawnieniami SEP. Jeśli wiercisz w ułożonej już okładzinie, wyłącz odpowiedni obwód i upewnij się, którędy biegną instalacje.

1. Zmierzyć średnicę rury lub elementu i dobrać otwornicę diamentową o nieco większej średnicy.
2. Wyznaczyć środek otworu z uwzględnieniem fugi i zaznaczyć go na płytce.
3. Położyć płytkę na równej gumowej macie lub kartonie i zabezpieczyć przed przesuwaniem.
4. Wyłączyć udar w wiertarce i ustawić niskie obroty.
5. Przyłożyć otwornicę ukośnie, wyżłobić rowek, a potem stopniowo ustawić ją prostopadle.
6. Wiercić z lekkim naciskiem i na bieżąco chłodzić miejsce wodą, na przykład ze spryskiwacza.
7. Tuż przed przewierceniem jeszcze zmniejszyć nacisk, żeby dolna krawędź się nie wykruszyła.
8. Wygładzić krawędź pilnikiem diamentowym lub drobnym papierem ściernym i oczyścić płytkę.
9. Przymierzyć płytkę na sucho w docelowym miejscu i dopiero potem ją przykleić.

Podczas pracy używaj okularów ochronnych i rękawic. Przy cięciu szlifierką załóż też maskę przeciwpyłową, bo pył z płytek zawiera drobną krzemionkę.

Przy odbiorze okładziny zwróć uwagę na te punkty:

• otwory są we właściwym miejscu, a wyjścia nie są przesunięte względem osi baterii czy puszki,
• krawędzie są gładkie, bez pęknięć i odprysków szkliwa,
• szczelina wokół rur jest równa, a rozeta lub zaślepka całkowicie ją zakrywa,
• hydroizolacja wokół przejść w strefie mokrej jest nienaruszona, a połączenie wypełnione elastycznym silikonem sanitarnym,
• w płytkach nie ma włoskowatych pęknięć biegnących od otworu do krawędzi,
• przy kratce lub odpływie liniowym płytki łączą się bez uskoku i ze spadkiem w stronę odpływu,
• otoczenie jest oczyszczone z pyłu i resztek szlamu po cięciu.