Mikrocement

Pozycja mikrocementu obejmuje cały system wykończenia na przygotowanym podłożu. Należy do niej oczyszczenie i gruntowanie, przy ryzykownych podłożach wtopienie siatki z włókna szklanego, dwie lub trzy warstwy mikrocementu bazowego i wykończeniowego ze szlifowaniem między warstwami, a na końcu lakier ochronny w dwóch lub więcej warstwach. W zakres wchodzi też wykończenie narożników, krawędzi i przejść do innych materiałów.

Do pozycji zwykle nie należą wyrównanie większych nierówności, nowa wylewka, hydroizolacja prysznica, demontaż i ponowny montaż ceramiki sanitarnej ani skuwanie. Jeśli podłoże nie jest równe i nośne, rozwiązuje się to osobną pracą przed mikrocementem.

Gdzie ma sens

• remont łazienki, w której nie chce się skuwać starych, ale dobrze trzymających się płytek,
• podłogi w salonie, kuchni i przedpokoju, gdzie powierzchnia ma być ciągła, bez progów,
• prysznice i ściany wokół wanny przy prawidłowo wykonanej hydroizolacji,
• ściana nad blatem kuchennym, blaty, schody i meble z płyt sztywnych,
• sklepy, kawiarnie i mieszkania na wynajem, gdzie szuka się industrialnego wyglądu.

Gdzie to raczej ryzyko

• podłoża ruchome, jak stary parkiet, deski bez stabilizacji czy uginające się podłogi z płyt gipsowo-kartonowych,
• świeże wylewki i tynki, które jeszcze nie wyschły,
• podłoża z wilgocią podciąganą z gruntu, na przykład w piwnicy bez izolacji,
• powierzchnie z aktywnymi rysami i dylatacjami, które miałyby zostać przykryte bez przerwy,
• na zewnątrz bez systemu, który producent wyraźnie przewiduje do stosowania zewnętrznego.

Mikrocement nie zastępuje naprawy podłoża. Producenci są zgodni, że to, co rusza się pod nim, wcześniej czy później pokaże się też na powierzchni.

Podłoże musi być nośne, suche, czyste i stabilne. Najczęściej jest to wylewka cementowa lub anhydrytowa, tynk, beton, płyty gipsowo-kartonowe na ścianach i stare płytki ceramiczne. Przy płytkach najpierw sprawdza się, czy nie są głuche. Odspojone płytki wymienia się lub przykleja ponownie, powierzchnię odtłuszcza, a fugi wypełnia, żeby nie odznaczały się przez cienką warstwę.

Podłoża chłonne, jak tynk i wylewka, dostają grunt wyrównujący chłonność. Niechłonne, na przykład szkliwo płytek, dostają mostek sczepny z piaskiem kwarcowym, żeby mikrocement miał się czego trzymać. Na podłożach, gdzie grozi zarysowanie, w pierwszą warstwę wtapia się siatkę z włókna szklanego. Konkretny grunt określa producent systemu i nie warto łączyć produktów różnych marek.

Nowe wylewki muszą dobrze wyschnąć. Dopuszczalną wilgotność podaje producent, a w praktyce mierzy się ją metodą karbidową lub wilgotnościomierzem. Przy ogrzewaniu podłogowym wylewka musi zostać wygrzana zgodnie z protokołem jeszcze przed rozpoczęciem prac.

1. Sprawdzić równość, nośność i wilgotność podłoża, opukiwaniem wykryć głuche miejsca.
2. Naprawić nierówności i rysy, przy płytkach wypełnić fugi i zmatowić szkliwo.
3. Odkurzyć, a podłoże odtłuścić i oczyścić według zaleceń producenta.
4. Nałożyć grunt lub mostek sczepny odpowiedni do rodzaju podłoża i pozostawić do wyschnięcia.
5. Przy ryzykownych podłożach wtopić w pierwszą warstwę siatkę z włókna szklanego z zakładami.
6. Nałożyć pierwszą warstwę bazową mikrocementu stalową pacą, cienko.
7. Po wyschnięciu warstwę przeszlifować i odkurzyć.
8. Nałożyć kolejną warstwę bazową i znowu przeszlifować.
9. Nałożyć jedną lub dwie warstwy wykończeniowe drobnego mikrocementu, które decydują o wyglądzie.
10. Pozostawić warstwę wykończeniową do wyschnięcia, delikatnie przeszlifować i dokładnie odpylić.
11. Nałożyć wałkiem lakier ochronny w co najmniej dwóch warstwach według karty technicznej.
12. Chronić powierzchnię przed wodą i obciążeniem aż do pełnego utwardzenia.

Dla orientacji co do czasów: duński producent Urban Hald w swojej instrukcji podaje warstwy mikrocementu do 1 mm, 2 do 4 godzin schnięcia przed szlifowaniem, co najmniej 12 godzin po ostatniej warstwie przed lakierowaniem i drugą warstwę lakieru po 8 godzinach. Według producenta po powierzchni można chodzić w skarpetkach po 24 godzinach, ale wodoodporna i w pełni utwardzona jest dopiero po 7 dniach. Inne marki dostępne w Polsce, na przykład Mapei, Topciment czy Ideal Work, mają czasy podobne, ale nie identyczne, dlatego decyduje karta techniczna użytego systemu.

Mikrocement jednoskładnikowy i dwuskładnikowy

Systemy jednoskładnikowe miesza się tylko z wodą. Są prostsze w przygotowaniu i nadają się na mniejsze powierzchnie. Dwuskładnikowe miesza się z żywicą polimerową, która zwiększa elastyczność i przyczepność. Na bardziej obciążone podłogi i do łazienek częściej wybiera się dwuskładnikowe.

Mikrocement gruboziarnisty i drobnoziarnisty

Warstwy bazowe są z grubszego materiału, który daje wytrzymałość. Warstwy wykończeniowe są drobne i decydują o fakturze. Drobna powierzchnia wygląda gładko i matowo, grubsza bardziej przypomina kamień i jest mniej śliska. Na podłogi w łazience ze względu na śliskość często wybiera się nieco grubszą warstwę wykończeniową albo lakier z dodatkiem antypoślizgowym.

Lakiery i ochrona

To lakier chroni mikrocement przed wodą, tłuszczem i plamami. Najczęściej stosuje się dwuskładnikowe lakiery poliuretanowe w wersji matowej, satynowej lub z połyskiem. Lakier musi pochodzić od tego samego producenta co mikrocement. Inny lakier może zostawić plamy albo się łuszczyć.

Kolor

Mikrocement barwi się pigmentami bezpośrednio przy mieszaniu. Odcień przygotowuje się więc dla całej powierzchni naraz albo według dokładnej receptury. Przy domieszywaniu trudno trafić w ten sam odcień, dlatego drobnych poprawek na dużej powierzchni zwykle nie da się wykonać niewidocznie.

Lakierowany mikrocement znosi wodę, ale sam w sobie nie jest hydroizolacją. Pod prysznicem i wokół wanny najpierw wykonuje się więc pod nim izolację podpłytkową z taśmami w narożnikach i mankietami wokół odpływu i baterii. Przy prysznicu bez brodzika spadek do odpływu musi być wykonany już w podłożu, mikrocement go tylko odwzorowuje.

Mikrocement można nakładać na ogrzewanie podłogowe. Według producentów ogrzewanie wyłącza się kilka dni przed nakładaniem i włącza dopiero po utwardzeniu lakieru. Urban Hald podaje wyłączenie co najmniej 72 godziny przed pracami i włączenie najwcześniej 24 godziny po ostatniej warstwie lakieru. Temperaturę trzeba potem podnosić stopniowo. Gwałtowne nagrzewanie powoduje naprężenia i rysy włoskowate.

Nakłada się go przy temperaturze pomieszczenia i podłoża mniej więcej od 10 do 25 °C. W chłodzie schnie wolno i może się nie utwardzić prawidłowo, w upale i przeciągu schnie zbyt szybko i trudno się go zaciera.

• nieprzygotowane podłoże: głuche płytki, kurz lub tłuszcz powodują łuszczenie i pękanie,
• przykryta dylatacja: ruch podłoża przenosi się na powierzchnię i powstaje rysa dokładnie nad dylatacją,
• ruchome podłoże: na parkiecie lub uginającej się podłodze pęka nawet siatka,
• za gruba warstwa naraz: materiał się kurczy i tworzy siatkę rys włoskowatych,
• pominięte szlifowanie: kolejna warstwa trzyma się gorzej, a powierzchnia jest nierówna,
• źle wymieszany pigment: pojawiają się ciemniejsze smugi i plamy,
• lakier innego producenta: zmiana koloru, mleczne plamy lub łuszczenie,
• brak hydroizolacji pod prysznicem: woda przez mikrorysy dostaje się do podłoża i płytek pod spodem,
• zbyt wczesny kontakt z wodą: lakier nie jest jeszcze utwardzony i zostają białe plamy.

W praktyce zdarza się, że właściciel oczekuje powierzchni idealnie jednolitej jak lakierowana płyta. Mikrocement to praca ręczna, ślady pacy i lekkie różnice odcienia są częścią jego wyglądu. Dlatego warto przed rozpoczęciem obejrzeć próbkę albo realizację tej samej ekipy i uzgodnić, jaki wygląd jest jeszcze w porządku.

Przy wyborze mikrocement najczęściej porównuje się z płytkami wielkoformatowymi oraz z posadzkami żywicznymi epoksydowymi lub poliuretanowymi. Każde rozwiązanie ma inną logikę.

• mikrocement: cienka warstwa bez fug, można go położyć także na ściany, meble i schody, wygląd jest ręczny i każda powierzchnia jest trochę inna. Wymaga regularnej pielęgnacji lakieru,
• płytki wielkoformatowe: bardzo odporne i niemal bezobsługowe, fug jest mało, ale nie znikają całkiem. Przy remoncie zwykle skuwa się stare płytki i wyrównuje podłoże,
• posadzka żywiczna: warstwa samopoziomująca przeznaczona głównie na podłogi, odporna na ścieranie, ale nie nadaje się na ściany i pod prysznic i wygląda bardziej technicznie.

Mikrocement wygrywa tam, gdzie liczy się ciągła powierzchnia przez podłogę i ściany i gdzie skuwanie starych płytek oznaczałoby dużo pyłu i czasu, na przykład w mieszkaniu w bloku. Płytki wygrywają tam, gdzie oczekuje się jak najmniej pielęgnacji i maksymalnej odporności, na przykład w wiatrołapie lub pralni.

Mała powierzchnia między blatem a szafkami górnymi to dobre miejsce na pierwszą próbę. Błąd można tu poprawić bez dużych kosztów, a technikę opanowuje się tak samo jak na podłodze.

1. Kupić kompletny system jednego producenta: grunt, mikrocement bazowy i wykończeniowy, pigment, lakier i pacę.
2. Po wyłączeniu bezpiecznika zdemontować gniazdka i włączniki, a blat, szafki i otoczenie zabezpieczyć taśmą i folią.
3. Zmatowić i odtłuścić stare płytki, wypełnić fugi i nałożyć mostek sczepny.
4. Według instrukcji zarobić tylko tyle materiału, ile da się zużyć w czasie przydatności do pracy.
5. Rozciągnąć cienką pierwszą warstwę, pozostawić do wyschnięcia i przeszlifować.
6. Rozciągnąć drugą i wykończeniową warstwę, trzymając pacę pod małym kątem i prowadząc ją na krzyż.
7. Po wyschnięciu przeszlifować drobnym papierem, odkurzyć i przetrzeć wilgotną szmatką.
8. Nałożyć lakier wałkiem w dwóch cienkich warstwach, zachowując przerwę między nimi.
9. Zdjąć taśmę przed pełnym utwardzeniem lakieru, żeby krawędź się nie oderwała.
10. Pozostawić powierzchnię do utwardzenia i dopiero potem narażać ją na wodę i tłuszcz.

Proszę sprawdzić w lokalnym urzędzie, czy planowane prace wymagają jakiegokolwiek pozwolenia lub zgłoszenia. W bloku warto przestrzegać regulaminu wspólnoty lub spółdzielni, zwłaszcza godzin głośnych prac przy szlifowaniu, i pamiętać, że przeciek spod prysznica lub z odpływu może zalać mieszkanie poniżej.

Proszę obejrzeć powierzchnię w świetle bocznym, na przykład z latarką położoną na podłodze. Widać wtedy nierówności, ostre ślady pacy i miejsca bez lakieru. Warto opukać powierzchnię, dźwięk powinien być wszędzie taki sam. Proszę przesunąć palcem po krawędziach i narożnikach, nie mogą być ostre ani wyszczerbione.

Pod prysznicem po pełnym utwardzeniu warto puścić wodę i obserwować, czy spływa do odpływu i nigdzie nie stoi. Przy łazience dobrze jest poprosić o informację o zastosowanej hydroizolacji i zdjęcia sprzed nałożenia mikrocementu.

Lista kontrolna przy odbiorze

• powierzchnia jest ciągła, bez rys i odspojonych miejsc,
• odcień jest jednolity na całej powierzchni, bez wyraźnych smug,
• lakier jest nałożony wszędzie, także na krawędziach, w narożnikach i wokół odpływu,
• dylatacje zostały zachowane i wypełnione elastycznie,
• przejścia do ceramiki sanitarnej, progów i innych materiałów są czyste i uszczelnione,
• woda pod prysznicem spływa do odpływu,
• wykonawca przekazał nazwę systemu, lakieru i zalecenia pielęgnacji,
• ustalono, od kiedy powierzchnię można w pełni obciążać.

Do codziennego mycia wystarcza woda ze środkiem o neutralnym pH. Agresywne środki, chlor, pasty ścierne i parownice niszczą lakier. Pod nogi mebli zakłada się podkładki filcowe. Na podłodze z dużym ruchem lakier odnawia się po kilku latach, a producenci zalecają regularne nakładanie warstwy ochronnej, żeby powierzchnia pozostała ładna i odporna.

W cenniku NUMIQ mikrocement liczony jest jako robocizna za m² razem z drobnymi materiałami eksploatacyjnymi. Sam system mikrocementu i lakier ujęte są w cenniku osobno jako materiał. Podstawowa cena robocizny w Polsce wynosi około 340 zł za m². Ceny różnią się w zależności od regionu i miasta, w Warszawie i dużych miastach są zwykle wyższe niż w mniejszych miejscowościach.

Na wynik wpływa przede wszystkim stan podłoża i wielkość powierzchni. Mała łazienka z wieloma narożnikami, wnękami i przejściami rur trwa na metr kwadratowy dłużej niż duża, równa podłoga. Ściany i sufity są wolniejsze niż podłoga. Znaczenie ma też, czy potrzebna jest siatka, mostek sczepny na płytki, liczba warstw wykończeniowych i rodzaj lakieru. Naprawa podłoża, wyrównanie i hydroizolacja liczone są jako osobne prace.

Jeśli rozważają Państwo klasyczne płytki, warto przeczytać artykuł Układanie płytek. Podobne dekoracyjne wykończenie ścian opisuje artykuł Stiuk wenecki i polerowana szpachla. Hydroizolacja pod prysznic omówiona jest w artykule Hydroizolacja łazienki pod płytki.