Fayans ve seramik derz dolgusu

Karolar neden birbirine sıfır döşenmez? Hiçbir karonun ölçüsü tam olarak aynı değildir. Ayrıca alttaki zemin sıcaklık ve nem değiştikçe biraz hareket eder. Derz bu farkları dengeler ve birkaç görevi daha üstlenir:

• suyun ve kirin karonun altına, yapıştırıcıya ve zemine ulaşmasını zorlaştırır,
• yüzeyi kapatır, böylece aralıklarda kir birikmez ve küf daha zor tutunur,
• yükün dağılmasına yardım eder ve karo kenarlarını kırılmaya karşı korur,
• görünümü tamamlar: derz rengi yüzeyi tek parça gibi gösterebilir ya da karoların ebadını öne çıkarabilir.

Şunu bilmekte fayda var: sıradan çimento esaslı derz dolgusu su yalıtımı değildir. Duşta ve küvet çevresinde karonun altında ayrıca su geçirmez bir katman olmalıdır. Derz yalnızca bu katmana ulaşan su miktarını azaltır.

Derz dolgu malzemeleri TS EN 13888 standardına göre çimento esaslı ve reaktif (epoksi) olarak ikiye ayrılır. Ambalajda genellikle sınıf işareti bulunur. Seçimi bu işarete bakarak yapabilirsiniz.

Çimento esaslı derz dolgusu

Ev ve apartman dairelerinin büyük çoğunluğunda bu malzeme kullanılır. Kuru ve az yük alan yüzeylerde standart ürün yeterlidir. Banyo, mutfak ve zeminler için suya ve aşınmaya karşı dayanımı artırılmış malzeme (CG2 sınıfı) daha uygundur. Kolay uygulanır, gerektiğinde ileride kazınıp yenilenebilir.

Esnek çimento esaslı derz dolgusu

Zeminin daha çok hareket ettiği her yere uygundur: yerden ısıtmalı zeminler, teraslar ve balkonlar, büyük ebatlı karolar ya da alçıpan duvarlar. İçindeki katkılar sayesinde sıcaklık değişimlerine ve küçük hareketlere çatlamadan dayanır.

Epoksi derz dolgusu

Neredeyse hiç su emmez, kimyasallara dayanıklıdır ve kolay temizlenir. Teknesiz, zemine gömme duşlarda, mutfak tezgâhı arkasında, hijyen beklentisi yüksek işletmelerde ve mozaiklerde tercih edilir. Uygulaması ise daha zordur: malzeme çabuk sertleşir, farklı bir yöntemle temizlenir, karonun üzerinde kuruyan artıklar da çok zor çıkar.

Köşe ve birleşim yerleri için silikon

Duvarla zeminin birleştiği köşe, iç köşeler, küvet, duş teknesi ve lavabo çevresi çimentoyla değil, esnek sıhhi silikonla doldurulur. Bu noktalarda malzemeler birbirine göre hareket eder. Sert bir derz er ya da geç çatlar.

1. Yapıştırıcının kurumasını beklemek: derz ancak yapıştırıcı sertleştikten sonra doldurulur. Standart yapıştırıcılarda bu genellikle bir gün sürer, kesin süreyi üretici belirtir.
2. Derzleri temizlemek: aralıklardan taşan yapıştırıcı, artı takozları ve toz alınır. Böylece derz her yerde aynı derinlikte olur.
3. Nemlendirmek: çimento esaslı malzemede, su emen karolar ve derz kenarları hafifçe nemlendirilir. Karo malzemenin suyunu çekmez.
4. Karıştırmak: malzeme, talimattaki su miktarıyla tam olarak karıştırılır. Göz kararı su eklemek renk farklarına yol açar.
5. Derzlere bastırmak: lastik malayla malzeme, derzlere çapraz gelen eğik hareketlerle, boşluklar tamamen dolana kadar bastırılır.
6. İlk silme: malzeme matlaşıp dokununca dağılmaz hale geldiğinde yüzey, iyice sıkılmış nemli süngerle dairesel ya da eğik hareketlerle silinir.
7. Tozlu tabakayı almak: kuruduktan sonra karolarda ince gri bir tabaka kalır. Bu tabaka kuru bir bezle silinir.
8. Silikon ve bakım: köşelere ve birleşim yerlerine silikon çekilir. Çimento esaslı derzler tamamen kuruduktan sonra empregnasyonla korunabilir.

Derz dolgusunun zorluğu tahmin ettiğinizden daha çok değişir. İşin süresi ve maliyeti de buna bağlıdır. İşi en çok uzatan durumlar şunlardır:

• mozaik ve küçük ebatlı karolar, çünkü bir metrekarede metrelerce derz bulunur,
• dokulu ve mat karolar, çünkü üzerindeki malzeme artıkları daha zor temizlenir,
• su emen seramik ve doğal taş, çünkü renk almamaları için bazen önceden koruyucu uygulamak gerekir,
• zıt renkli derz, örneğin açık renk karoda koyu derz: her kusur göze batar,
• epoksi malzeme, çünkü küçük alanlarda hızlı ve titiz çalışmayı gerektirir,
• eski derzlerin yenilenmesi, çünkü eski dolgu önce karo kenarlarına zarar vermeden kazınmalıdır.

Buna karşılık dar ve düz derzli büyük ebatlı karolar ile pürüzsüz, parlak fayanslar görece hızlı biter.

• yapıştırıcı henüz sertleşmeden, karolar oynayabilecekken derz doldurmak,
• derzlerde yapıştırıcı artığı bırakmak: dolgu yer yer çok ince kalır ve çatlar,
• karıştırırken ya da silerken fazla su kullanmak: açık renkli lekeler ve yumuşak derzler oluşur,
• derz boyunca silmek: bu hareket malzemeyi dışarı çeker ve düzensiz oluklar bırakır,
• köşelerde ve küvet kenarında silikon yerine sert dolgu kullanmak,
• farklı parti numaralı paketleri önceden birbirine karıştırmadan kullanmak.

Banyo fayansının ya da mutfak tezgâh arası fayansın derzini sabırlıysanız kendiniz de doldurabilirsiniz. Çimento esaslı malzemeyle başlayın. Önce göze batmayan bir yerde malzemenin ne kadar sürede matlaştığını deneyin.

1. Yapıştırıcı ambalajından derz öncesi bekleme süresinin dolduğunu kontrol etmek.
2. Derzleri yapıştırıcı, takoz ve tozdan temizlemek.
3. Küveti, duş teknesini ve bataryaları örtmek.
4. Az miktarda malzemeyi talimata tam uyarak karıştırmak ve kısa süre dinlendirmek.
5. Malzemeyi lastik malayla derzlere çapraz gelecek şekilde, yaklaşık bir iki metrekarelik alanlarda bastırmak.
6. Malzeme matlaşınca yüzeyi sıkılmış süngerle dairesel hareketlerle silmek.
7. Derzleri süngerle ya da yuvarlak uçlu bir aletle düzeltip aynı derinliğe getirmek.
8. Kuruduktan sonra gri tabakayı kuru bezle silmek.
9. Köşelere ve birleşim yerlerine silikon çekmek.
10. Üreticinin izin verdiği süre dolmadan duşu kullanmamak, zemine yük bindirmemek.

• derzler boydan boya dolu, delik, kabarcık ve ufalanmış yer yok,
• derinlik ve genişlik her yerde yaklaşık aynı,
• renk tek düze, açık ya da koyu leke yok,
• karoların üzerinde tabaka ya da kurumuş malzeme artığı kalmamış,
• köşeler, iç köşeler ve vitrifiye çevresi çimentoyla değil, silikonla doldurulmuş,
• hafifçe vurunca ya da zeminde yürüyünce derzler dağılmıyor,
• alanı ne zaman kullanabileceğiniz ve empregnasyon gerekip gerekmediği size söylenmiş.