Seramik / fayans süpürgelik

Bir evde duvarın alttan yaklaşık on santimetrelik kısmı en çabuk kirlenen ve yıpranan bölgedir. Boya orada kısa sürede griye döner, ahşap süpürgelik de ıslak temizlikle zamanla şişer. Seramik ve porselen karo suyu emmez, nemli bezle silinir, darbelere çizilmeden dayanır. Bu yüzden seramik süpürgelik özellikle zeminin sık silindiği veya ayakkabıyla girilen yerlerde mantıklıdır:

• koridor ve antre: içeri çamur, yağmur suyu ve kar taşınan yerler,
• mutfak: zeminin sık ve bazen yağlı olarak silindiği yer,
• banyo, tuvalet ve çamaşır odası: duvarın tamamı fayansla kaplı değilse,
• kazan dairesi, garaj veya atölye: duvarın el arabası ya da aletlerle darbe aldığı yerler.

Zeminle aynı seramikten yapılan süpürgelik temiz ve sade görünür. Kontrast isterseniz farklı bir fayans da kullanılabilir. Yalnız o zaman derzlerdeki her uyumsuzluğun daha çok göze batacağını hesaba katın.

Uygulamada iki çözümle karşılaşırsınız ve her birinin yeri ayrıdır.

Yer seramiğinden kesilen süpürgelik

Tam karolardan istenen yükseklikte şeritler kesilir, bu genellikle altı ile on santimetre arasındadır. Avantajı, renk ve parti numarasının zeminle birebir uyması ve derzlerin devam ettirilebilmesidir. Dezavantajı kesik kenardır: üstte her zaman fabrika kenarı olmalı, kesik kenar aşağıda zemine bakmalıdır. Sert porselen karoda fayansçının üst kenarları hafifçe zımparalaması iyi olur, böylece keskin kalmazlar.

Hazır süpürgelik parçaları

Bazı seramik serilerinde üst kenarı işlenmiş, bazen yuvarlatılmış veya pahlı hazır süpürgelikler bulunur. Daha düzgün görünürler ve kesme işini azaltırlar. Ancak seramikle birlikte sipariş edilmeleri gerekir, çünkü sonradan aynı tonda bulunamayabilirler.

Üst kenar ve köşeler ne olacak

Dış köşelerde ya her iki parça yaklaşık 45 derece açıyla kesilerek birbirine oturtulur (buna gönye kesim denir) ya da bir bitiş profili takılır. Gönye kesim daha zarif görünür, profil ise kenar kırılmasına karşı daha dayanıklıdır. İç köşelerde parçalar düz şekilde birbirine dayanır.

Süpürgelikte metrekareden çok uzunluk ve detay sayısı önemlidir. İşin zorluğunu ve dolayısıyla emeğini en çok şunlar etkiler:

• köşe, niş ve kapı kasası sayısı: düz duvar hızlı gider, her gönye ve her oyuk zaman alır,
• duvarın ve zeminin düzlüğü: zemin dalgalıysa ya da duvar eğriyse parçalar tek tek ayarlanmak zorunda kalır,
• seramiğin sertliği ve kalınlığı: porselen karo daha yavaş kesilir ve elmas disk ister,
• yüzeyin durumu: eski süpürgeliklerin sökülmesi, sıva tamiri veya duvar kâğıdının kazınması hazırlığı uzatır,
• engeller: kalorifer boruları, mutfak dolapları, kapı kasaları ve eşikler,
• sonradan uygulama: süpürgelik zeminden sonra yapılıyorsa bitmiş seramiğe zarar vermemek için ekstra dikkat gerekir.

İşin en kolay hali, süpürgeliği zemin döşenir döşenmez, aynı partiden seramikle ve düz, kuru bir sıva üzerine yapmaktır.

Süpürgelik yere yakın, elektrik gerektirmeyen ve yapıya dokunmayan bir iştir, bu yüzden eli yatkın biri bunu kendisi yapabilir. Seramik kesme makinesi ya da elmas diskli spiral taşlama, esnek (flex) seramik yapıştırıcısı, derz dolgusu, silikon ve köşelerde biraz sabır gerekir. Apartmanda oturuyorsanız apartman yönetiminin belirlediği gürültülü çalışma saatlerine uyun.

1. Eski süpürgelikleri, gevşek sıvayı ve duvarın altındaki tozu temizlemek.
2. Boyanın sağlam tutup tutmadığını kontrol etmek; kabaran boyayı ve duvar kâğıdını sağlam zemine kadar kazımak.
3. Duvara yapıştırıcı üreticisinin önerdiği astarı sürmek ve kurumasını beklemek.
4. Süpürgelik yüksekliğini belirlemek ve şeritleri fabrika kenarı üstte kalacak şekilde kesmek.
5. Parçaları, süpürgelik derzleri zemin derzlerinin devamına gelecek şekilde ölçüp yerleştirmek.
6. Dış köşeler için gönye kesimleri, kapı kasaları ve borular için oyukları hazırlamak.
7. Esnek yapıştırıcıyı hem duvara hem de parçanın arkasına sürmek, böylece altta boşluk kalmamasını sağlamak.
8. Parçayı duvara bastırmak ve süpürgelikle zemin arasında yaklaşık iki üç milimetrelik bir boşluk kalacak şekilde altına takoz koymak.
9. Taşan yapıştırıcıyı derzlerden ve yüzeyden hemen silmek.
10. Yapıştırıcı üreticinin belirttiği sürede kuruduktan sonra parçalar arasındaki dikey derzleri doldurmak.
11. Süpürgelikle zemin arasındaki boşluğu derz dolgusuyla değil, silikonla doldurmak.
12. Gerekirse üst kenarla duvar arasını, üzerine boya yapılabilen akrilik mastikle kapatmak.

Zemin tarafında neden silikon? Zemin ve duvar, sıcaklık değişimi ve yük altında birbirinden biraz farklı hareket eder. Sert derz dolgusu bu noktada er ya da geç çatlar, esnek silikon ise bu hareketi kaldırır.

• kesik kenarın üstte kalması: güzel bir seramik bile ucuz görünür, kenar da kolayca kırılır,
• süpürgeliği zemine göre değil terazi ile hizalamak: zemin tam düz değilse süpürgeliğin altında genişleyen boşluklar oluşur; süpürgelik zemini takip etmelidir,
• yapıştırıcıyı sadece nokta nokta sürmek: parça boş ses verir ve ilk darbede çatlar ya da düşer,
• tozlu boyaya veya duvar kâğıdına yapıştırmak: yapıştırıcı boyaya tutunur ama boya duvara tutunmaz,
• zemin tarafındaki derze derz dolgusu sürmek: zamanla çatlar ve dökülür,
• derzlerin kayması: süpürgelik derzlerinin zemin derzleriyle örtüşmemesi özellikle uzun koridorlarda hemen göze çarpar,
• unutulan detaylar: mutfak dolabı veya kapı kasası takılmadan yapılan süpürgelik sonradan boş yere yeniden yapılır.

Banyoda ve duş alanında süpürgelik su yalıtımının yerini tutmaz. Duvarın alt kısmının sudan korunması gerekiyorsa yalıtım kaplaması fayansın altına, yapıştırmadan önce duvara taşırılarak uygulanır.

İşi teslim alırken odanın çevresini yavaşça dolaşıp süpürgeliğe hem yandan hem yukarıdan bakmakta fayda var. Şunları kontrol edin:

• üst kenar düz, kesintisiz ve keskin ya da kırık yer olmadan bitiyor,
• süpürgelik derzleri en azından görünen yerlerde zemin derzlerinin devamına geliyor,
• parçalara hafifçe vurulduğunda boş ses gelmiyor,
• dış köşeler birbirine oturuyor ya da profille boşluksuz kapatılmış,
• zemin tarafındaki silikon eşit ve kesintisiz çekilmiş,
• kapı kasaları, borular ve eşikler çevresindeki kesimler temiz ve sızdırmaz,
• seramik yüzeyinde ve duvarda yapıştırıcı, derz dolgusu veya silikon artığı yok,
• derz dolgusunun ve silikonun rengi zeminin geri kalanıyla uyumlu.