Listello ve bombeli bordür uygulaması

Listello, fayans sıraları arasına yerleştirilen dar bir şerittir. Düz, kabartmalı, desenli, cam, metal ya da doğal taş olabilir. Fayans ölçüsüyle uyumlu olsun diye boyu genellikle bir fayansın boyuna eşittir.

Bombeli bordür, satış noktalarında genellikle dışa doğru kavisli, yuvarlak profilli dar şeritlere verilen addır. Daha hacimli görünür, gölge yapar ve sıklıkla fayansın üst bitişi ya da belirgin bir ayırma çizgisi olarak kullanılır. İsimler üreticiden üreticiye biraz değişir. Bu yüzden mağazada parçanın kesitine bakmanızda fayda var.

Fayansçı için asıl önemli olan kalınlık ve biçim farkıdır. Düz listello, normal fayans gibi döşenir. Bombeli bordür ise duvardan dışarı taşar, kesmesi daha zordur ve köşesini temiz çıkarmak daha fazla ustalık ister.

En önemli karar, yapıştırmaya başlamadan önce verilir: çizgi hangi yükseklikten geçecek? Banyoda genellikle bataryanın, rafın ya da pencere denizliğinin hizası seçilir. Mutfakta şerit çoğu zaman tezgahın hemen üstünden ya da üst dolapların altından geçer. Yüksekliği, çizginin altında ve üstünde ince fayans parçaları kalmayacak şekilde hesaplamak gerekir. Dar parçalar hem kötü görünür hem de zor yapışır.

1. Çizgiyi işaretlemek: hat, lazer terazi ya da uzun bir su terazisiyle odanın bütün çevresi boyunca çizilir. Bir köşedeki küçük bir sapma, duvarın sonuna gelindiğinde kat kat büyür.
2. Kuru dizmek: parçalar yapıştırmadan yan yana dizilir, böylece derzlerin ve kesimlerin nereye geleceği görülür. Desenli parçalarda desenin birbirini takip edip etmediği kontrol edilir.
3. Kalınlığı eşitlemek: listello çoğu zaman fayanstan ince ya da kalındır. Yapıştırıcı katmanı, yüzeyin fayansla aynı hizada olacağı ya da şeridin bütün boyunca eşit şekilde dışarı çıkacağı biçimde ayarlanır.
4. Yapıştırmak: yapıştırıcı hem duvara hem de parçanın arkasına sürülür, böylece altında boşluk kalmaz. Kabartmalı ve bombeli parçalarda bu daha da önemlidir, çünkü altı boş kalan parça bir darbede kolayca kırılır.
5. Köşeleri çözmek: iç ve dış köşelerde şeritler 45 derece gönye kesilir ya da üretici sunuyorsa hazır köşe parçaları kullanılır.
6. Derz dolgusu: derzler, çevredeki fayansla aynı ya da uyumlu renkte dolguyla doldurulur. Kabartmalı yüzeyler, oyuklarda kuruyan dolgu kalmasın diye dikkatle temizlenir.

• Seramik ve porselen: en yaygın seçenektir, neme ve temizliğe dayanıklıdır. Elmas diskle, mümkünse sulu kesimle kesilir.
• Cam: cam ve mozaik için uygun beyaz yapıştırıcı ister, çünkü gri yapıştırıcı camın arkasından görünür. Parlak yüzeyde kaba dolgu ve sert sünger kullanılmaz, kolayca çizilir.
• Metal: paslanmaz çelik ya da alüminyum şeritler metal diskiyle kesilir ve üreticinin önerdiği yapıştırıcıyla yapıştırılır. Kesilen kenarların çapağı alınmalıdır.
• Doğal taş: su emer, bu yüzden dolgunun rengini çekmesin diye genellikle derzden önce emprenye edilir. Açık renkli taş, açık renkli yapıştırıcı ister.

Duş alanı gibi ıslak bölgelerde, üreticinin banyo için de önerdiği parçaları seçmek mantıklıdır. Bazı dekoratif listellolar sadece kuru iç mekanlar için üretilir.

Tek bir duvar boyunca köşesiz, düz ve yatay bir çizgi, fayansla aynı kalınlıkta düz seramik parçalarla yapılıyorsa iş kolaydır. Fayansçı bunu hızlıca ve az fireyle bitirir.

İş şu durumlarda zorlaşır:

• şerit odanın tamamını dolaşıyor ve çok sayıda dış köşe, pencere ve niş içeriyorsa,
• gönye kesimi zor olan bombeli ya da derin kabartmalı parçalar kullanılıyorsa,
• malzeme cam ya da ince taş gibi kırılgansa,
• listello boyu fayans ölçüsüyle uyuşmuyor ve derzleri tek tek hizalamak gerekiyorsa,
• şerit mevcut fayansın içine yerleştiriliyor ve önce komşu sıralara zarar vermeden bir sıra fayansın sökülmesi gerekiyorsa,
• duvar eğri ve şeridi yapıştırıcıyla düzeltmek gerekiyorsa.

Kesim sırasında parçaların bir kısmı kırılırsa iş yine pahalanır. Pahalı desenlerde birkaç parça fazla almak ve hepsinin aynı üretim partisinden olduğunu kontrol etmek akıllıca olur.

• Çizgi düz gitmiyor: lazere göre değil, zemine ya da bir önceki sıraya göre yapıştırılmıştır. Zeminler çoğu zaman düz değildir ve hata çizgide hemen göze batar.
• Parça dışarı taşıyor ya da içeride kalıyor: listello ile fayans arasındaki kalınlık farkı hesaba katılmamıştır.
• Altı boş parçalar: yapıştırıcı sadece birkaç nokta halinde sürülmüştür. Parçaya hafifçe vurulduğunda boş ses verir ve zamanla çatlayabilir.
• Kötü köşeler: gönye tam oturmamış, derz açık kalmış ya da sır kenardan atmıştır.
• Kabartmada kalan dolgu: derz dolgusu zamanında silinmemiş, oyuklarda kuruyup zor temizlenir hale gelmiştir.
• Yanlış temizlik ürünü: metal ya da taş üzerinde asitli temizleyici kullanılmış, yüzey matlaşmış ya da lekelenmiştir.

Fayansı kendiniz döşüyorsanız ve en azından normal duvar fayansında deneyiminiz varsa, düz seramik listellodan yapılan yatay bir çizgiyi rahatlıkla çıkarabilirsiniz. Cam, taş ya da çok köşeli bombeli bordürde bir fayansçıya başvurmanız daha doğru olur.

1. Çizginin altındaki fayansı yapıştırmak ve yapıştırıcıyı üreticinin önerdiği süre kadar kurumaya bırakmak.
2. Hattı lazer terazi ya da su terazisiyle bütün çevre boyunca işaretlemek.
3. Listelloları kuru dizmek, kesim ve derz yerlerini belirlemek.
4. Listello ile fayansın kalınlığını karşılaştırmak ve yapıştırıcı katmanını buna göre ayarlamak.
5. Parçaları elmas diskle kesmek, köşeleri 45 derece gönye kesmek ve kenarları hafifçe zımparalamak.
6. Yapıştırıcıyı hem duvara hem de listellonun arkasına sürmek ve parçayı bastırarak yerleştirmek.
7. Hizayı ve yüksekliği su terazisiyle kontrol etmek, derz genişliğine göre derz artısı ya da kama koymak.
8. Derzlere taşan yapıştırıcıyı henüz yumuşakken temizlemek.
9. Çizginin üstündeki fayansa devam etmek.
10. Derzleri doldurmak, kabartmayı nemli süngerle temizlemek ve iç köşelerde silikon için yer bırakmak.

• çizgi bütün boyunca yatay ve köşelerde birbirini kesintisiz takip ediyor,
• listellonun yüzeyi fayansla aynı hizada ya da bütün boyunca eşit şekilde dışarıda,
• hafifçe vurulduğunda hiçbir parça boş ses vermiyor,
• köşeler tam kesilmiş, sırda atma ve açık derz yok,
• derzler çevredeki fayansla aynı genişlikte ve aynı renkte,
• kabartmada ve parlak yüzeyde yapıştırıcı ya da dolgu kalıntısı yok,
• desen birbirini takip ediyor ve parçaların tonu aynı,
• iç köşelerde ve vitrifiye çevresinde esnek silikon var.