XXL ebat fayans ve yer seramiği 120×260 cm

Asıl sebep görüntüdür. Yaklaşık 2,6 metre yüksekliğindeki bir duvarda tek plaka yerden tavana kadar uzanabilir ve arada hiç yatay derz kalmaz. Mermer ya da beton desenli bir plakada duvar, tek parça taş gibi görünür.

• Daha az derz: kir ve kirecin tutunacağı yer azalır, temizlik kolaylaşır.
• Sakin bir yüzey: derz ağı gözü yormadığı için oda daha geniş ve ferah görünür.
• Geniş kullanım alanı: duvar ve zemin, banyo, mutfak, yaşam alanları, hatta mobilya yüzeyleri veya mutfak adası kaplaması.

Dış mekânda kullanmak istiyorsanız, üreticinin o plakayı dışarıda kullanıma uygun bulup bulmadığını ve hangi şartlarla izin verdiğini mutlaka kontrol edin. Her büyük ebatlı plaka dona dayanıklı değildir ve dış mekânda alt katmanların hazırlanması daha zahmetlidir.

Bu işi kendiniz yapmanız önerilmez. Bir plaka kalınlığına göre birkaç on kilogram gelebilir ve yanlış kaldırıldığında kolayca kırılır. Fayansçının izlediği yol kabaca şöyledir:

1. Zeminin kontrolü ve hazırlığı. Duvar da zemin de düz, sağlam, kuru ve temiz olmalıdır. Düzlük sadece su terazisiyle değil, uzun bir mastarla ölçülür. Bozukluklar tesviye harcı veya kendinden yayılan şapla düzeltilir, ardından zeminin türüne uygun astar sürülür.
2. Su yalıtımı. Duşta ve küvet çevresinde fayansın altına su yalıtım harcı sürülür, köşelere bant, boru geçişlerine manşet konur.
3. Döşeme planı. İlk kesimden önce derzlerin nereye geleceği, kapı, pencere, niş ve prizlerin çevresinde nasıl çıkacağı çizilir. Bu büyüklükte bir plakada sonda bir şekilde toparlamak mümkün değildir.
4. Taşıma ve kesim. Plakalar montaj çerçevesi ve vakumlu tutucularla taşınır. Düz kesimler uzun raylı kesme makinesinde, batarya ve priz delikleri elmas panç uçlarla, mümkünse sulu olarak yapılır.
5. Yapıştırma. Büyük ebata uygun, esnek çimento esaslı yapıştırıcı kullanılır (TS EN 12004'e göre genellikle C2 sınıfı, S1 veya S2 esneklik işaretli). Yapıştırıcı hem zemine hem plakanın arkasına sürülür, yani çift taraflı yapıştırma yapılır, böylece plakanın altında boşluk kalmaz.
6. Hizalama. Plaka yerine konunca iyice bastırılır ve tokmakla vurularak yapıştırıcının oturması sağlanır. Klipsli ve kamalı bir seviyeleme sistemi, komşu kenarları aynı düzlemde tutar.
7. Derz dolgusu ve esnek sızdırmazlık. Yapıştırıcı kuruduktan sonra derzler derz dolgusuyla doldurulur. Köşeler, zeminle duvarın birleştiği yer ve küvet çevresi derz dolgusuyla değil, esnek silikonla kapatılır.
8. Temizlik. Yapıştırıcı ve derz artıkları iş sırasında silinir. Sonradan zor çıkar ve çıkarırken yüzey kolayca zarar görür.

Aynı metrekarede bile işin zorluğu çok farklı olabilir. En çok şunlar etkiler:

• Zeminin durumu: düz, yeni bir duvar ile eski bir apartman banyosundaki bozuk sıva aynı şey değildir. Ne kadar çok düzeltme gerekirse iş o kadar uzar.
• Daireye taşıma: 260 cm uzunluğundaki bir plaka asansöre sığmayabilir, dar ve dönemeçli bir merdivenden geçmeyebilir. Apartmanda taşıma gününü ve yöntemini önceden apartman yönetimiyle konuşmanız işinizi kolaylaştırır.
• Delik ve kesim sayısı: her priz, su çıkışı, köşe pencere veya niş, hassas bir kesim ve plakanın kırılma riski demektir.
• Odanın şekli: büyük düz bir duvar hızlı biter, köşesi ve eğimi bol küçük bir banyo yavaş ilerler.
• Desen devamlılığı: mermer damarlarının bir plakadan diğerine kesintisiz devam etmesi isteniyorsa döşeme ve kesim daha uzun sürer.
• Yerden ısıtma: şap döşemeden önce kurumuş ve üreticinin önerdiği şekilde ısıtılıp soğutulmuş olmalıdır, aksi halde çatlama riski vardır.

Döşeme sırasında priz veya anahtarların yeri değişecekse bunu fayansçı değil, yetkin bir elektrikçi yapmalıdır.

Uygulamada birkaç sorun sürekli tekrarlanır ve yıllar sonra çatlak bir plaka ya da vurunca boş ses veren bir yüzey olarak kendini gösterir.

• Yapıştırıcının sadece zemine sürülmesi: bu büyüklükte bir yüzeyde plakanın altında hava boşlukları kalır. Zeminde plaka yük altında çatlar.
• Düzlüğün hafife alınması: duvardaki küçük bir dalga normal bir fayansta kaybolur, 260 cm'lik bir plakada ise kenarlarda gözle görülen bir basamak oluşturur.
• Dilatasyonun unutulması: geniş yüzeyler ve başka malzemelerle birleşen yerler esnek bir dilatasyon derzine ihtiyaç duyar. Olmazsa gerilim plakalara geçer.
• Çok dar derz: üreticiler genellikle en az bir derz genişliği önerir, çoğu zaman 2 mm civarında. Derzsiz, alın alına döşeme etkileyici görünür ama malzemenin çalışacak payı kalmaz.
• Yanlış kaldırma: çerçevesiz ve yatay taşınan plaka eğilir ve daha döşenmeden kırılır.
• Aceleyle derz doldurma: derz, döşemeden hemen sonra değil, üreticinin talimatına göre yapıştırıcı kuruduktan sonra doldurulur.

Büyük ebatlı plakalar farklı kalınlıklarda üretilir. İnce plakalar daha hafiftir ve özellikle duvarlara ya da mobilya kaplamasına uygundur, kalın olanlar daha çok zemin için önerilir. Seçerken şunlara bakmanızda fayda var:

• üreticinin plakayı zemin, duvar veya dış mekân için uygun bulup bulmadığına,
• banyo zemini söz konusuysa yüzeyin kaydırmazlığına,
• parlak yüzeylerde her bozukluğun ve çiziğin görüneceğine,
• kesim ve olası kırılmalar için bırakılan paya, bu ebatta normal fayanstan biraz daha fazlasına,
• renk tonu farkı olmaması için tüm plakaların aynı üretim partisinden gelmesine.

Bitmiş kaplamaya gün ışığında ve ayrıca yandan tutulan bir lambanın ışığında bakın, yandan gelen ışık bozuklukları ortaya çıkarır. Teslim alırken şu listeyi gözden geçirin:

• komşu plakaların kenarları aynı düzlemde, elle hissedilen basamak yok,
• plakalar vurulduğunda boş ses vermiyor, özellikle zeminde ve köşelerde,
• derzler aynı genişlikte ve boydan boya dolu,
• köşeler, duş teknesiyle birleşim ve küvet çevresi esnek silikonla kapatılmış,
• dilatasyon derzleri konuşulan yerlerde ve sert derz dolgusuyla doldurulmamış,
• batarya, priz ve çıkış delikleri temiz, kenarlarda kırık yok,
• yüzeyde yapıştırıcı ve derz artığı kalmamış,
• görünür çatlak veya çizik yok,
• kullanılan yapıştırıcı ve derz dolgusu ile yüzeye ne zaman yük verilebileceği ve yerden ısıtmanın ne zaman açılabileceği size bildirilmiş.