Breuksteen bekleding voor tuinmuur en plint

Meestal gaat het om betonnen schuttingen en tuinmuren, pilaren bij een inrit, plantenbakken van metselwerk en de plint van het huis. Dat laatste is het onderste stuk gevel, net boven het maaiveld. Juist de plint krijgt veel te verduren. Regen spat ertegenaan, in de winter blijft er natte sneeuw tegen liggen en naast de stoep komt er strooizout op. Pleisterwerk gaat daar na een aantal jaren scheuren en verkleuren. Steen kan die belasting veel beter hebben.

Weet wel dat steen een muur niet tegen vocht beschermt. De plint moet zelf een werkende vochtkering hebben en het water moet van de muur weg kunnen lopen. De bekleding is een beschermende laag die er mooi uitziet, maar ze vervangt geen waterdichting.

Je hebt grofweg twee soorten:

• Gekloofde natuursteen, bijvoorbeeld zandsteen, leisteen, kwartsiet, kalksteen of travertin. Elk stuk is anders, de kleuren zijn levendig en de steen veroudert mooi. Natuursteen is wel zwaarder en de stukken verschillen in dikte. Leggen kost daardoor meer werk.
• Kunststeen, een gegoten betonproduct met pigment. Het is lichter en alle stukken zijn even dik, dus het verwerken gaat makkelijker. Het patroon herhaalt zich, maar goede producten zijn nauwelijks van echte steen te onderscheiden.

Kies voor een plint of tuinmuur een steen die de fabrikant of verkoper uitdrukkelijk vorstbestendig en geschikt voor buiten noemt. Zachte steensoorten die veel water opnemen, zoals sommige kalkstenen, kunnen dicht bij de grond door vorst en zout in laagjes gaan afschilferen. Heeft de plint buitengevelisolatie met piepschuim of een vergelijkbaar systeem? Dan kies je meestal een lichtere steen. Controleer altijd hoe zwaar de bekleding volgens de leverancier van het isolatiesysteem mag zijn.

Eerst kijkt de tegelzetter naar de ondergrond. Die moet stevig, droog en samenhangend zijn, en vrij van stof, oude verflagen en mos. Nieuw beton moet goed uitgehard zijn, meestal duurt dat ongeveer vier weken. Loszittend pleisterwerk hak je eraf en oneffenheden vlak je uit.

Bij een plint moet je goed nadenken over de onderrand. Laat de bekleding niet zomaar in de grond verdwijnen als daar geen waterdichting zit. Gebruikelijk is om de bekleding iets boven het maaiveld te laten eindigen en langs de gevel een grindstrook aan te leggen. Dan spat het regenwater minder tegen de muur.

Daarna komt het lijmen. Daarvoor gebruik je een flexibele, vorstbestendige tegellijm voor buiten, meestal klasse C2 volgens NEN-EN 12004. Voor steen heb je liefst een lijm die ook als vervormbaar (S1) is aangeduid. De stenen worden dubbelzijdig gelijmd: je zet lijm op de muur en op de achterkant van de steen, zodat er geen holtes achter de steen blijven. In zulke holtes verzamelt zich water. Dat bevriest in de winter en drukt de steen los. Je werkt van onder naar boven en mengt stenen uit verschillende dozen, zodat je geen kleurvlekken krijgt.

Je kunt met voegen werken. Na het uitharden van de lijm vul je die op met een voegmortel voor natuursteen. Je kunt de stenen ook "droog" leggen, met een minimale voeg. Afhankelijk van de steensoort breng je tot slot een impregneermiddel aan. Dat zorgt ervoor dat de steen minder water opneemt en dat er minder witte uitslag ontstaat. Op een tuinmuur of schutting hoort ook een afdekkap of muurafdekker, anders loopt het water van bovenaf achter de bekleding.

• Een vlakke, stevige muur zonder ramen en uitsteeksels gaat snel. Elke hoek, pilaar, opening of trede betekent veel zaagwerk.
• Hoekstukken: als er bij de gekozen steen kant-en-klare hoekelementen bestaan, maak je hoeken snel en strak. Anders moet je stukken schuin afzagen en met de hand passend maken.
• Natuursteen met wisselende dikte vraagt meer lijm en geduld dan kunststeen die overal even dik is.
• De staat van de ondergrond: oud pleisterwerk weghakken, uitvlakken of een vochtige plint aanpakken kost werk voordat de eerste steen erop zit.
• Bereikbaarheid en weer: een dichte heg, een border tegen de muur of werken bij hitte of kou maakt alles trager.

• Alleen met een paar klodders lijm werken. Er blijven holtes achter de steen en na een paar winters valt de bekleding eraf.
• Gewone binnenlijm gebruiken in plaats van flexibele, vorstbestendige lijm.
• Lijmen op een stoffige, natte of bevroren ondergrond, of in de volle zon. De lijm vormt dan een vel voordat de steen erin zit.
• Een tuinmuur zonder afdekkap. Het water loopt in de bovenste voeg en achter de bekleding.
• Een plint die tot in de grond is bekleed, zonder waterdichting en zonder afvoer van water.
• Stenen uit één doos niet mengen. Op de muur zie je dan banen met een andere kleur.

Tegellijm verwerk je meestal ongeveer tussen +5 en +25 °C. De precieze voorwaarden staan op de verpakking.

Een lage betonnen muur of een tuinmuurtje kun je best zelf bekleden. Je hebt wel wat geduld nodig en een haakse slijper met een diamantschijf. Draag tijdens het slijpen van steen een veiligheidsbril, een stofmasker en gehoorbescherming.

1. De muur ontdoen van stof, mos en losse delen, eventueel afspuiten en goed laten drogen.
2. De stenen naast de muur op de grond uitleggen en stukken uit verschillende dozen mengen.
3. Een richtsnoer spannen of een waterpasse lijn tekenen voor de eerste rij.
4. Flexibele, vorstbestendige lijm aanmaken volgens de verpakking, niet meer dan je binnen de aangegeven verwerkingstijd opmaakt.
5. Lijm met een lijmkam op de muur en op de achterkant van de steen aanbrengen.
6. De steen met een lichte schuifbeweging aandrukken, zodat de lijm de hele achterkant vult, en uitgeperste lijm direct weghalen.
7. Met de hoekstukken beginnen en daarna het vlak van onder naar boven vullen.
8. Stukken aan de randen en bij pilaren met de slijper op maat zagen.
9. Na het uitharden van de lijm de voegen vullen met voegmortel voor natuursteen, als je met voegen werkt.
10. Een afdekkap op de muur plaatsen die aan beide kanten oversteekt en een druiprand heeft.
11. Na volledig drogen het impregneermiddel aanbrengen volgens de aanwijzingen van de fabrikant.

De plint van een huis met gevelisolatie of met vochtproblemen laat je beter over aan een vakman. Een fout zie je daar terug over de hele gevel.

• Stenen klinken niet hol als je erop klopt
• Geen enkele steen beweegt of heeft gebroken randen
• Kleuren en vormen zijn gelijkmatig verdeeld, zonder opvallende vlekken
• Voegen zijn vol, zonder scheurtjes en zonder lijmresten op de voorkant van de steen
• Hoeken zijn strak en de hoekstukken sluiten mooi aan op het vlak
• De tuinmuur heeft een afdekkap die oversteekt en het water loopt langs de bekleding weg
• De onderrand van de plint eindigt boven het maaiveld en het water loopt van het huis af
• Je hebt van de vakman de namen van de gebruikte lijm, voegmortel en impregnatie gekregen