Mozaïek tegelen

De werkwijze lijkt op gewoon tegelwerk, maar de ondergrond en het voegen vragen meer aandacht. De tegelzetter controleert eerst of de wand vlak is. Kleine steentjes volgen elke oneffenheid, en bij strijklicht zie je dan elke golf. Daarom wordt de wand vaak eerst uitgevlakt. Dat geldt ook voor de gipsplaat- en kalkzandsteenwanden die je in veel Nederlandse badkamers tegenkomt: die moeten strak, stevig en droog zijn.

In natte zones, dus in de douche en rond het bad, komt eerst een waterdichte laag. Meestal is dat een vloeibare of pasta-achtige afdichting in twee lagen. In de hoeken, rond de afvoer en rond leidingdoorvoeren gaan afdichtband en manchetten. Pas daarna wordt de mozaïek geplakt. De lijm gaat op met een lijmkam met kleine vertanding, zodat er geen lijm in de voegen omhoog komt. De matten worden aangedrukt en zo uitgelijnd dat de ruimte tussen de matten even breed is als de voegen in de mat. Anders zie je later een raster.

Als de lijm uitgehard is, wordt er gevoegd en schoongemaakt. Tot slot gaan hoeken en overgangen naar ander materiaal dicht met siliconenkit.

• Keramische mozaïek: de gewone keuze voor binnen, makkelijk te snijden en te zetten, geschikt voor badkamer- en keukenwanden
• Porseleinen mozaïek: harder en neemt minder water op, daardoor ook geschikt voor een douchevloer en voor buiten, als de fabrikant aangeeft dat hij vorstbestendig is
• Glasmozaïek: waterbestendig en veel gebruikt in douches en zwembaden, maar doorschijnend, dus de kleur van de lijm en elke onvolkomenheid eronder schemeren door
• Natuursteenmozaïek: natuurlijke uitstraling, maar zuigt water op en is gevoelig voor zuren, dus vóór en na het voegen impregneren

Onder glasmozaïek gebruik je bijna altijd een witte, flexibele lijm die de fabrikant voor glas aanraadt. Grijze lijm maakt het glas grauw en vlekkerig. Mozaïek op papier plak je met het papier naar buiten. Als de lijm half is aangetrokken, maak je het papier nat en trek je het eraf. Mozaïek op een net plak je met het net in de lijm.

Bij het voegmiddel kies je tussen cementgebonden voeg en epoxyvoeg. Cementvoeg is makkelijker te verwerken en prima voor gewone wanden. Epoxyvoeg kan beter tegen water, vet en schimmel, dus die loont in de douche en achter het aanrecht. Hij is wel lastiger te verwerken en hardt snel uit.

Mozaïek zetten gaat langzamer dan grote tegels leggen, omdat er op hetzelfde oppervlak veel meer voegen en zaagsneden zijn. De moeite, en daarmee de prijs, hangt vooral af van:

• De ondergrond: een vlakke, stevige en droge wand scheelt tijd, loslatend stucwerk of oude tegels vragen extra werk
• Het oppervlak: een kleine douche met veel hoeken, een planchet en een nis kost naar verhouding meer werk dan een rechte wand
• Het patroon: effen matten gaan snel, kleurverlopen, ornamenten of afbeeldingen vragen een plan en geduld
• Het materiaal: glas en steen snijd je langzamer, voor glas heb je een speciale tang of een tegelzaag met water nodig
• De details: afschot naar de afvoer, afwerkprofielen, buitenhoeken en de aansluitingen van de kranen

Moeten er in een keukenachterwand stopcontacten verplaatst worden, dan laat je dat doen door een erkend elektricien.

• Plakken op een ondergrond die niet vlak is, waardoor het oppervlak na een tijdje golvend oogt
• Een ontbrekende of onderbroken waterdichte laag in de douche, zodat water via de voegen de muur in trekt
• Te veel lijm, die in de voegen omhoog komt en later doorschemert of het voegen hindert
• Grijze lijm onder glasmozaïek
• Ongelijke ruimtes tussen de matten, waardoor een zichtbaar raster ontstaat
• Niet geïmpregneerde natuursteen, die gekleurd voegmiddel opzuigt en vlekken houdt
• Te laat schoonmaken na het voegen, want een voegsluier op glas krijg je er dan nauwelijks nog af
• Harde voeg in de binnenhoeken in plaats van kit, met scheurtjes als gevolg

Een klein, droog oppervlak, zoals de wand tussen aanrecht en bovenkastjes, lukt een handige leek vaak zelf. Een douchehoek met waterdichte laag en afschot laat je beter aan een tegelzetter over. Zet vóór het werk de groep uit waarop de stopcontacten in de wand zitten, en laat het demonteren en terugplaatsen van die stopcontacten aan een erkend elektricien over.

1. Vet en stof verwijderen en de wand met een rei op vlakheid controleren.
2. Oneffenheden uitvlakken en laten drogen volgens de fabrikant.
3. Een voorstrijkmiddel aanbrengen dat past bij de gekozen lijm.
4. De mozaïek droog op tafel uitleggen en de indeling zo plannen dat de zaagsneden op minder zichtbare plekken vallen.
5. Een waterpaslijn aftekenen waar het plakken begint.
6. Lijm met een lijmkam met kleine vertanding aanbrengen op een stuk voor ongeveer twee tot drie matten.
7. De mat aandrukken, aankloppen met een rubberen spaan en de ruimte naar de buurmatten controleren.
8. Lijm die in de voegen is gekomen meteen, nog nat, weghalen.
9. De lijm laten uitharden volgens de verpakking, meestal minstens een dag.
10. Voegen met een rubberen voegbord, schuin over de voegen, en na kort aantrekken schoonmaken met een vochtige spons.
11. Na het drogen de sluier wegpoetsen met een droge doek en de aansluiting met het aanrecht afkitten.

• Het oppervlak is vlak bij strijklicht, zonder uitstekende steentjes
• De voegen zijn binnen en tussen de matten even breed, zonder zichtbaar raster
• De voegen zijn vol, zonder gaatjes of ingezakte plekken
• Op glas en steen zit geen sluier of voegvlekken
• Onder glasmozaïek schemeren geen lijm of lege plekken door
• Bij aankloppen klinkt nergens een holle plek
• Hoeken en aansluitingen met bad, douchebak of aanrecht zijn afgekit
• In de douche loopt het water naar de afvoer en blijft nergens staan
• Natuursteenmozaïek is geïmpregneerd en je weet welke schoonmaakmiddelen geschikt zijn