Wandbekleding van natuursteen, kunststeen of steenstrips

Natuursteen wordt gezaagd of gekloofd uit echt gesteente, zoals graniet, leisteen, zandsteen of kalksteen. Het is zwaar, elk stuk is anders en de juiste soort gaat buiten tientallen jaren mee. Niet elke steen kan tegen vorst. Zandsteen zuigt veel water op en wordt zonder impregnering snel vuil. Marmer hoort eerder binnen, want buiten wordt het na verloop van tijd dof. Vraag bij aankoop altijd na of de steen vorstbestendig is.

Kunststeen wordt in mallen gegoten die echte steen nauwkeurig nabootsen. Strips van beton kun je binnen en buiten gebruiken. Varianten van gips zijn lichter en makkelijker te verwerken, maar horen alleen in een droge binnenruimte, dus niet in de badkamer en niet op de gevel. Voordelen van kunststeen zijn het lagere gewicht, de regelmatige maten en het eenvoudige zagen.

Steenstrips zijn dunne plakken gebakken klei die eruitzien als baksteen. In Nederland, met zoveel bakstenen huizen, vallen ze daardoor nauwelijks op als bekleding. Ze nemen weinig water op, zijn vorstbestendig en makkelijk te onderhouden. Je ziet ze op gevels, plinten en schoorstenen, en binnen in een industriële inrichting. Er zijn ook hoekstrips, zodat een hoek eruitziet als echt metselwerk.

Eén ding wordt vaak overschat: een dunne bekleding isoleert de muur vrijwel niet. Ze beschermt en verfraait, maar vervangt geen isolatie.

1. Ondergrond controleren en voorbereiden. Losse pleister, stof en oude verf gaan eraf. De vakman controleert of de wand vlak is en werkt grotere oneffenheden weg. De ondergrond moet stevig, schoon en droog zijn.
2. Voorstrijken en waterdicht maken. Een zuigende ondergrond krijgt eerst een voorstrijkmiddel. Op een plint die in contact komt met vocht uit de grond hoort altijd een waterdichte laag.
3. Indeling bepalen. De stenen worden eerst op de grond uitgelegd en uit meerdere dozen gemengd, zodat er geen kleurbanen op de wand ontstaan. Daarna worden een horizontale lijn en de hoeken uitgezet.
4. Lijmen. De lijm gaat met een getande lijmkam op de wand en buiten ook op de achterkant van de steen. Deze combinatiemethode voorkomt holle ruimtes waarin water kan bevriezen. Buiten gebruik je een flexibele, vorstbestendige lijm, bij zware natuursteen een lijm die bedoeld is voor grote en zware elementen.
5. Zagen en hoeken. Rond ramen, deuren en schakelaars worden stukken op maat gezaagd. Hoeken worden afgewerkt met hoekstukken of om en om overlappend, zodat je geen zaagsnede ziet.
6. Voegen. Als de lijm is uitgehard, meestal na ongeveer een dag en volgens de fabrikant soms langer, worden de voegen gevuld. De voegmortel moet geschikt zijn voor buiten en voor het gekozen materiaal.
7. Reinigen en beschermen. Mortelresten worden verwijderd voordat ze opdrogen. Natuursteen en sommige soorten kunststeen worden daarna geïmpregneerd, zoals de fabrikant aanraadt.

Een vlakke, doorlopende wand zonder ramen is voor een tegelzetter eenvoudig werk. Het wordt bewerkelijker en duurt langer bij:

• Een grillig oppervlak met veel hoeken, dagkanten en uitsparingen
• Onregelmatige natuursteen die als een puzzel wordt gelegd, waarbij elk stuk gekozen en bijgezaagd moet worden
• Een slechte ondergrond die eerst gerepareerd, vlak gemaakt of gedroogd moet worden
• Werk op hoogte waarvoor een steiger nodig is
• Bekleding op buitengevelisolatie, waarbij je je aan de voorschriften van het isolatiesysteem moet houden
• Weer dat het buitenwerk beperkt tot droge, niet te koude dagen

Bij een geïsoleerde gevel is het goed om te weten dat niet elk systeem zware steen kan dragen. De fabrikant van het systeem bepaalt welke bekleding en welk gewicht zijn toegestaan en of extra verankering nodig is. Lichtere kunststeen of steenstrips zijn dan vaak de verstandigere keuze.

• Alleen met klodders lijmen, waardoor er holtes achter de steen blijven en de vorst de bekleding langzaam loswerkt
• Gewone binnenlijm gebruiken op de gevel of de plint
• Een plint zonder waterdichte laag en bekleding die tot in de grond doorloopt, zodat er vocht in optrekt
• Kunststeen van gips in een vochtige ruimte
• Werken in de volle zon, bij vorst of vlak voor een regenbui; de lijmfabrikant geeft meestal een verwerkingstemperatuur van grofweg 5 tot 25 °C op
• Stenen uit één doos naast elkaar plakken, waardoor de wand vlekkerig oogt
• Opgedroogde mortelresten op de zichtzijde, die je uit poreuze steen bijna niet meer wegkrijgt

In de praktijk zit het probleem vaak niet in de bekleding zelf, maar in een ontbrekende dilatatievoeg. Op grote vlakken en bij de overgang tussen verschillende materialen hoort een elastische voeg die beweging opvangt.

Wil je één wand in de woonkamer of de omgeving van de openhaard bekleden met lichte kunststeen, tot een hoogte die je vanaf een stevige trap haalt? Dat kun je zelf. De gevel, een plint met waterdichte laag en werk vanaf een steiger laat je beter aan een tegelzetter over. Bij een openhaard of houtkachel houd je de afstanden aan die de fabrikant van de kachel voorschrijft en gebruik je een hittebestendige lijm.

1. Controleren of de wand stevig, droog en vlak is, losse pleister verwijderen.
2. Bij een wand van gipsplaat bij de fabrikant nagaan hoeveel gewicht de constructie kan dragen.
3. De wand voorstrijken en laten drogen volgens de verpakking.
4. De strips op de grond uitleggen en uit meerdere dozen mengen.
5. Met een waterpas een horizontale lijn voor de eerste rij tekenen.
6. De lijm aanmaken volgens de verpakking en met een lijmkam alleen op een vlak aanbrengen dat je op tijd kunt bekleden.
7. De strips met een lichte draaibeweging aandrukken en steeds de vlakheid controleren.
8. Strips op maat zagen met een haakse slijper met diamantschijf, met veiligheidsbril, stofmasker en gehoorbescherming.
9. Lijmresten op de zichtzijde direct wegvegen met een vochtige spons.
10. Na het uitharden van de lijm de voegen vullen en gladstrijken met een voegspijker.
11. Het oppervlak voorstrijken of impregneren als de fabrikant dat aanraadt.

• De rijen lopen horizontaal en de wand is van opzij bekeken vlak, zonder uitstekende stenen
• Bij kloppen hoor je geen hol geluid dat op holtes achter de steen wijst
• Kleuren en vormen zijn gelijkmatig verdeeld, zonder banen of vlekken
• De voegen zijn vol, even diep en zonder scheurtjes
• De hoeken zijn netjes, zonder zichtbare zaagsneden
• Rond ramen, vensterbanken en schakelaars is precies op maat gezaagd
• De plint heeft een waterdichte laag en de bekleding eindigt niet in de grond
• Dilatatievoegen zijn gevuld met elastische kit
• Er zitten geen opgedroogde lijm- of mortelresten op het oppervlak
• Je hebt de namen van de gebruikte lijm, voegmortel en impregnering gekregen, voor eventuele reparaties