Wand- en vloertegels standaard tot 60 cm

Standaard tegelwerk betekent: tegels in tegellijm zetten op een voorbereide, vlakke ondergrond, met gelijke voegen, en daarna alles invoegen. De tegelzetter zaagt de tegels op maat rond hoeken, schakelaars, leidingen en de afvoer. Hij let erop dat het vlak recht blijft en dat de voegen netjes doorlopen.

Wat er meestal niet onder valt: scheve muren flink rechtzetten, oude tegels verwijderen, de waterdichte laag aanbrengen, ingewikkelde patronen, diagonaal leggen, mozaïek en grootformaat tegels. Die klussen staan in een offerte vaak als aparte posten. Spreek daarom vooraf met de tegelzetter af wat er precies bij het werk per vierkante meter hoort.

1. Ondergrond controleren. De tegelzetter meet met een rij of lange waterpas of de muur of vloer vlak is, en kijkt of het oppervlak stevig en droog is. Stof, vet en oude lijmresten gaan eraf. Bij een anhydriet dekvloer wordt volgens de fabrikant eerst het vochtgehalte gemeten en de toplaag geschuurd.
2. Voorstrijken. Een primer zorgt dat de ondergrond overal even zuigend is en dat de lijm beter hecht. Zonder primer trekt een zuigende ondergrond, zoals gipsplaat of pleister, het water te snel uit de lijm.
3. Waterdicht maken op natte plekken. In de douche, rond het bad en op de badkamervloer komt een vloeibare afdichting. In de hoeken en rond leidingen worden afdichtband en manchetten ingewerkt.
4. Indeling bepalen. Voor het lijmen wordt uitgezet waar de eerste rij begint. Zo krijg je aan de randen geen smalle reepjes en lopen de voegen van wand en vloer in elkaar over.
5. Lijmen. De lijm gaat met een lijmkam op kleine stukken tegelijk op de ondergrond. Bij grotere tegels komt er ook een dun laagje op de achterkant van de tegel, zodat er geen holtes overblijven.
6. Voegen. Als de lijm hard is, meestal na ongeveer een dag volgens de fabrikant, worden de voegen gevuld met voegmortel. Daarna wordt het oppervlak schoongemaakt.
7. Kitten. Binnenhoeken, de aansluiting tussen wand en vloer en de randen langs bad en douchebak krijgen geen voegmortel, maar een elastische sanitairkit.

Tegellijm wordt ingedeeld volgens NEN-EN 12004. C1 is een gewone cementgebonden lijm, C2 een lijm met extra hechting. De toevoeging S1 betekent dat de lijm flexibel is en kleine bewegingen van de ondergrond kan opvangen. Bij vloerverwarming, op gipsplaat, op oude tegels of bij tegels van 60 x 60 cm kiest de tegelzetter meestal een flexibele lijm C2 S1.

De maat van de lijmkam hangt af van het tegelformaat. Voor kleine wandtegels is een kleine vertanding genoeg, voor tegels rond 60 cm gebruik je meestal een vertanding van ongeveer 8 tot 10 mm. Het doel is dat de lijm bijna de hele achterkant van de tegel raakt, vooral op de vloer en in de douche.

Hoe breed de voeg wordt, hangt af van de tegel. Gerectificeerde tegels hebben strak geslepen randen en laten smalle voegen toe, rond de 2 mm. Niet-gerectificeerde tegels hebben een bredere voeg nodig. In de badkamer kies je een voegmortel die tegen water en schimmel kan. In de douchehoek kiezen mensen soms voor epoxyvoeg.

Niet elke tegel heeft na het leggen een beschermlaag nodig. Geglazuurde tegels en gewone keramische tegels meestal niet. Impregneren is zinvol bij zuigende materialen, zoals natuursteen, of alleen voor de voegen.

Vlot gaat het bij een grote, vlakke ruimte zonder obstakels, met vierkante tegels in een recht patroon. Meer werk, en daardoor duurder, wordt het bij:

• Scheve of ongelijke muren die eerst rechtgezet moeten worden
• Veel zaagwerk rond bad, badmeubel, leidingen en schakelaars
• Een kleine ruimte met veel hoeken, waar je veel zaagt en weinig lijmt
• Halfsteens verband, visgraat of diagonaal leggen
• Tegelprofielen, hoekprofielen of verstek gezaagde hoeken in plaats van een profiel
• Hard materiaal dat lastig te zagen en te boren is

Bij langwerpige tegels van 30 x 60 cm vragen mensen vaak om halfsteens verband. Veel tegels zijn alleen een tikje hol of bol gebakken. Leg je ze halfsteens, dan ontstaan er kleine randjes tussen de tegels. Fabrikanten raden daarom meestal aan om hooguit een derde van de lengte te verspringen.

• Tegels op losse lijmklodders zetten: onder de tegel blijven holtes en de tegel kan later breken
• Geen waterdichte laag in de douche: water trekt via de voegen in de muur
• Voegmortel in de hoeken in plaats van kit: daar ontstaan dan scheurtjes
• Geen dilatatievoegen bij grote vloeren en onder de dorpel
• Invoegen voordat de lijm goed hard is
• Te weinig afschot in een inloopdouche: het water blijft staan in plaats van weg te lopen

Heb je geduld en wat basisgereedschap, dan kun je een kleine vloer zonder douche ook zelf betegelen. Leg een lijmkam, waterpas, rij, tegelkruisjes of een levelsysteem, een tegelsnijder en een voegrubber klaar.

1. De vlakheid van de vloer controleren met een rij van twee meter en oneffenheden egaliseren.
2. De vloer stofzuigen en voorstrijken volgens de aanwijzingen van de fabrikant.
3. De tegels droog neerleggen en het beginpunt zo kiezen dat er aan de randen geen smalle reepjes overblijven.
4. Een draad spannen of een lijn trekken voor de eerste rij.
5. De lijm aanmaken volgens de verpakking en kort laten rijpen.
6. De lijm met de lijmkam opzetten voor één tot twee tegels tegelijk.
7. Bij grotere tegels ook een dun laagje lijm op de achterkant van de tegel smeren.
8. De tegel neerleggen, iets heen en weer schuiven en aandrukken, daarna kruisjes of clips plaatsen.
9. Steeds met de waterpas controleren of alles vlak ligt en lijm uit de voegen halen.
10. Als de lijm hard is, de clips verwijderen en de vloer invoegen.
11. Resten voegmortel afnemen met een vochtige spons en na het drogen nawrijven met een droge doek.
12. De aansluiting tussen vloer en wand afkitten.

De waterdichte laag in de douche en een vloer op afschot naar de afvoer laat je beter over aan een ervaren tegelzetter.

• Het vlak is recht, onder een rij van twee meter zie je geen duidelijke kieren
• Naast elkaar liggende tegels hebben geen randjes die je met je vinger voelt
• De voegen zijn even breed, recht en helemaal gevuld
• Bij het aftikken hoor je geen hol geluid, dat wijst op lege plekken onder de tegel
• Randen en zaagsneden rond leidingen en schakelaars zijn strak, zonder afgebroken stukjes
• Hoeken en aansluitingen bij bad of douchebak zijn afgekit
• In de douche loopt het water naar de afvoer en blijft nergens staan
• Het oppervlak is schoon, zonder grijze waas van de voegmortel