Jolly-hoek: tegels in verstek plaatsen

Het ziet er eenvoudig uit, maar het verschil zit in tienden van millimeters. Meestal gaat het zo:

Hoek en ondergrond controleren

De muurhoek moet recht zijn en haaks staan. Is het stucwerk op de hoek golvend of loopt het weg, dan sluiten de tegels niet over de volle lengte op elkaar aan en ontstaat er een kier. Daarom wordt de hoek eerst gecontroleerd met waterpas en winkelhaak en zo nodig rechtgezet. De ondergrond moet stevig, droog en stofvrij zijn. In natte zones hoort er eerst een waterdichting onder.

Zagen en slijpen

Voor het zagen gebruikt de tegelzetter een natte tegelzaag met kantelbare tafel en diamantblad, of een speciale machine voor verstekhoeken. Er wordt vanaf de achterkant van de tegel gezaagd. Belangrijk detail: de rand wordt niet vlijmscherp geslepen. Aan de voorkant blijft een smal randje staan, meestal rond een millimeter, zodat het glazuur niet afsplintert. De hoek wordt vaak net iets onder 45 graden ingesteld. Zo raken de tegels elkaar precies aan de voorkant en blijft er achter ruimte over voor lijm.

De rand afwerken

Na het zagen gaat er een diamantschuurspons of fijne slijpschijf over de rand. Kleine schilfers verdwijnen en de scherpe kant wordt licht afgerond. Je snijdt je er dan niet aan en de hoek kan beter tegen een stootje.

Lijmen

De tegels gaan vast met flexibele tegellijm, meestal aan twee kanten aangebracht: op de muur en op de achterkant van de tegel. Zo blijven er achter de hoek geen holle ruimtes. Beide zijden van de hoek worden tegelijk of direct na elkaar geplaatst, en de tegelzetter controleert steeds of ze vlak op elkaar aansluiten. Lijm die uit de naad komt, wordt meteen weggehaald.

Voegen en schoonmaken

Als de lijm volgens de fabrikant voldoende is uitgehard, wordt de dunne naad op de hoek gevuld met voegmiddel in dezelfde kleur als de andere voegen. In douches kiest men vaak een epoxyvoeg, omdat die minder water en vuil opneemt. Tot slot wordt alles schoongemaakt en de hoek over de hele hoogte nagekeken.

Een jolly-hoek oogt strak, maar is niet overal handig. Een profiel beschermt de hoek, een jolly-hoek sluit hem alleen mooi af. Een keramische hoek is bij een harde klap gevoeliger dan een aluminium of rvs profiel.

• Jolly-hoek past waar je een rustig, strak beeld wilt en de hoek weinig te verduren krijgt: dagkanten, nissen, planchetten in de douche, hoeken in de badkamer.
• Hoekprofiel is praktischer op drukke plekken: een gang, hoeken waar je langs loopt met boodschappen, een kinderwagen of meubels, trappen en publieke ruimtes.

Het materiaal speelt ook mee. Bij een geglazuurde tegel met een witte of roodachtige scherf zie je op de geslepen rand een streepje in een andere kleur. Doorgekleurde keramische tegels geven een mooier resultaat, omdat de snijkant dezelfde kleur heeft als het oppervlak. Glasmozaïek en heel dunne wandtegels zijn weinig geschikt voor deze afwerking.

Hoeveel werk een jolly-hoek is, hangt vooral af van het aantal en het soort hoeken, niet van het aantal vierkante meters tegelwerk. Lastiger wordt het bij:

• grote tegelformaten, waarbij een lange zaagsnede moeilijker recht blijft en de tegel lastiger te hanteren is
• harde en dikke tegels, die langzamer zagen en het zaagblad zwaarder belasten
• een scheve muurhoek, die eerst rechtgezet moet worden
• korte stukjes en kleine details zoals nissen, waar drie randen in één punt samenkomen
• een patroon of tekening die over de hoek moet doorlopen

Een rechte hoek, een gemiddeld formaat en een doorgekleurde tegel maken het werk juist een stuk eenvoudiger. Houd er ook rekening mee dat bij het zagen af en toe een tegel breekt. Zorg daarom voor wat extra tegels uit dezelfde productiepartij, zodat kleur en maat gelijk blijven.

• Rand tot op het glazuur weggeslepen. Het glazuur schilfert af tijdens het zagen of later bij een stootje.
• Holle ruimte achter de hoek. Vult de lijm de ruimte achter de naad niet, dan breekt de hoek bij een klap.
• Beide stukken op exact 45 graden. De tegels raken elkaar dan aan de achterkant en aan de voorkant blijft een open naad.
• Muurhoek niet gecontroleerd. De naad wordt over de hoogte afwisselend breder en smaller.
• Jolly-hoek op de verkeerde plek. Op een drukke hoek in de gang raakt hij vroeg of laat beschadigd.

Heb je ervaring met tegelen en een natte tegelzaag met kantelbare tafel, dan kun je een jolly-hoek zelf proberen, bijvoorbeeld bij een nis of dagkant. Werk met veiligheidsbril, handschoenen en gehoorbescherming en oefen eerst op restjes.

1. Hoek controleren met waterpas en winkelhaak, oneffenheden rechtzetten.
2. Zaagtafel net iets onder 45 graden instellen en een proefsnede maken op een reststuk.
3. Vanaf de achterkant zagen en aan de voorkant een smal randje van ongeveer een millimeter laten staan.
4. Twee proefstukken tegen elkaar houden en kijken of ze over de hele lengte aan de voorkant sluiten.
5. De rand afwerken met een diamantschuurspons.
6. Flexibele tegellijm aanbrengen op de muur en op de achterkant van de tegel.
7. Beide zijden van de hoek plaatsen, uitlijnen en uitpuilende lijm uit de naad halen.
8. Na het uitharden van de lijm de hoek voegen en het oppervlak schoonmaken.

Bij grote formaten, harde tegels of hoeken die meteen in het oog springen, bijvoorbeeld in de woonkamer, is het verstandig het werk aan een tegelzetter over te laten.

• De naad op de hoek is over de hele hoogte even breed
• Beide tegels liggen vlak op elkaar, geen van beide steekt uit
• Op de rand zitten geen schilfers, scheurtjes of scherpe plekken
• De geslepen rand heeft geen storend afwijkende kleur
• Bij zacht kloppen op de hoek klinkt het niet hol
• Het voegmiddel is volledig gevuld en past in kleur bij de rest
• Een patroon of tekening loopt netjes door over de hoek
• Het oppervlak is schoon, zonder resten lijm of voegmiddel