Betonschutting plaatsen tot 2,1 m hoog

Een betonschutting bestaat uit liggende platen die van boven in de sleuven van de palen schuiven. Die platen zijn meestal zo'n 50 cm hoog, soms iets lager. Daardoor groeit de hoogte in stappen: het hangt af van het aantal platen en van een onderplaat onderaan. Een schutting tot 2,1 m heeft meestal één rij platen meer dan de lagere variant. Die ene rij maakt meer verschil dan je zou denken.

• Tot 1,8 m: de schutting scheidt de tuin af en houdt het meeste zicht tegen, maar een lang iemand kijkt er nog net overheen. De palen zijn korter en lichter. De bovenste platen gaan er ongeveer op schouderhoogte in, dus het werk gaat sneller en meestal zonder bokken of een steiger.
• Tot 2,1 m (dit item): een verstandig midden tussen privacy en werk. De palen zijn langer, volgens de fabrikant vaak zo'n 2,8 tot 3 m, en ze staan dieper in de grond. De bovenste plaat gaat er boven het hoofd in. Daarom werkt de ploeg vanaf schragen of een stevig bordes en meestal met drie man. Aan de windkant vangt deze schutting merkbaar meer wind dan een van 1,8 m.
• Tot 2,4 m: die kiest men langs een drukke weg, naast een buurman met een hoger gelegen tuin of bij inkijk die anders moeilijk te blokkeren is. De palen zijn nog langer en zwaarder en gaan vaak met een machine de grond in. De funderingen zijn forser en de fabrikant kan voor deze hoogte een versterkte paal voorschrijven. Bij die hoogte loont advies van een constructeur eerder.

Twijfel je tussen 1,8 en 2,1 m? Ga dan op je terras of bij het raam zitten waar je het vaakst bent. Laat iemand op de erfgrens een lat ophouden, eerst op 1,8 en dan op 2,1 m. Je ziet meteen of de lagere schutting genoeg is. Ook hoogteverschil telt mee. Ligt de tuin van de buren of het achterpad hoger dan jouw tuin, dan voelt een schutting van 2,1 m vanaf jouw kant lager aan. In Nederlandse rijtjeswijken met smalle, diepe tuinen zie je vaak dat de buren elkaar vanaf een verhoogd terras of een tuinbank toch nog zien bij 1,8 m. Dat is precies het moment waarop mensen voor 2,1 m kiezen.

Erfgrens en afspraken met de buren

Een schutting van ruim twee meter verplaats je niet zomaar. Weet je niet zeker waar de grens loopt? Laat die dan vastleggen, bijvoorbeeld met een grensreconstructie via het Kadaster, en laat de punten markeren met piketten. In de praktijk staat een oude schutting of heg vaak niet precies op de grens. Dat merkt men pas als de palen al in het beton staan. Spreek vooraf met de buren af naar welke kant de mooie zijde van de platen komt, wie het onderhoud doet en of een hogere schutting hun tuin niet te veel schaduw geeft. Een tuin op het noorden naast een schutting van 2,1 m kan een flink stuk zon verliezen.

Kabels en leidingen

De gaten voor de palen gaan ongeveer 70 cm tot een meter de grond in. Daar kom je makkelijk een kabel, waterleiding of gasleiding tegen, zeker vlak bij de voorgevel of langs een achterpad. Vraag voor het graven de ligging van kabels en leidingen op via het Kadaster (KLIC) en bespreek de uitkomst met de ploeg. Raak je bij het graven een gasleiding of ruik je gas? Ga dan direct op veilige afstand staan, gebruik geen open vuur, schakel geen elektrische apparaten in of uit en bel 112 of het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom 0800 9009. Raak een beschadigde elektriciteitskabel niet aan en waarschuw de netbeheerder. Herstel mag alleen een erkend elektricien of de netbeheerder zelf doen.

Bereikbaarheid, grond en opslag van de platen

Platen en palen komen op pallets en wegen elk tientallen kilo's. Zorg voor een plek waar een vrachtwagen met kraan de pallets zo dicht mogelijk bij de schuttinglijn kan zetten, liefst op een vlakke, verharde ondergrond. Bij een tussenwoning zonder achterom gaat alles soms door het huis of over een smal pad, en dat moet de ploeg vooraf weten. Haal struiken, tegels, de oude schutting en oude funderingen langs de lijn weg, of spreek af wie dat sloopt en afvoert. De ploeg heeft aan beide kanten een vrije strook nodig van ongeveer een meter breed. Anders is er geen plek om te staan bij het plaatsen van de bovenste platen.

Afstemmen met andere vakmensen

Komt er na de schutting nieuwe bestrating of een nieuw tuinontwerp, laat de schutting dan eerst plaatsen. De stratenmaker of hovenier kan daarna de hoogte van de grond goed op de onderplaat afstemmen. Wil je verlichting of een stopcontact op een paal, regel dan vooraf met een erkend elektricien waar de kabel komt te liggen. Een mantelbuis leg je makkelijker mee voordat de gaten dicht gaan.

Uitzetten en de hartafstanden bepalen

De monteur spant een draad tussen de eindpunten en zet de harten van de palen uit op basis van de lengte van de platen. Die afstand is niet zomaar twee meter: bij de plaatlengte komt de speling in de sleuven die de fabrikant opgeeft. Daarom meet men niet met een duimstok op het oog, maar met een proefplaat. Tegelijk wordt besloten waar de hoek- en eindpalen komen en waar ruimte overblijft voor een poort of tuindeur.

Gaten en funderingen

De gaten worden geboord met een hand- of motorgrondboor, bij een lange schutting en zware grond met een minigraver. In Nederland houdt men meestal een vorstvrije diepte aan van ongeveer 60 tot 80 cm. Bij 2,1 m maakt men de poeren vaak zo'n 80 tot 100 cm diep en ongeveer 30 tot 40 cm breed, afhankelijk van de grond en het advies van de fabrikant. Onderin komt een laag grind of puin, zodat water weg kan. Op slappe veen- of kleigrond, die je in grote delen van West-Nederland hebt, en bij een hoog grondwaterpeil vraagt dit extra aandacht. Het gat loopt dan soms vol water en de wand stort in. In zulke gevallen, en ook op een helling, maakt men soms een doorlopende betonnen strook in plaats van losse poeren. De schutting rust dan over de hele lengte op die strook.

De palen zetten

De eerste paal gaat in het gat, wordt met de waterpas in twee richtingen gesteld en ingegoten. Men gebruikt de betonsterkte die de fabrikant voorschrijft, vaak iets rond C20/25. De tweede paal komt zo te staan dat de onderplaat er precies tussen past. Zo ligt de afstand vast. Bij een schutting van 2,1 m stempelt men de palen meestal met latten of schoren tot het beton stijf is. Een lange paal kantelt in vers beton namelijk makkelijk. De hoogte van de paalkoppen controleert men met een draad over de hele lengte.

Platen plaatsen

De platen schuiven van boven in de sleuven, van onder naar boven. De onderste plaatsen twee man vanaf de grond. De laatste rij moet bij 2,1 m boven het hoofd worden getild. Daarom werkt de ploeg vanaf schragen, met draagbanden of een plaatlifter, en staat er aan elke kant van de paal iemand. Tussen de platen komen soms rubberen of kunststof stootstrips. Die voorkomen geratel en afgebroken randen. Tot slot gaan de afdekkappen op de palen. Ze houden regen en vorst uit de sleuven.

Hoe lang het duurt en wanneer je de schutting mag belasten

Hoeveel meter er per dag lukt, hangt af van de grond, de bereikbaarheid en het aantal mensen. In een vlakke tuin met een goede aanvoer gaat het veel sneller dan op een helling of in een tuin waar alles met de kruiwagen door een smal steegje moet. De palen moeten meestal een paar dagen in het beton staan voordat de bovenste platen erin gaan. De precieze tijd hangt af van de betonleverancier en het weer. In de zomer hardt beton sneller uit. Bij temperaturen rond het vriespunt stort men liever niet. Volle sterkte bereikt beton doorgaans na ongeveer 28 dagen. Hang tot die tijd geen zware bloembakken aan de schutting en zet er geen ladder tegenaan.

Bij 2,1 m is het oppervlak van de schutting groot, dus het uiterlijk van de platen valt meer op dan bij een lage schutting. Tegelijk geldt: zwaardere decorplaten stellen hogere eisen aan het tillen en aan de palen.

• Enkelzijdige platen hebben alleen aan één kant een motief, de andere kant is glad of ruw. Ze passen waar niemand naar de achterkant kijkt, bijvoorbeeld aan de kant van een weiland of sloot
• Dubbelzijdige platen hebben aan beide kanten een motief. Die kies je naast de buren of aan de straatkant. Ze zijn meestal wel zwaarder
• Motieven lijken op gekloofde steen, baksteen of hout, of zijn glad. Gladde platen zijn makkelijker te schilderen, grove motieven verbergen kleine oneffenheden en vuil beter
• Onderplaat is de onderste plaat die iets onder het maaiveld zit. Ze houdt ondergraven door honden en konijnen tegen en vult op een helling de openingen onder trapsgewijs geplaatste vakken
• Palen zijn er als tussen-, hoek- en eindpaal, afhankelijk van aantal en ligging van de sleuven. Vraag bij 2,1 m aan de fabrikant of er voor deze hoogte een versterkte paal is
• Combinatie met hout zie je in Nederland veel: betonpalen met een of twee betonnen onderplaten en daarboven houten schermen. Die combinatie is lichter, maar het hout vraagt meer onderhoud
• Kleur kan naturel grijs zijn, in de massa gekleurd of achteraf geschilderd. Een schilder zet een gevelverf voor beton pas als de schutting droog is. Fabrikanten raden meestal aan een paar weken te wachten

Betonpalen zijn niet bedoeld om een poort aan te hangen. Wil je een poort of tuindeur in de schutting? Reken dan op aparte stalen of gemetselde palen met een eigen fundering.

Hoeveel werk een strekkende meter is, kan flink verschillen. Het werk gaat makkelijker bij:

• Een vlakke tuin en stevige grond zonder puin of stenen
• Aanvoer met een vrachtwagen met kraan tot vlak bij de schuttinglijn
• Een lang recht stuk zonder hoeken en knikken
• Een vrije strook langs de schutting en een vastgestelde grens en bekende ligging van kabels

Het werk wordt juist moeilijker door:

• Een helling, waar de vakken trapsgewijs geplaatst moeten worden en elk vak apart wordt uitgezet
• Slappe of natte grond, een hoog grondwaterpeil, oude funderingen en boomwortels in de lijn
• Een smalle doorgang of een tuin achter een tussenwoning, waar alles met de hand moet worden gedragen
• Veel korte stukken, hoeken, aansluitingen op de schutting van de buren en openingen voor poorten
• Werken langs een bestaande muur of schuur, waar geen ruimte is voor schragen

Bij 2,1 m tellen deze omstandigheden zwaarder dan bij een lagere schutting. Elk obstakel betekent dat er nog vaker zware platen boven het hoofd getild moeten worden.

• Te ondiepe of te smalle poeren. Een hoge, dichte schutting werkt als een zeil. Bij harde wind, en die komt in Nederland vaak genoeg voor, gaan de palen op den duur overhellen. Na een paar jaar staat een heel stuk scheef
• Palen uitgezet met de duimstok in plaats van met een plaat. Staan de palen te ver uit elkaar, dan vallen de platen uit de sleuven. Staan ze te dicht bij elkaar, dan gaan de platen er niet in. Als het beton hard is, is dat alleen nog op te lossen door de paal eruit te breken
• Palen niet gestempeld. Een lange paal schuift in vers beton makkelijk uit het lood. Dat zie je aan een scheve bovenkant en ongelijke kieren
• Bovenste platen te vroeg geplaatst. Het beton in de poer kan de belasting nog niet aan en de paal draait of zakt
• Geen afdekkappen. Water loopt in de sleuven, bevriest in de winter en breekt de randen van de palen af
• Geen afvoer van water op een helling. De onderplaat houdt grond en water van de buren tegen. Het beton wordt nat, groen en krijgt witte uitslag. Een schutting is geen keerwand en is niet bedoeld om grond tegen te houden
• Slordig omgaan met de platen. Platen die op elkaar zijn gegooid of op een hoek zijn neergezet, krijgen afgebroken randen. Op ooghoogte zie je die van ver

Een handige klusser kan een schutting tot 2,1 m zelf plaatsen, als er minstens twee sterke helpers zijn, schragen en geduld. Het is geen werk voor één persoon. Platen en palen zijn zwaar, de bovenste rij moet boven het hoofd worden getild en een vallende plaat kan ernstig letsel geven. Liggen er kabels of leidingen vlak bij de lijn, is de grond slap en nat of ligt de tuin op een helling, laat het werk dan aan een ploeg over.

1. De erfgrens controleren en de ligging van kabels en leidingen opvragen.
2. Een draad spannen en de harten van de palen uitzetten met een proefplaat.
3. De gaten boren tot de diepte die de fabrikant aanraadt, meestal zo'n 80 tot 100 cm, en onderin grind storten.
4. De eerste paal plaatsen, met de waterpas in twee richtingen stellen, ingieten en met latten stempelen.
5. De onderplaat inschuiven, de tweede paal er strak tegenaan zetten, stellen en ingieten.
6. Zo vak voor vak doorgaan en de hoogte van de paalkoppen steeds met de draad controleren.
7. Wachten tot het beton voldoende is uitgehard, volgens de betonleverancier en het weer.
8. De overige platen van onder naar boven plaatsen, de bovenste rij vanaf schragen en altijd met twee man per plaat.
9. De afdekkappen aanbrengen en de grond rond de poeren zo afwerken dat water van de schutting weg loopt.

Loop de hele schutting aan beide kanten na. Kijk vanaf één uiteinde langs de bovenkant: zo zie je bochten en sprongen het best.

• De palen staan in beide richtingen loodrecht, gecontroleerd met de waterpas
• De bovenkant is recht of netjes getrapt volgens het maaiveld
• De platen zitten over de hele hoogte in de sleuven en rammelen niet als je ertegen duwt
• De palen wiebelen niet als je er stevig met de hand tegen duwt
• Platen en palen hebben geen afgebroken randen of scheuren
• Alle palen hebben een afdekkap
• De mooie kant staat naar de kant die is afgesproken
• De schutting staat op de vastgestelde grens en volgt de afgesproken lijn
• De grond rond de poeren is afgewerkt en water loopt niet naar de schutting
• De openingen voor poorten en tuindeuren hebben de juiste breedte
• De omgeving is schoon en restbeton en verpakking zijn afgevoerd