Tuinmuur van bekistingsstenen DT 20/25

De werkwijze is bij elke steenbreedte hetzelfde. Het verschil zit vooral in de breedte van de fundering en de hoeveelheid wapening.

1. Uitzetten. Het tracé wordt met piketten en een draad uitgezet, precies op de erfgrens. Tegelijk worden de hoogte van de muur en de plek van palen en poorten bepaald.
2. Funderingssleuf graven. De sleuf gaat tot vorstvrije diepte. In Nederland is dat meestal ongeveer 60 tot 80 cm. Op slappe grond zoals veen of natte klei kan het nodig zijn dieper te gaan of een andere fundering te kiezen. De bodem van de sleuf wordt vlak gemaakt en verdicht.
3. Funderingsstrook storten. In de sleuf komt wapening en daarna beton. De sterkteklasse volgt het ontwerp of het advies van de leverancier. Uit de fundering steken verticale staven omhoog, waarop later de wapening in de stenen aansluit. De strook is breder dan de steen zelf.
4. Stenen stellen. De eerste laag gaat in de mortel en wordt zorgvuldig uitgelijnd, want die bepaalt de lijn en hoogte van de hele muur. De volgende lagen komen in verband, dus met verspringende voegen.
5. Wapening aanbrengen. In de holtes komt verticale wapening, in de sparingen van de stenen horizontale. Hoeken, palen en de plek waar een poort komt te hangen krijgen extra wapening.
6. Volstorten. Het beton gaat er in etappes in, steeds na een paar lagen. Het wordt verdicht met een staaf of een trilnaald, zodat er geen holle plekken achterblijven.
7. Afwerken. Bovenop komen afdekplaten of een muurafdekker die het water afvoeren. De muur wordt daarna gestuct, geschilderd, bekleed of blijft in het zicht.

Beton heeft tijd nodig. Het bereikt zijn volle sterkte na ongeveer vier weken. In de zomer houd je het de eerste dagen vochtig, zodat het niet te snel uitdroogt. Bij vorst wordt niet gestort zonder beschermende maatregelen.

Het getal in de naam geeft ongeveer de breedte van de steen in centimeters. Een dikkere steen bevat meer beton en wapening en maakt de muur stijver. De stenen zijn wel zwaarder en de fundering moet breder.

• DT 20: de gangbare keuze bij een woonhuis, als onderbouw voor een hekwerk of als dichte muur van gemiddelde hoogte op vlak terrein.
• DT 25: voor hogere dichte muren, plekken met veel wind, terrein met hoogteverschil en muren met een zware poort.

Voor een laag muurtje of een plantenbakrand zijn de smallere DT 12 en DT 15 vaak genoeg.

Waarom maakt de hoogte zoveel uit? Een dichte muur werkt als een zeil. Hoe hoger en langer, hoe meer de wind ertegen duwt en hoe groter de kracht onderaan bij de fundering. Daarom krijgt een hogere muur een dikkere steen en meer wapening. Moet de muur ook grond tegenhouden, dan is het een keermuur. Die hoort bij een constructeur thuis, ongeacht de steenbreedte.

Voor het uiterlijk heb je twee mogelijkheden. Gladde stenen worden meestal gestuct of bekleed. Sommige fabrikanten leveren ook stenen met een zichtzijde, bijvoorbeeld met een gekloven oppervlak, die geen afwerking nodig hebben. Dan moet er wel heel netjes gewerkt worden, want elke fout blijft zichtbaar.

Hetzelfde aantal meters muur kan de ene keer een eenvoudige klus zijn en de andere keer flink wat werk. De belangrijkste factoren:

• Ondergrond en terrein: op stevige, vlakke grond is de fundering eenvoudig. Op slappe grond of bij hoogteverschil moet de fundering verspringen of zwaarder worden, vaak met extra afwatering
• Bereikbaarheid: kan de betonmixer tot aan de sleuf rijden, dan gaat het storten snel. Met de hand mengen en kruiwagens rijden kost veel meer tijd
• Hoogte en steenbreedte: een hogere muur betekent meer lagen, meer wapening en storten in meerdere etappes
• Vorm: hoeken, palen, poorten en nissen voor een brievenbus of meterkast vragen extra zaagwerk en wapening
• Oude afscheiding en leidingen: een bestaande schutting of muur moet eerst weg en worden afgevoerd. Kabels en leidingen in de grond moeten vooraf bekend zijn
• Afwerking: stucwerk, natuursteenbekleding of een hekwerk zijn aparte stappen

Een laag muurtje tot ongeveer kniehoogte op vlak, stevig terrein kun je zelf bouwen. Een hogere dichte muur, een muur op slappe grond of een muur die grond tegenhoudt laat je over aan een vakman.

1. Erfgrens en ligging van kabels en leidingen controleren, het tracé met een draad uitzetten.
2. De sleuf tot vorstvrije diepte graven, de bodem vlak maken en verdichten.
3. Wapening met verticale stekken plaatsen en de funderingsstrook storten.
4. De fundering enkele dagen laten uitharden en bij warm weer vochtig houden.
5. De eerste laag stenen in de mortel zetten en met de waterpas in de lengte en dwars controleren.
6. De volgende lagen in verband stapelen en steeds controleren of de muur loodrecht staat.
7. Verticale en horizontale wapening aanbrengen en in de hoeken met elkaar verbinden.
8. Na elke paar lagen volstorten en elke laag met een staaf doorprikken.
9. Afdekplaten plaatsen met afschot of een overstek, zodat water van de muur afdruppelt.
10. De muur pas afwerken als het beton goed is uitgehard.

In de praktijk blijkt het probleem zelden in de stenen te zitten, maar in wat eronder en erin zit.

• Te ondiepe fundering: vorst tilt de muur op en na een paar winters helt hij over of scheurt hij
• Wapening niet verbonden met de fundering: de muur staat dan los op de strook en kan bij harde wind onderaan afbreken
• In één keer tot grote hoogte storten: vers beton duwt hard tegen de stenen en kan ze naar buiten drukken of laten scheuren
• Te dun beton: extra water maakt storten makkelijker, maar het beton verliest sterkte
• Niet verdicht beton: er blijven luchtholtes achter en de muur is zwakker dan hij lijkt
• Geen afdekplaat: water loopt er van boven in, bevriest en het stucwerk laat los
• Lange muur zonder dilatatievoegen: beton krimpt en zonder onderbrekingen ontstaan verticale scheuren
• Grond tegen de muur aangeschoven: zonder vochtwering en afwatering blijft de muur nat en lijdt hij in de winter

• De muur staat op de uitgezette lijn en heeft de afgesproken hoogte
• De wand staat loodrecht en de lagen lopen recht, zonder zichtbare doorbuiging in de lengte
• Er zijn geen scheuren, uitgedrukte stenen of sporen van weggelopen beton
• Palen bij poorten staan vast en ankers zitten op de juiste plek
• Afdekplaten liggen vast en water druppelt naast de muur af
• Bij een lange muur zijn dilatatievoegen aangebracht
• Het terrein rond de muur is zo afgewerkt dat water van de muur af loopt
• De aannemer heeft gezegd welk beton is gebruikt en wanneer de muur belast mag worden met een hekwerk of poort