Betonschutting tot 2,4 m plaatsen

In de prijslijst vind je drie aparte posten: een betonschutting plaatsen tot 1,8 m, tot 2,1 m en tot 2,4 m. Op het eerste gezicht zit het verschil alleen in het aantal platen per veld. In werkelijkheid verandert met elke extra rij de belasting op de palen, het gewicht van de onderdelen, de manier van werken en het risico tijdens de montage.

• Een schutting tot 1,8 m houdt de blik van iemand die staat maar deels tegen. De palen zijn korter en lichter, de poeren kleiner en de meeste platen schuif je er vanaf de grond in
• Een schutting tot 2,1 m geeft vanaf straatniveau meestal al volledige privacy. Je kunt hem nog zonder steiger bouwen, maar de bovenste platen gaan boven je hoofd de sponning in
• Een schutting tot 2,4 m houdt ook de blik tegen vanaf een hoger gelegen weg, een dijk of het dakterras van de buren. De palen zijn wel duidelijk langer en zwaarder, de poeren moeten dieper of breder, de bovenste platen gaan er vanaf een steiger of met een kraan in, en de wind drukt met merkbaar meer kracht op de wand

Waarom is die wind zo belangrijk? Een betonschutting is een dichte wand zonder openingen. Hoe hoger hij is, hoe groter het oppervlak waar de wind tegenaan duwt, en hoe langer de hefboom waarmee die kracht op de voet van de paal werkt. Een schutting van 2,4 m krijgt dus niet een derde meer te verduren dan een schutting van 1,8 m: de belasting onderaan de paal neemt veel sterker toe. In Nederland speelt dat extra mee. Langs de kust, in open polderlandschap en aan de rand van een woonwijk staat er vaak flink wat wind, en juist daar kiezen mensen graag voor een hoge, dichte schutting. Fabrikanten schrijven bij de hoogste opstellingen daarom vaak versterkte palen, grotere poeren of een kleinere hoogte op open plekken voor.

De variant tot 2,4 m is zinvol waar die hoogte echt iets oplost. Wil je alleen je tuin van die van de buren scheiden, dan is 1,8 of 2,1 m vaak genoeg. Je hebt dan een eenvoudigere montage en minder schaduw. Een hoge schutting werpt namelijk een lange schaduw: aan de noordkant ligt een strook gras of border een groot deel van de dag in de schaduw, en dat geldt ook voor de buren. Overleg dus op tijd met hen, zeker als de schutting op de erfgrens komt.

Erfgrens en kabels en leidingen

Laat de erfgrens aanwijzen door een landmeter of via het Kadaster, en ga niet af op de plek van de oude schutting. Bij een betonschutting los je een fout niet op door een paar palen te verzetten: dan moeten poeren eruit. Even belangrijk is dat je weet waar kabels en leidingen liggen: gas, stroom, water, riool en telecom. Via het Kadaster vraag je die gegevens op (de zogeheten KLIC-gegevens). Een ervaren aannemer of hovenier regelt dit vaak zelf, maar vraag het na. De gaten voor de poeren gaan precies tot de diepte waar zulke leidingen in de praktijk vaak liggen.

Wordt bij het graven een gasleiding geraakt of ruik je gas, ga dan direct weg van die plek, gebruik geen open vuur of elektrische apparaten en bel 0800 9009, het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom. Is er direct gevaar, bel dan 112. Werk aan gasleidingen mag alleen een erkend installateur uitvoeren.

Bereikbaarheid, terrein en aansluitende werkzaamheden

• Langs de lijn van de schutting moet een vrije strook van één tot twee meter breed liggen, zonder struiken, wortels en oude schutting
• De vrachtwagen met materiaal moet ergens kunnen lossen, het liefst zo dicht mogelijk bij de schutting. Lange palen over het erf sjouwen is traag en riskant
• De plek van de poort en het tuinhek moet vastliggen, inclusief de breedte van de opening en het soort palen
• Komt er een poortaandrijving, bel, camera of verlichting, dan gaan de mantelbuizen voor de kabels erin voordat de poeren gestort worden. Het aansluiten zelf doet een erkend elektricien
• Is er hoogteverschil tussen jouw grond en die van de buren, spreek dan vooraf af wie die grond tegenhoudt en waarmee

Uitzetten en graven

De monteurs spannen een draad langs de grens en markeren waar de palen komen. De afstand tussen de palen bepaal je niet op het oog. Die volgt uit de plaatlengte van de fabrikant, vaak rond de twee meter of iets minder, plus speling in de sponningen. Daarna worden de gaten voor de poeren geboord of gegraven. Bij een schutting tot 2,4 m gebeurt dat meestal met een gemotoriseerde grondboor of een boor op een minigraver, omdat de gaten diep zijn en er bij een lange schutting veel van zijn. De diepte volgt de fabrikant en de ondergrond. In Nederland ligt de vorstvrije diepte meestal rond 60 tot 80 cm, maar bij deze hoogte vraagt de fabrikant vaak diepere of bredere poeren dan bij een schutting tot 1,8 m.

De Nederlandse bodem verdient extra aandacht. Op zand gaat het boren vlot. In klei is het zwaarder werk, en op veen of slappe grond kan een hoge schutting na verloop van tijd scheef zakken. Bij een hoge grondwaterstand loopt een gat soms vol water voordat het beton erin zit. Dan moet het water eruit, of er wordt gewerkt met een beton dat daar volgens de leverancier tegen kan. Op echt slappe grond laat je de fabrikant of een constructeur meekijken naar de poeren.

Palen in de poeren zetten

Eerst komt de eind- of hoekpaal. Die gaat in het gat, wordt met de waterpas in twee richtingen loodrecht gezet, op hoogte gebracht volgens de draad en ingestort. De volgende palen volgen één voor één. Een beproefde werkwijze is om tussen twee net geplaatste palen de onderplaat te schuiven of een afstandslat te gebruiken, zodat de afstand precies klopt. Bij een schutting tot 2,4 m zijn de palen inclusief het deel in de grond ongeveer drie tot drieënhalve meter lang en zwaar. Daarom tillen meerdere mensen of een kraanarm ze, en tot het beton is uitgehard staan ze aan schoren.

Een belangrijk detail: vers beton in de poer houdt de paal nog niet tegen wind of tegen de druk van het inschuiven van platen. Op de eerste dag gaan er daarom meestal maar één of twee onderste platen in. De rest volgt pas als de poeren uitgehard zijn.

Platen inschuiven

Als eerste gaat de onderplaat erin. Die zit deels onder het maaiveld en voorkomt dat honden, vossen of konijnen eronderdoor graven. Daarna volgen de andere platen, die van bovenaf in de sponningen zakken. Tot ongeveer twee meter kun je werken vanaf de grond of een ladder. De bovenste rijen bij een schutting tot 2,4 m gaan erin vanaf een rolsteiger, verplaatsbare schragen of met een kraanarm. Elke plaat moet over de hele lengte op de plaat eronder rusten, niet scheef en zonder vast te lopen in de sponning. Bij decoratieve platen let de ploeg erop dat het motief doorloopt en dat de mooie kant naar de juiste zijde wijst.

Afwerken

Op de palen komen afdekkappen. Die beschermen de bovenkant tegen water en vorst. Rond de poeren wordt de grond aangevuld en zo afgewerkt dat regenwater van de schutting afloopt en niet bij de onderplaat blijft staan. Betonresten en mortel worden van de platen gehaald zolang ze nog vers zijn.

Palen

Een systeem bestaat uit verschillende soorten palen, en die moet je bij de bestelling precies tellen:

• Tussenpalen hebben aan twee tegenover elkaar liggende kanten een sponning
• Eindpalen hebben maar aan één kant een sponning en staan bij de poort of aan het einde van de schutting
• Hoekpalen hebben sponningen haaks op elkaar
• Sommige fabrikanten leveren versterkte palen met een grotere doorsnede of meer wapening, juist voor de hoogste opstellingen

Kijk bij 2,4 m altijd in het technische blad welke paal de fabrikant voor deze hoogte voorschrijft. Een gewone paal voor lagere schuttingen kan na verloop van tijd doorbuigen of onderaan scheuren.

Platen en motief

Platen zijn meestal 25 tot 50 cm hoog en met staal gewapend. Je kunt kiezen uit gladde platen, steen-, baksteen- of houtmotief, en platen met een motief aan één of aan beide kanten. Een dubbelzijdig motief is zinvol op de grens met de buren of langs de straat, waar beide kanten zichtbaar zijn. De opbouw in de hoogte wordt zo gekozen dat de onderplaat en de rijen daarboven samen passen binnen de hoogte van de paal boven het maaiveld. Bij 2,4 m zijn dat de meeste rijen en dus ook de meeste platen per strekkende meter. Een veelgeziene tussenvorm in Nederland is de hout-betonschutting, met betonpalen en een houten scherm. Die is lichter, maar vraagt meer onderhoud en valt onder een ander soort werk dan deze volledig betonnen variant.

Beton voor de poeren

Voor de poeren gebruik je betonmortel uit de centrale of beton dat op locatie gemengd wordt, in de sterkteklasse die de fabrikant van de schutting aanraadt. Bij een lange schutting tot 2,4 m is een truckmixer vaak verstandig. Het volume is groot, en een gelijkmatige kwaliteit telt bij deze hoogte zwaarder dan bij een lagere schutting. Zakgoed is vooral handig voor korte stukken en reparaties.

Afwerking

Je kunt het beton naturel laten, impregneren of schilderen met een verf voor beton en gevels. Schilderen kan pas als het beton is uitgehard en bij droog weer. Impregneren maakt het beton minder zuigend en remt mos en groene aanslag aan de schaduwkant. In het vochtige Nederlandse klimaat zie je die aanslag op een hoge schutting snel en duidelijk.

De prijs per strekkende meter gaat uit van gemiddelde omstandigheden. Hoe zwaar het werk echt is, hangt vooral af van deze punten:

• Vlak terrein en zand dat makkelijk boort maken het werk een stuk sneller. Zware klei, puin, oude funderingen of boomwortels vertragen het
• Op veen of slappe grond zijn vaak grotere of diepere poeren nodig, en bij hoog grondwater kost het tijd om de gaten droog te houden
• Een helling betekent dat de velden trapsgewijs geplaatst worden, met langere palen bij elke trede en nauwkeuriger meetwerk
• Een vrachtwagen en kraan die goed bij de schutting kunnen, besparen veel gesjouw met zware delen. Een smal achterpad tussen rijtjeshuizen maakt alles trager
• Veel hoeken, knikken en korte velden betekenen meer zaagwerk aan platen en meer precisiewerk
• Een oude schutting die eerst weg moet, levert extra werk en afvoer op. Oude golfplaten of vlakke platen van asbestcement bevatten mogelijk asbest. Die laat je verwijderen door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf
• Bij 2,4 m komt er een steiger of kraanarm bij, een grotere ploeg en een langere wachttijd tussen het storten en het afmaken
• Natte grond en regen tijdens het storten leggen het werk stil, en bij vorst kan er zonder maatregelen niet gestort worden

• Ondiepe of te smalle poeren: na de eerste winter of een stevige storm gaat de schutting hangen. Bij 2,4 m gebeurt dat sneller en duidelijker zichtbaar dan bij een lagere schutting
• Geen rekening gehouden met slappe grond: op veen zakt de schutting langzaam scheef, vaak per paal anders
• Onnauwkeurige paalafstand: een plaat past niet in het veld of heeft zoveel speling dat hij klappert. Herstellen betekent een paal eruit halen
• Palen niet loodrecht: bij een hoge schutting wordt de afwijking naar boven toe groter, en de bovenste platen lopen vast in de sponning
• Palen volledig belast voordat het beton is uitgehard: de paal draait of kantelt in de poer en komt nooit meer goed te staan
• Palen gebruikt die voor een lagere hoogte bedoeld zijn: onderaan de paal ontstaan scheurtjes die eerst haarfijn lijken en langzaam breder worden
• Schutting gebruikt als keerwand: grond van de buren drukt tegen de platen, die gaan bol staan en scheuren. Een betonnen plaatschutting is niet gemaakt om grond tegen te houden
• Water dat bij de onderplaat blijft staan: de platen raken verzadigd, bladderen in de winter af en worden groen
• Mantelbuizen naar de poort vergeten: later moet er langs de nieuwe schutting gegraven of in de poeren gehakt worden
• Beschadigde plaatranden bij het lossen en sjouwen: afgebroken hoeken zijn op een decoratief oppervlak niet onopvallend te herstellen

In de praktijk zie je vaak dat een schutting tot 2,4 m op dezelfde manier wordt gebouwd als een lagere, alleen met meer platen. De eerste maanden ziet dat er prima uit. Het probleem komt pas boven na een paar herfststormen.

Het plaatsen gebeurt in twee fases. In de eerste fase wordt de lijn uitgezet, worden de gaten geboord en worden de palen met de onderste platen gezet en ingestort. In de tweede fase, als het beton is uitgehard, volgen de bovenste rijen platen en de afdekkappen. Tussen de twee fases zitten meestal een paar dagen, bij koud weer langer. Hoe lang precies, hangt af van de fabrikant en de temperatuur. Bij een schutting tot 2,4 m loont het niet om die wachttijd in te korten, want juist de bovenste rijen geven de grootste hefboom op de paal.

Op vlak terrein en met goede bereikbaarheid zet een ervaren ploeg de palen voor een gewone tuin in één tot enkele dagen. Het hele werk inclusief afwerking is meestal binnen één tot twee weken klaar. Een helling, zware grond, hoog grondwater of slecht weer maken het langer. Beton wordt daarna nog een aantal weken sterker. Wacht daarom met schilderen en met zwaardere belasting, zoals grote plantenbakken ophangen of materiaal tegen de schutting zetten.

Een schutting tot 2,4 m zelf plaatsen is voor leken niet aan te raden. Het gaat om onderdelen van tientallen kilo's die boven je hoofd en vaak vanaf een steiger geplaatst worden, en een fout in de poeren is later moeilijk te herstellen. De voorbereiding kun je wel zelf doen, en daarmee bespaar je de monteurs tijd en onnodige problemen.

1. Een landmeter of het Kadaster de erfgrens laten aanwijzen en de punten zichtbaar gemarkeerd laten.
2. De ligging van kabels en leidingen opvragen en de tracés met verf of piketpaaltjes aangeven.
3. Met de buren afspreken waar de schutting komt, of er een dubbelzijdig motief komt en of de ploeg tijdens de montage via hun kant mag werken.
4. De strook langs de schutting vrijmaken van struiken, wortels, stenen en afval.
5. Een oude houten schutting of gaashekwerk afbreken, als er geen asbest in zit, en het afval afvoeren.
6. De precieze plek en breedte van de poort en het tuinhek bepalen en aangeven.
7. Beslissen over kabels naar de poort en verlichting, en mantelbuizen klaarleggen zodat de monteurs ze voor het storten kunnen plaatsen.
8. Een vlakke, stevige losplek voor het materiaal vrijmaken, zo dicht mogelijk bij de schutting.

Loop de hele schutting aan beide kanten na, liefst bij daglicht en met een waterpas en een draad bij de hand. Bij een hoge schutting zie je afwijkingen het beste door vanaf één uiteinde langs de lijn te kijken.

• De palen staan in beide richtingen loodrecht en bewegen niet als je ertegen duwt
• De bovenrand van de schutting is recht of loopt op een helling in regelmatige treden
• Alle platen rusten over de hele lengte op elkaar, klapperen niet en hebben geen grote speling in de sponning
• Platen en palen hebben geen scheuren, afgebroken randen of betonresten
• Het motief loopt door en de mooie kant wijst naar de afgesproken zijde
• Op alle palen zitten afdekkappen
• Rond de poeren is de grond aangevuld en het water loopt van de schutting af
• De openingen voor poort en tuinhek hebben de afgesproken breedte en de mantelbuizen zitten op hun plek
• De schutting staat op de aangewezen erfgrens en je hebt informatie gekregen over het gebruikte systeem en het aanbevolen onderhoud