Hekpaal plaatsen tot 2,7 m

Het werk wordt per stuk gerekend. Eén stuk is één paal die op zijn plek staat, loodrecht, op de juiste hoogte en ingestort in beton of op een andere manier stevig verankerd. De 2,7 m gaat over de totale lengte van de paal, niet over de hoogte van het hek. Een deel van de paal zit namelijk in de grond of in het beton. Bij een paal van 2,6 tot 2,7 m zit meestal ongeveer 60 tot 70 cm in de poer en blijft er zo'n 2 m boven de grond over.

Gewoonlijk hoort bij het werk:

• Uitzetten van de hekrichting en de paalposities met een richtsnoer
• Graven of boren van het gat voor de poer
• Plaatsen van de paal en stellen op lood en op hoogte volgens de snoer
• Instorten en vastzetten van de paal tot het beton is uitgehard
• Plaatsen van schoren bij hoek- en eindpalen, als die gebruikt worden

Of het materiaal, dus paal, beton en schoren, inbegrepen is, zie je in het prijsblok boven dit artikel. Vraag bij je opdracht ook na of de vakman de uitgegraven grond afvoert of op je perceel verspreidt. Gaas spannen, panelen of schermen monteren en een poort plaatsen zijn aparte werkzaamheden.

In de prijslijst vind je ook het plaatsen van palen tot 2,4 m en tot 3,8 m. Elke variant heeft een eigen pagina. Het verschil zit niet alleen in een paar decimeter, ook de belasting en de werkwijze veranderen.

• Paal tot 2,4 m past bij een hek van ongeveer 1,50 tot 1,80 m. Denk aan gaas rond de moestuin, een lage afscheiding tussen buren of een hek rond een boomgaard. De wind grijpt er minder op aan, de poer mag kleiner zijn en één persoon kan de paal vaak zelf stellen.
• Paal tot 2,7 m, dus deze variant, is bedoeld voor een hek of schutting van rond de 2 m. Dat is de gangbare hoogte voor een dubbelstaafmat aan de straatkant, een gaashek met privacydoek, een schutting met houten schermen of een hek met lamellen. Juist omdat zulke vullingen veel wind vangen, moet de poer dieper en de paal steviger zijn dan bij een lager hek.
• Paal tot 3,8 m gebruik je voor hekken rond de 3 m, bijvoorbeeld rond sportveldjes, tennisbanen, uitlopen voor dieren of als ballenvanger. Dan heb je zwaardere profielen nodig, grotere poeren, vaak twee man om de paal vast te houden en te stellen, en soms een ladder of steiger om de kop te controleren. Het risico en de werktijd liggen duidelijk hoger.

Hoe kies je? Meet de hoogte van de vulling die je wilt gebruiken. Tel daar de ruimte boven de grond bij op als je die wilt, bijvoorbeeld voor een onderplaat of betonplaat, en daarna de diepte in de poer. Kom je uit op een paal van ongeveer 2,5 tot 2,7 m, dan zit je in deze variant. Staat het hek op een gemetselde of betonnen voet en wordt de paal daarin verankerd, dan is de paal korter omdat de diepte in de grond wegvalt. Dan past bij een hek van 2 m soms eerder de variant van 2,4 m. Vraag het na bij de leverancier van de vulling: fabrikanten van gaas, panelen en schermen geven per hoogte meestal zelf de aanbevolen paallengte op.

De erfgrens

Een hek hoort op je eigen grond te staan, niet ongeveer op de grens. Weet je niet precies waar die loopt, dan kun je de grens laten aanwijzen door het Kadaster. Onenigheid met de buren over twintig centimeter komt in de praktijk vaak voor, en ingestorte palen verplaatsen is duurder en vervelender dan het vooraf goed uitzoeken. Overleg ook gewoon met je buren over de plek en de hoogte, dat voorkomt veel gedoe achteraf.

Kabels en leidingen

Langs de straat en in voortuinen liggen vaak gas, water, elektra, glasvezel en de riolering. Vraag vóór het graven via het Kadaster een overzicht van kabels en leidingen op (KLIC) en houd er rekening mee dat de werkelijke ligging kan afwijken. Kom je bij het graven een waarschuwingslint of afdekband tegen, stop dan meteen. Raak je een gasleiding of ruik je gas, ga dan weg van de plek, gebruik geen vuur of elektrische apparaten, bel 112 bij direct gevaar en meld het bij het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom, 0800 9009. Een beschadigde elektriciteitskabel raak je nooit aan: dat is werk voor de netbeheerder of een erkend elektricien.

Beslissingen die vooraf genomen moeten zijn

• Het soort vulling (gaas, dubbelstaafmat, schermen, doek, lamellen), want daar hangen het paalprofiel, de palenafstand en de diepte van de poer van af
• De exacte plek en breedte van poort en looppoort, want die palen zijn zwaarder en moeten op de millimeter kloppen
• Of er een onderplaat of betonplaat komt, en dus op welke hoogte de onderkant van de vulling zit
• Of er een kabel naar de poort gaat voor een aandrijving, bel of verlichting, zodat de mantelbuis vóór het storten ligt
• Hoe de ploeg op je perceel komt met een kruiwagen, en eventueel met een minigraver of grondboor

Afstemmen met andere werkzaamheden

De palen zitten midden in het hele traject. Daarvoor komen het uitzetten van de grens, het opvragen van kabels en leidingen, het slopen van de oude schutting en soms het storten van een fundering voor een gemetselde voet. Wordt er een voet gemaakt, dan worden de palen tijdens of direct na het storten van de bekistingsstenen geplaatst, en die twee klussen moeten in tijd op elkaar aansluiten.

Na de palen volgen het spannen van draden en gaas, het monteren van panelen, schermen of doek en als laatste de poort. Poortpalen dragen het gewicht van de vleugel. Komt er een elektrische aandrijving, dan legt en sluit een erkend elektricien de bekabeling aan, maar de mantelbuis moet al vóór het storten liggen, anders moet je later beton weghakken. Komt er bestrating, een tuinpad of opsluitbanden langs het hek, spreek dan vooraf de hoogte van het toekomstige maaiveld af. Zo steken de poeren straks niet boven de tegels uit en is de paal niet ineens te laag.

Welke palen worden gebruikt

Ronde stalen palen zijn de klassieker voor gaashekken. Bij een hek van 2 m gebruik je meestal een diameter van ongeveer 48 mm; een dunner profiel voelt op deze hoogte slap aan en kan op de hoeken doorbuigen. Ze zijn verzinkt en vaak ook geplastificeerd of gepoedercoat.

Rechthoekige of vierkante stalen palen, bijvoorbeeld 60 × 40 of 60 × 60 mm, horen vooral bij dubbelstaafmatten en lamellen. Ze hebben voorgeboorde gaten of klemmen. Bij een hek van rond de 2 m met een vulling die wind vangt, kies je beter een zwaarder profiel.

Houten palen zie je in Nederland veel bij tuinschermen. Ze ogen natuurlijk, maar hout dat direct in beton staat, rot na verloop van tijd op maaiveldhoogte. Beter is het hout te monteren op een stalen paalvoet of in een paalhouder die in het beton zit, zodat het hout boven de grond blijft.

Betonpalen zijn in Nederland heel gangbaar bij de bekende hout-betonschutting, met sleuven voor onderplaten en schermen. Bij een lengte van rond de 2,7 m zijn ze zwaar: één persoon zet zo'n paal niet veilig neer. Ze worden vaak in een stabiele onderlaag van zand en grind gezet of met een kleine poer, volgens de aanwijzingen van de leverancier.

Manieren van verankeren

Een betonpoer in de grond is de gangbaarste en bij deze hoogte de zekerste oplossing. Het gat heeft meestal een diameter van ongeveer 20 tot 30 cm en een diepte van ongeveer 80 tot 90 cm, zodat het onder de vorstgrens komt. In Nederland houdt men daarvoor meestal ongeveer 60 tot 80 cm aan. Bij doek of lamellen maak je de poer liever wat groter.

Verankeren in een voet van bekistingsstenen: de paal wordt meegestort in een gevulde steen of met een voetplaat op de afgewerkte bovenkant vastgeschroefd. Een meegestorte paal houdt meestal beter. Een voetplaat is sneller, maar dan dragen de ankers en een dunne laag beton de volledige windbelasting.

Grondschroeven draai je zonder beton de grond in. Ze zijn snel en schoon en passen in stevige grond zonder stenen. Bij een hek van 2 m met een dichte vulling vraag je wel bij de fabrikant na voor welke belasting de schroef bedoeld is. In slappe grond zoals veen zijn ze vaak niet geschikt.

Een ervaren ploeg werkt meestal op dezelfde manier. Eerst komen de hoek-, eind- en poortpalen, want die vangen de trekkracht van het gaas op. Daartussen worden twee snoeren gespannen, een vlak boven de grond en een op kophoogte. Daarlangs worden de tussenpalen gezet, zodat het hele hek in één lijn staat en de koppen even hoog zijn of vloeiend het terrein volgen.

Bij gaas is de afstand tussen tussenpalen meestal ongeveer 2,5 m. Bij een panelenhek of schermen bepaalt de breedte van het paneel en de klemmen de afstand. Dan wordt heel nauwkeurig gemeten met een lat, of de ploeg werkt stap voor stap met het paneel: paal zetten, paneel ertegen, volgende paal zetten. Bij panelen van 2 m hoog tellen een paar centimeter afwijking per vak snel op.

Het gat wordt met de hand gegraven of met een motorgrondboor of een boor op een minigraver geboord. Op de bodem komt vaak een paar centimeter grind, zodat water rond de paal kan wegzakken. De paal wordt erin gezet, aan twee haaks op elkaar staande kanten met de waterpas gesteld en vastgezet met piketten of latten. Daarna wordt het gat gevuld met beton, meestal ongeveer sterkteklasse C16/20 tot C20/25, of met een kant-en-klare paalbetonmix. Het beton wordt doorgestoken of aangestampt zodat er geen luchtbellen in blijven, en ondertussen controleert de ploeg of de paal niet verschuift.

Waarom wordt er zo vaak op twee zijden gecontroleerd? Een paal kan langs de snoer perfect staan en dwars daarop toch scheef. Bij een paal van 2,7 m zie je zo'n afwijking straks van ver.

De bovenkant van de poer wordt licht aflopend van de paal af gemaakt, zodat water wegloopt en niet tegen het staal blijft staan. Bij de hoekpalen van een gaashek worden tegelijk schoren richting het vak geplaatst, meestal met een eigen kleine poer. Tot slot krijgen open profielen een kapje, zodat er geen regen in loopt.

Hoe lang het duurt

Het zetten van één paal zelf kost tientallen minuten; de meeste tijd gaat op aan graven en stellen. Het wachten duurt langer. Gewoon beton is na een tot twee dagen hard, maar met het spannen van gaas wacht je meestal ongeveer een week. Zijn volle sterkte haalt beton na ongeveer vier weken. Met snelbetonmixen kun je eerder verder, de precieze tijd staat op de verpakking. In de zomer moet je beton tegen uitdrogen beschermen en bij vorst stort je niet zonder maatregelen.

De grond bepaalt het meest. In Nederland verschilt dat sterk per regio. In vaste klei gaat het graven goed, al is het zwaar werk. In los zand stort het gat snel in en moet je soms met een buis of in korte etappes werken. In veen of slappe grond kan een paal op termijn verzakken of scheef zakken, dan is een grotere of diepere poer nodig. Een hoge grondwaterstand is ook een bekend probleem: staat er water in het gat, dan moet het eerst weg of kies je een betonmix die daarvoor geschikt is volgens de fabrikant. Puin uit de bouwtijd van de woning, oude poeren van de vorige schutting en wortels van heggen en bomen langs de erfgrens vertragen het werk ook.

Verder speelt mee:

• Hoe lang de hekrichting is en hoeveel palen er in één keer komen, bij veel palen loont een machinale grondboor
• Of het terrein vlak is of helt, op een helling moet je de vulling verspringen en nauwkeuriger meten
• Hoeveel hoeken, knikken en einden er zijn, elke zo'n paal vraagt schoren en meer zorg
• Of er werkruimte is bij het gat, naast bestaande bestrating, borders of de garagemuur van de buren wordt voorzichtiger gegraven
• Of het beton ter plekke met de hand wordt aangemaakt of wordt aangevoerd, en hoe ver de auto van de hekrichting staat
• Of de palen in een bestaande voet komen, waar geboord en nauwkeurig verankerd moet worden

Bij een hek van 2 m maakt ook wind tijdens de montage het lastiger. Een lange paal is moeilijker loodrecht te houden tot het beton gestort is, dus wordt hij steviger vastgezet dan een korte paal.

Te ondiepe of te smalle poer. Bij een hek van 2 m is dit de meest voorkomende fout. De eerste jaren gebeurt er niets, maar na een stevige storm of een strenge winter gaan de palen wijken en helt het hek. Zit de poer niet onder de vorstgrens, dan kan vorst hem omhoog drukken.

Beton als bergje of onder het maaiveld zonder afschot. Water blijft bij de paal staan, staal roest juist op die plek het snelst en hout rot daar.

Ontbrekende kapjes. In een open profiel loopt water, dat in de winter bevriest en het profiel kan openscheuren. Van binnen roest het ook.

Palen niet langs de snoer. Het hek gaat dan dansen: kijk je langs de lijn, dan zie je golven. Bij panelen passen de klemmen niet en moet je panelen met kracht verbuigen.

Te vroeg gaas spannen. Het beton is nog niet sterk genoeg en de hoekpalen worden het vak in getrokken. Na het uitharden krijg je ze niet meer recht zonder de poer kapot te maken.

Geen schoren op de hoeken. Bij gaas van 2 m hoog is de trekkracht flink; een hoekpaal zonder schoor buigt vroeg of laat.

Ingekorte palen zonder bescherming van het zaagvlak. Zaag je een verzinkte paal af, behandel het zaagvlak dan met een zinkhoudende verf, anders begint het daar te roesten.

Hekpalen plaatsen kan een handige doe-het-zelver zelf, als je tijd, een helper en geduld bij het meten hebt. Dat geldt niet voor poortpalen voor zware poorten en niet voor plekken waar kabels en leidingen liggen: laat dat aan vakmensen over. Bij een lengte van rond de 2,7 m heb je echt een tweede persoon nodig die de paal vasthoudt.

1. Erfgrens controleren en kabels en leidingen opvragen.
2. Hekrichting uitzetten met piketten en een snoer spannen, posities van hoek-, eind- en tussenpalen markeren.
3. Gaten graven of boren van ongeveer 80 tot 90 cm diep en ongeveer 20 tot 30 cm breed.
4. Een paar centimeter grind op de bodem van elk gat storten.
5. Eerst de hoek- en eindpalen zetten, aan twee kanten met de waterpas stellen en met latten vastzetten.
6. Twee snoeren tussen deze palen spannen, een laag bij de grond en een op kophoogte.
7. Tussenpalen langs de snoeren zetten, elke paal stellen en vastzetten.
8. Beton aanmaken volgens de fabrikant, het gat in lagen vullen en het beton doorsteken.
9. Na elke laag stand en positie van de paal controleren.
10. Bovenkant van de poer aflopend van de paal afwerken.
11. Schoren plaatsen bij hoek- en eindpalen.
12. Kapjes op de palen zetten en eventuele zaagvlakken behandelen.
13. Beton laten uitharden en gaas pas na ongeveer een week spannen.

Controleer de palen voordat de vulling gemonteerd wordt. Als het gaas gespannen is of de panelen erin zitten, zijn fouten lastig te herstellen. Ga aan het eind van de lijn staan en kijk langs het hek, golven zie je meteen. Duw met je hand tegen de kop van de paal: na het uitharden mag hij niet bewegen.

• De palen staan in één rechte lijn langs de snoer
• Elke paal staat in beide richtingen loodrecht, gecontroleerd met de waterpas
• De koppen zijn even hoog of volgen het terrein vloeiend
• De hoogte boven het maaiveld past bij de gekozen vulling en onderplaat
• De palenafstand klopt met de afspraak, bij panelen exact op paneelbreedte
• Hoek- en eindpalen hebben schoren
• De poeren lopen af van de paal en er blijft geen water staan
• Alle profielen hebben een kapje
• De coating van de palen is onbeschadigd en zaagvlakken zijn behandeld
• De mantelbuis voor de kabel naar de poort ligt erin, als dat zo afgesproken was
• De omgeving is opgeruimd en de grond is afgevoerd of verspreid zoals afgesproken