2,1 metreye kadar prefabrik beton çit montajı

Prefabrik beton çitler, çoğunlukla 50 cm civarı yüksekliğe sahip yatay panellerden oluşur. Paneller direklerin kanallarına üstten kaydırılarak takılır. Bu yüzden çitin yüksekliği basamak basamak artar: kaç sıra panel kullanıldığına ve en altta bir taban paneli olup olmadığına göre değişir. 2,1 metrelik çitte genellikle alçak modele göre bir sıra panel fazladır. Bu tek sıra, ilk bakışta sanıldığından fazlasını değiştirir.

• 1,8 metreye kadar: Arsayı ayırır ve görüşün büyük kısmını kapatır, ama uzun boylu biri üstünden hâlâ bakabilir. Direkler daha kısa ve hafiftir. Üst paneller aşağı yukarı omuz hizasında takılır. Montaj daha hızlı gider ve çoğu zaman sehpaya gerek kalmaz.
• 2,1 metreye kadar (bu kalem): Mahremiyet ile iş zorluğu arasında mantıklı bir orta noktadır. Direklerin daha uzun olması gerekir, üreticiye göre çoğunlukla 2,8 ile 3 metre arası. Toprağa da daha derin gömülürler. En üst panel baş hizasının üstünde takılır. Bu yüzden ekip iskele sehpasından veya sağlam bir platformdan çalışır ve genellikle üç kişidir. Rüzgâr alan tarafta 2,1 metrelik çit, 1,8 metreliğe göre belirgin biçimde daha fazla rüzgâr yükü taşır.
• 2,4 metreye kadar: Yoğun bir yolun kenarında, arazisi sizinkinden yüksekte olan bir komşunun yanında ya da başka türlü kapanmayan bir manzarada tercih edilir. Direkler daha da uzun ve ağırdır, çoğu zaman makineyle yerleştirilir. Temeller daha büyüktür, üretici bu yükseklik için takviyeli direk tipi şart koşabilir. Bu yükseklikte bir inşaat mühendisine danışmak daha da anlamlı hale gelir.

1,8 ile 2,1 metre arasında kararsızsanız, en çok oturduğunuz terasa ya da pencerenin önüne geçin. Birinden arsa sınırında bir çıtayı önce 1,8, sonra 2,1 metre yükseklikte tutmasını isteyin. Alçak çitin size yetip yetmeyeceğini hemen görürsünüz. Arazi kotları da önemlidir. Komşunun bahçesi ya da kaldırım sizinkinden yüksekteyse, 2,1 metrelik çit sizin taraftan daha alçak görünür.

Arsa sınırı ve komşuyla anlaşma

İki metreyi aşan bir çiti sonradan kaydırmak çok zordur. Sınırdan emin değilseniz, bir harita mühendisine sınır noktalarını aplike ettirin ve noktaları kazıklarla işaretletin. Uygulamada sık görülen bir durum şudur: eski çit ya da çit bitkileri tam sınırda durmaz ve anlaşmazlık ancak direkler betona gömüldükten sonra ortaya çıkar. Komşunuzla önceden konuşun. Panellerin desenli yüzünün hangi tarafa bakacağını, bakımı kimin yapacağını ve daha yüksek çitin onun bahçesine gölge yapıp yapmayacağını netleştirin. Sitede oturuyorsanız, site yönetiminin çit rengi ve görünümüyle ilgili kuralları olup olmadığını da sorun. Ortak bahçeli bir apartmanda ise konuyu apartman yönetimi ve kat malikleriyle konuşmak gerekir.

Yeraltı hatları

Direk çukurları yaklaşık bir metre derine iner ve kolayca bir elektrik kablosuna, su bağlantısına ya da doğalgaz borusuna denk gelebilir. Kazıya başlamadan önce elektrik dağıtım şirketinden, su idaresinden ve doğalgaz dağıtım şirketinden hatların yerini öğrenin ve işaretletin. Kazı sırasında bir doğalgaz borusu zarar görürse ya da gaz kokusu alırsanız, hemen güvenli bir mesafeye uzaklaşın. Ateş yakmayın, elektrikli alet çalıştırmayın ve 187 Doğalgaz Acil hattını ya da 112'yi arayın. Hasar görmüş bir elektrik kablosuna dokunmayın, dağıtım şirketine haber verin. Onarımı yalnızca yetkili bir elektrikçi yapabilir.

Erişim, zemin ve panellerin istiflenmesi

Paneller ve direkler paletler halinde gelir ve her biri onlarca kilo ağırlığındadır. Vinçli kamyonun paletleri çit güzergâhına olabildiğince yakın indirebileceği bir yer ayırın. En iyisi düz ve sağlam bir zemindir. Güzergâh boyunca çalıları, taşları, eski çiti ve eski temel kalıntılarını temizleyin ya da bunları kimin kırıp götüreceğini önceden konuşun. Ekip, çitin her iki yanında en az yaklaşık bir metre genişliğinde boş bir şeride ihtiyaç duyar. Aksi halde üst panelleri takarken duracak yer bulamaz.

Güzergâhın işaretlenmesi ve aksların hesabı

Usta, iki uç nokta arasına ip gerer ve direk akslarını panel boyuna göre işaretler. İki direk ekseni arası tam iki metre değildir. Panel boyuna, üreticinin verdiği kanal boşluğu eklenir. Bu yüzden mesafeler göz kararı metreyle değil, bir deneme paneliyle işaretlenir. Aynı aşamada köşe ve uç direklerinin yeri ile bahçe kapısı ya da yaya kapısı için bırakılacak boşluklar da belirlenir.

Çukurlar ve tekil temeller

Çukurlar elle ya da motorlu burgu ile açılır. Uzun çitlerde ve sert toprakta mini ekskavatör kullanılır. Don derinliği Türkiye'de bölgeye göre çok değişir. Ege ve Akdeniz kıyılarında daha sığdır, İç ve Doğu Anadolu'da ise belirgin biçimde daha derindir. 2,1 metrelik çitte temeller genellikle yaklaşık 80 ile 100 cm derinlikte ve yaklaşık 30 ile 40 cm genişlikte yapılır. Ölçü toprağa, bölgeye ve üreticinin önerisine göre belirlenir. Soğuk bölgelerde temelin don seviyesinin altına inmesi önemlidir. Çukurun dibine suyu uzaklaştırmak için genellikle bir kat çakıl serilir. Eğimli arazide ya da gevşek toprakta tekil temeller yerine, çitin tüm boyunca oturduğu sürekli bir beton temel yapılır.

Direklerin yerleştirilmesi

İlk direk çukura konur, su terazisiyle iki yönde şakule getirilir ve betonlanır. Beton sınıfını çit üreticisi belirler, çoğu zaman TS EN 206'ya göre C16/20 ile C20/25 civarıdır. İkinci direk, iki direğin arasına alt panel takılarak yerleştirilir. Böylece aradaki mesafe tam olarak sağlanır. 2,1 metrelik çitte direkler, beton prizini alana kadar çoğunlukla çıtalarla ya da payandalarla desteklenir. Taze betondaki uzun bir direk kolayca yana yatar. Direk başlarının yüksekliği, çitin bütün boyunca gerilen bir iple kontrol edilir.

Panellerin takılması

Paneller alttan üste doğru, kanallara üstten kaydırılarak takılır. Alt panelleri iki kişi yerden yerleştirir. 2,1 metrede son sıra baş hizasının üstüne kaldırılmak zorundadır. Bu yüzden ekip iskele sehpasından çalışır, kaldırma kayışı ya da panel taşıma aparatı kullanır ve direğin her iki yanında birer kişi durur. Panellerin arasına bazen tıkırdamayı ve kenar kırılmasını önleyen kauçuk ya da plastik takozlar konur. Son olarak direklerin üstüne, kanalları yağmurdan ve dondan koruyan şapkalar takılır.

Ne kadar sürer, çite ne zaman yük binebilir

Günlük iş miktarı araziye, erişime ve ekibin kalabalığına bağlıdır. Düz ve kolay ulaşılan bir arsada montaj, çukurların elle kazıldığı taşlı bir yamaca göre çok daha hızlı ilerler. Üst paneller takılmadan önce direklerin betonda en az birkaç gün beklemesi gerekir. Kesin süreyi beton üreticisi ve hava durumu belirler. Yaz sıcağında beton daha hızlı priz alır, ama sık sulanarak korunmalıdır. Sıfıra yakın sıcaklıklarda beton dökülmemelidir. Beton tam dayanımına genellikle yaklaşık 28 günde ulaşır. Bu süre dolana kadar çite ağır saksılar asmayın ve merdiven dayamayın.

2,1 metrede çitin yüzeyi büyüktür, bu yüzden panelin görünüşü alçak bir çite göre çok daha fazla öne çıkar. Öte yandan ağır dekoratif paneller hem taşımayı zorlaştırır hem de direklere daha fazla yük bindirir.

• Tek yüzü desenli paneller: Desen yalnızca bir taraftadır, diğer yüz düz ya da kaba bırakılır. Arka tarafına kimsenin bakmadığı yerlere uygundur, örneğin tarla ya da boş arazi tarafına.
• Çift yüzü desenli paneller: Her iki yüzde de desen vardır. Komşu sınırında ya da sokak tarafında tercih edilir, ama genellikle daha ağırdır.
• Desenler: Yarma taş, tuğla, ahşap görünümlü ya da düz olabilir. Düz paneller daha kolay boyanır. Hareketli desenler küçük yüzey kusurlarını ve kiri daha iyi gizler.
• Taban paneli: En alttaki, toprağın biraz altına giren paneldir. Köpeklerin ve hayvanların altından eşelenip geçmesini önler. Eğimli arazide basamaklı oturan bölmelerin altındaki boşlukları kapatır.
• Direkler: Kanal sayısına ve yerine göre ara, köşe ve uç direği olarak ayrılır. 2,1 metre için üreticiye bu yüksekliğe özel güçlendirilmiş bir tip olup olmadığını sorun.
• Renk: Doğal gri, kütlede renklendirilmiş ya da sonradan boyanmış olabilir. Beton için uygun dış cephe boyası, çit tamamen kuruduktan sonra uygulanır. Üreticiler genellikle birkaç hafta beklemeyi önerir. Boyayı bir boyacıya yaptırmak da mümkündür.

Beton direkler kapı asmak için yapılmamıştır. Çitte bir bahçe kapısı ya da yaya kapısı istiyorsanız, kendi temeli olan ayrı çelik ya da kâgir kolonlar planlayın.

İşin zorluğu ve dolayısıyla metretül başına maliyet arsadan arsaya ciddi biçimde değişebilir. İşi kolaylaştıranlar:

• Düz arsa ve taşsız, kendini tutan toprak
• Vinçli kamyonun çit güzergâhına kadar girebilmesi
• Köşesiz ve kırılmasız, uzun düz bir hat
• Çit boyunca boş bir şerit, önceden işaretlenmiş sınırlar ve yeraltı hatları

İşi zorlaştıranlar:

• Bölmelerin basamaklı oturtulması ve her bölmenin ayrı çözülmesi gereken yamaç
• Taşlı ya da su tutan toprak, eski temeller, güzergâhtaki ağaç kökleri
• Panellerin elle taşınmak zorunda kalındığı dar bir geçiş
• Çok sayıda kısa bölüm, köşe, komşu çite bağlantı ve kapı boşluğu
• Sehpanın sığmadığı, mevcut bir duvarın ya da yapının dibinde çalışma

2,1 metrede bu durumlar alçak bir çite göre daha çok hissedilir. Her engel, ağır panellerin bir kez daha baş üstüne kaldırılması demektir.

• Sığ ya da dar temeller: Yüksek ve dolu bir çit yelken gibi çalışır. Kuvvetli rüzgârda ve donan toprakta direkler yavaş yavaş yatar, yıllar içinde bütün bir bölüm eğilir.
• Direk akslarının panelle değil metreyle ölçülmesi: Direkler birbirinden fazla uzaksa paneller kanallardan çıkar. Fazla yakınsa paneller girmez. Beton sertleştikten sonra bunun tek çaresi kırıp yeniden yapmaktır.
• Desteklenmeyen direkler: Taze betondaki uzun direk kolayca kayar. Sonuç, eğri bir üst hat ve eşit olmayan aralıklardır.
• Üst panellerin erken takılması: Temeldeki beton henüz yükü kaldıramaz, direk döner ya da oturur.
• Eksik direk şapkaları: Su kanallara dolar, kışın donar ve direk kenarlarını kırar.
• Eğimli arazide su tahliyesinin düşünülmemesi: Alt panel komşu arsadan gelen toprağı ve suyu tutar, beton nemlenir, yeşillenir, yüzeyde beyaz tuz lekeleri oluşur. Çit istinat duvarı değildir, dolgu toprağı tutmak için yapılmaz.
• Özensiz taşıma: Üst üste atılan ya da kenarına dayanan panellerde köşeler kırılır. Bu kırıklar göz hizasındaki bir çitte uzaktan görünür.

Elinden iş gelen biri, en az iki güçlü yardımcısı, iskele sehpası ve sabrı varsa 2,1 metrelik çiti kendisi de kurabilir. Ancak bu, tek kişilik bir iş değildir. Paneller ve direkler ağırdır, üst sıra baş üstüne kaldırılır ve düşen bir panel ciddi yaralanmaya yol açabilir. Güzergâha yakın yeraltı hatları, sert toprak ya da yamaç varsa işi bir ekibe bırakın.

1. Arsa sınırını doğrulatmak ve yeraltı hatlarını ilgili kurumlara işaretletmek.
2. İp germek ve direk akslarını bir deneme paneli yardımıyla işaretlemek.
3. Çukurları üreticinin önerdiği derinlikte, genellikle yaklaşık 80 ile 100 cm arasında açmak ve dibine çakıl sermek.
4. İlk direği yerleştirmek, su terazisiyle iki yönde şakule getirmek, betonlamak ve çıtalarla desteklemek.
5. Alt paneli kanala kaydırmak, ikinci direği panele dayayarak yerleştirmek, şakule getirmek ve betonlamak.
6. Bölme bölme bu şekilde ilerlemek ve direk başlarının yüksekliğini ip ile sürekli kontrol etmek.
7. Betonun beton üreticisine ve havaya göre yeterince priz almasını beklemek.
8. Kalan panelleri alttan üste takmak, üst sırayı sehpadan ve her panel için iki kişiyle yerleştirmek.
9. Direk şapkalarını takmak ve temellerin çevresindeki toprağı suyun çitten uzağa akacağı şekilde düzeltmek.

Bitmiş çitin her iki tarafını baştan sona yürüyerek gezin. Bir uçtan üst kenar boyunca bakın. Eğrilikler ve basamaklar en net bu açıdan görünür.

• Direkler iki yönde de şakulünde, su terazisiyle kontrol edilmiş
• Çitin üst kenarı düz ya da araziye göre düzenli basamaklı
• Paneller kanallarda tüm yükseklik boyunca oturuyor ve bastırınca tıkırdamıyor
• Direkler elle kuvvetle itildiğinde sallanmıyor
• Panellerde ve direklerde kırık kenar ya da çatlak yok
• Bütün direklerin şapkaları takılmış
• Desenli yüz anlaştığınız tarafa bakıyor
• Çit işaretlenen sınırda ve kararlaştırılan güzergâhta duruyor
• Temel çevresindeki toprak düzeltilmiş, su çite doğru akmıyor
• Kapı boşlukları doğru genişlikte
• Çevre temizlenmiş, beton artıkları ve ambalajlar götürülmüş