DT 20/25 kalıp bloktan bahçe duvarı

Yöntem bütün blok genişliklerinde aynıdır. Asıl fark, temelin ne kadar geniş olacağı ve ne kadar donatı gerektiğidir.

1. Aplikasyon. Duvarın güzergâhı kazık ve iple, arsa sınırına tam uyacak şekilde işaretlenir. Aynı anda bitmiş duvarın yüksekliği, kolonların ve kapıların yeri belirlenir. Sınır arazide belli değilse bir harita mühendisine işaretletmek işi baştan sağlama alır. Duvar sınırın üstüne gelecekse komşuyla önceden anlaşmak gerekir.
2. Temel kazısı. Hendek don derinliğine kadar kazılır. Bu derinlik Türkiye'de bölgeden bölgeye çok değişir: kıyıda daha sığdır, İç ve Doğu Anadolu'da belirgin şekilde daha derindir. Killi ya da sürekli ıslak toprakta biraz daha derine inilir. Taban düzeltilir ve sıkıştırılır.
3. Temel şeridi. Hendeğe donatı yerleştirilir ve betonu dökülür. Genellikle C20/25 sınıfı ya da projeye göre daha yüksek bir hazır beton kullanılır. Temelden dikey filizler çıkmalıdır, çünkü bloklardaki donatı sonradan bunlara bağlanır. Temel şeridi bloğun kendisinden daha geniş yapılır.
4. Blokların dizilmesi. İlk sıra harca oturtulur ve özenle terazilenir, çünkü bütün duvarın hattını ve yüksekliğini bu sıra belirler. Sonraki sıralar şaşırtmalı dizilir, yani derzler alt alta gelmez.
5. Donatı. Boşluklara dikey, blok kanallarına yatay donatı konur. Köşeler, kolonlar ve kapı asılacak yerler daha fazla donatı ister. Deprem riski yüksek bölgelerde donatının temelle ve köşelerde birbirine düzgün bağlanması daha da önemlidir.
6. Beton dökümü. Beton parça parça, birkaç sırada bir dökülür. İçinde boşluk kalmaması için şişlenir ya da daldırma vibratörle sıkıştırılır.
7. Bitiriş. Duvarın üstüne suyu dışarı atan harpuşta ya da kapak taşı gelir. Yüzey sıvanır, boyanır, kaplanır ya da brüt bırakılır.

Beton zamana ihtiyaç duyar. Tam dayanımına yaklaşık dört haftada ulaşır. Yazın sıcak günlerde beton hızlı kurur, bu yüzden ilk günler düzenli olarak sulanır. Donlu havada koruma önlemi almadan beton dökülmez.

Adındaki sayı, bloğun yaklaşık santimetre cinsinden genişliğini gösterir. Kalın blok daha çok beton ve donatı alır, duvar daha rijit olur. Buna karşılık bloklar daha ağırdır ve temel daha geniş olmalıdır.

• DT 12: alçak setler, çiçeklik kenarları, bahçede küçük bölme duvarlar. Yüksek kapalı duvar için uygun değildir,
• DT 15: alçak duvarlar, üstüne hafif korkuluk gelecek ve kendisi fazla yük taşımayan alt duvarlar,
• DT 20: müstakil evlerde sık görülen bahçe duvarı. Düz arsada alt duvar ya da orta yükseklikte kapalı duvar olarak kullanılır,
• DT 25: yüksek kapalı duvarlar, sert rüzgâr alan yerler, eğimli arsalar ve ağır kapı asılacak duvarlar.

Yükseklik neden bu kadar önemli? Kapalı bir duvar yelken gibi çalışır. Ne kadar yüksek ve uzunsa rüzgâr ona o kadar yaslanır ve duvarın temel birleşimine o kadar büyük bir kuvvet biner. Bu yüzden yüksek duvarlarda daha kalın blok ve daha çok donatı seçilir. Duvar aynı zamanda toprak tutacaksa artık istinat duvarı olur. Blok kalınlığı ne olursa olsun bunun hesabını bir inşaat mühendisi yapmalıdır.

Görünüm konusunda iki yol vardır. Düz yüzeyli bloklar genellikle sıvanır ya da kaplanır. Bazı üreticiler sıva gerektirmeyen, örneğin kırma taş görünümlü bloklar da sunar. Bu durumda örgünün çok temiz yapılması gerekir, çünkü her hata göz önünde kalır.

Aynı uzunluktaki bir duvar bir yerde kolay, başka bir yerde oldukça zahmetli bir iş olabilir. İşi en çok şunlar etkiler:

• arazi: düz zeminde temel basittir, eğimde kademeli yapılmalıdır ve çoğu zaman drenaj da gerekir,
• ulaşım: transmikser hendeğin yanına kadar gelebiliyorsa beton hızlı dökülür, elle karıştırma ve el arabasıyla taşıma çok daha uzun sürer,
• yükseklik ve blok kalınlığı: yüksek duvar daha çok sıra, daha çok donatı ve aşama aşama döküm demektir,
• duvarın şekli: köşeler, kolonlar, küçük kapılar, posta kutusu ya da zil paneli için nişler kesme ve donatı işini artırır,
• eski duvar ve yer altı hatları: eski duvarın yıkılması, molozun taşınması ve kazıdan önce yerinin bulunması gereken su, doğalgaz ya da elektrik hatları,
• yüzey: sıva, taş kaplama ya da demir korkuluk ayrı ayrı ek işlerdir.

Uygulamada sorun çoğu zaman blokların kendisinde değil, altında ve içinde olanda çıkar.

• sığ temel: don temeli kaldırır ve duvar birkaç kış sonra yatar ya da çatlar,
• temele bağlanmamış donatı: duvar temelin üstünde sadece durur ve rüzgârda dibinden kırılabilir,
• tek seferde çok yüksek döküm: taze beton bloklara baskı yapar, onları dışarı itebilir ya da patlatabilir,
• fazla sulu beton: eklenen su dökmeyi kolaylaştırır ama beton dayanımını kaybeder,
• sıkıştırılmamış beton: boşluklarda hava cepleri kalır ve duvar göründüğünden zayıftır,
• harpuştasız duvar: su yukarıdan içeri sızar, donar ve sıva dökülür,
• derzsiz uzun duvar: beton büzülür ve ara derz bırakılmazsa dikey çatlaklar oluşur,
• duvara yığılmış toprak: yalıtımı ve drenajı olmayan duvar sürekli ıslak kalır ve kışın zarar görür.

Düz bir arsada, yaklaşık diz hizasına kadar olan alçak bir seti, örneğin DT 15 ya da DT 20 bloklardan, kendiniz yapabilirsiniz. Yüksek kapalı duvarı, eğimdeki duvarı ya da toprak tutan duvarı ustalara bırakın.

1. Arsa sınırını ve yer altı hatlarını kontrol etmek, güzergâhı iple işaretlemek.
2. Hendeği don derinliğine kadar kazmak, tabanı düzeltip sıkıştırmak.
3. Dikey filizli donatıyı yerleştirmek ve temel şeridinin betonunu dökmek.
4. Temeli birkaç gün sertleşmeye bırakmak, sıcakta düzenli sulamak.
5. İlk sıra blokları harca oturtmak, su terazisiyle hem boyuna hem enine kontrol etmek.
6. Sonraki sıraları şaşırtmalı dizmek ve şakülü sürekli kontrol etmek.
7. Dikey ve yatay donatıyı yerleştirmek, köşelerde birbirine bağlamak.
8. Betonu birkaç sırada bir dökmek ve her katmanı çubukla şişlemek.
9. Eğimli ya da damlalıklı harpuşta taşlarını yerleştirmek.
10. Yüzeyi ancak beton olgunlaştıktan sonra sıvamak ya da boyamak.

• duvar hattı işaretlenen sınıra ve anlaşılan yüksekliğe uyuyor,
• duvar şakülünde ve sıralar düz, boyunca gözle görülür bir bel verme yok,
• yüzeyde çatlak, dışarı itilmiş blok ya da taşmış beton izi yok,
• kapı yanındaki kolonlar sağlam ve ankrajlar doğru yerde,
• harpuşta taşları sağlam oturuyor ve su duvarın dışına damlıyor,
• uzun duvarda dilatasyon derzleri bırakılmış,
• duvarın çevresi suyu duvardan uzağa akıtacak şekilde düzenlenmiş,
• usta kullanılan beton hakkında bilgi verdi ve duvara korkuluk ya da kapı yükünün ne zaman bindirilebileceğini söyledi.