Dikenli tel gerdirme

İşe başlamadan önce arsa veya tarla sınırının tam olarak nereden geçtiğini netleştirin. Sınır belirsizse bir harita mühendisine ölçüm yaptırmak, ileride komşuyla yaşanabilecek anlaşmazlıkları önler. Dikenli tel yaya yoluna, patikaya veya insanların geçtiği bir alana yakın olacaksa, birinin yaralanabileceğini de hesaba katın ve teli buna göre konumlandırın.

Gerdirme, direkler yerine oturduktan ve betonları kuruduktan sonra yapılır. Süreç genellikle şöyle ilerler:

1. Telin başlangıcını köşe veya uç direğe birkaç tur sararak ve kelepçeyle sabitlemek.
2. Teli çit hattı boyunca açmak ve ara direklerdeki kancalara veya tutuculara gevşek şekilde asmak.
3. Diğer uçta gergi aparatını takmak ve teli sarsmadan, kademeli olarak sıkmak.
4. Telin düz olduğunu ve hiçbir yere takılmadığını kontrol edip her direğe sıkıca bağlamak.
5. Birden fazla sıra varsa her sırayı ayrı ayrı germek ve yükseklikte eşit aralık bırakmak.

Köşe ve uç direkler neden bu kadar önemli? Çünkü telin bütün çekme kuvveti bu direklere biner. Bu yüzden onlara genellikle eğik payanda (destek çubuğu) eklenir. Payanda, direğin gerdirme sırasında içeri doğru eğilmesini engeller.

Dikenli teller, ana tel kalınlığına, diken sıklığına ve yüzey kaplamasına göre farklılık gösterir. Kalıcı bir çit için neredeyse her zaman galvanizli tel tercih edilir. İnce çinko kaplı ucuz tel daha çabuk paslanır ve gerdirme sırasında daha kolay kopar. Plastik kaplı tel daha çok görünüşün önemli olduğu yerlerde seçilir.

• Gergi aparatları teli kontrollü şekilde sıkmayı ve zamanla gevşediğinde kolayca yeniden germeyi sağlar.
• Metal direkler sağlam ve görece ekonomik bir çit için yaygın tercihtir.
• Beton direkler daha ağırdır, uzun hatlarda ve yüksek yükte iyi sonuç verir. Türkiye'de tarla çitlerinde sık görülür.
• Ahşap direkler daha çok mera, hayvan otlatma alanı veya geçici çitlerde kullanılır.
• Eğik kollar, yani direğin tepesine takılan açılı uzantılar, teli dışa doğru eğimli taşır ve tırmanmayı zorlaştırır. Mülk güvenliğinin öncelikli olduğu çitlerde tercih edilir.

Kelepçe, bağlama teli ve tutucu gibi küçük parçalar çoğu zaman önemsenmez. Oysa uygulamada telin yerinde durup durmayacağını belirleyen tam da bu parçalardır.

En kolay durum düz bir arazi, düzenli aralıklarla dikilmiş direkler ve hat boyunca rahat erişimdir. Direk aralıkları genellikle iki ila üç metre civarındadır. Direkler düzenli dizildiğinde tel kolayca ve eşit şekilde gerilir.

İşi uzatan ve dolayısıyla maliyeti artıran başlıca etkenler şunlardır:

• telin ek bağlantı noktalarıyla bölüm bölüm geçirilmesi gereken yamaç veya inişli çıkışlı arazi,
• çok sayıda kırılma ve köşe, çünkü her köşe payandalı ayrı bir gerdirme noktasıdır,
• fazla sayıda tel sırası veya yüksekteki eğik kollara montaj,
• çit boyunca otlanmış, çalılık şerit ve kötü erişim,
• yeni montajdan önce eski, paslanmış telin sökülmesi.

Uygulamada en çok şu hatalar tekrarlanır:

• Yetersiz gerdirme. Tel dalgalanır, rüzgârda direklere sürtünür ve kolayca aşılır.
• Aşırı gerdirme. Telin soğukta büzülmesi için payı kalmaz, kopabilir veya uç direği yerinden sökebilir.
• Payandasız ya da sığ dikilmiş köşe direkleri. Zamanla eğilirler ve bütün hat gevşer.
• Tüm hattı tek seferde germek. Kademeli sıkmak yerine bir kerede çekilen telde gerginlik eşit dağılmaz.
• Eldiven ve gözlük olmadan çalışmak. Gergin tel boşaldığında ellerde ve gözlerde ciddi yaralanma riski vardır.

Sıcaklığı da düşünmek gerekir. Yaz sıcağında gerilen tel kışın büzülür ve daha da sıkılaşır. Bu yüzden tel sonuna kadar sıkılmamalıdır.

Direkleri sağlam dikilmiş alçak bir çitiniz varsa gerdirmeyi kendiniz de yapabilirsiniz. Kalın iş eldiveni, koruyucu gözlük, gergi aparatı veya tel germe pensesi ve yan keski gerekir. Eğik kollara montajı veya yüksek çitleri bir ustaya bırakmanız daha doğru olur.

1. Uzun kollu, kalın kumaştan bir kıyafet giymek, eldiven ve gözlüğü takmak.
2. Köşe ve uç direklerin sağlam olduğunu ve payandalarının bulunduğunu kontrol etmek.
3. Telin ucunu uç direğe sarıp kelepçe veya bağlama teliyle sabitlemek.
4. Tel rulosunu, mümkünse bir çubuğa geçirerek, yavaşça açmak ki tel bükülmesin ve dolaşmasın.
5. Teli ara direklerin tutucularına aynı yükseklikte gevşek şekilde asmak.
6. Diğer uca gergi aparatını bağlamak ve teli birkaç kısa hareketle kademeli olarak sıkmak.
7. Gerginliği eldivenli elle bastırarak denemek: tel hafifçe esnemeli ama gözle görülür şekilde sarkmamalı.
8. Teli her direğe sıkıca bağlamak ve artan uçları dışarı taşmayacak şekilde kesmek.
9. Birkaç hafta sonra gerginliği kontrol etmek ve gerekirse yeniden germek.

Teslim alırken çit hattını baştan sona yürüyün ve şu noktalara bakın:

• tel tüm hat boyunca düz, dalga ve sarkma yok,
• bastırıldığında hafifçe esniyor ama kopma sınırında gergin değil,
• köşe ve uç direkler dik duruyor ve payandaları var,
• tel her direğe bağlı ve hiçbir yerde kaymıyor,
• sıralar aynı yükseklikte ve eşit aralıklarla geçiyor,
• gergi aparatlarına sonradan yeniden germe için erişilebiliyor,
• tel uçları kıvrılmış ve dışarı doğru çıkmıyor,
• galvaniz kaplamada aletlerden kalma hasar izi yok.