3,0 m üzeri tel örgü çit montajı

Fiyat listesindeki bu kalem, çit uzunluğunun metretülü üzerinden hesaplanır. Tel örgü montajı denince genellikle şunlar anlaşılır: gergi tellerinin çekilmesi, rulonun açılıp asılması, örgünün gerdirilmesi, tellere ve direklere bağlanması, köşe ve uç direklerde işin bitirilmesi. Direklerin dikilmesi, temellerin betonlanması, payandalar, büyük kapılar ve yaya kapıları çoğu zaman ayrı kalemlerdir. Teklifleri karşılaştırırken hangi işin hangi kalemde olduğunu mutlaka sorun. Bir teklifin daha uygun görünmesinin sebebi, çoğu zaman içinde direklerin ya da bağlantı malzemesinin olmamasıdır.

Üç metreyi aşan yükseklikte örgüyü tek bir standart ruloyla çözmek neredeyse hiç mümkün olmaz. Kare veya baklava desenli örgü teller piyasada genellikle iki metre civarına kadar satılır. Daha yüksek ölçüler spor sahası teli olarak bulunur, ancak her zaman stokta olmayabilir. Bu yüzden uygulamada çoğunlukla iki rulo üst üste kullanılır ve yatay bir tel ya da boru üzerinde birleştirilir. Bu birleştirme, alçak çitlerle arasındaki temel farklardan biridir.

Fiyat listesinde, her birinin kendi sayfası olan iki yakın kalem daha bulunur. Aradaki fark yalnızca yükseklik değil, işin tüm yapılış biçimidir:

• 1,4 m'ye kadar tel örgü: bahçe çevresinde veya arazinin bölümlerini ayırmak için alçak bir çit. Yerden çalışılır, genellikle üç gergi teli, tek rulo ve iki kişi yeter. Becerikli bir ev sahibinin kendi başına yapabileceği bir iştir.
• 1,8 m'ye kadar tel örgü: müstakil evlerde en sık görülen sınır çiti. Yine tek rulo ve üç tel kullanılır, üst kenara yerden ya da alçak bir merdivenden ulaşılır. Direklerden ve gerdirmeden beklenen daha fazladır, ama yöntem aynıdır.
• 3,0 m üzeri tel örgü: spor sahaları, kortlar, tesisler, hayvan alanları. İş iskeleden veya platformdan yapılır, tel sayısı artar, ortaya ya da üste çoğu zaman yatay boru eklenir, örgü birden fazla rulodan oluşur ve ekipte en az üç kişi gerekir. Direkler daha kalın olur, daha sık dikilir ve daha derine oturtulur.

Peki 1,8 m ile 3,0 m arasında neden ayrı bir basamak yok? İki metre civarındaki bir çit uygulamada 1,8 m'lik seçeneğe benzer şekilde, sadece daha yüksek bir ruloyla yapılır. Yükseklik üç metreyi geçince bahçe çiti mantığı geçerliliğini yitirir. Örgü artık sağlam bir taşıyıcıya ihtiyaç duyan büyük bir yelken gibi davranır. Çitin bir köpeği ya da bakışları durdurması size yetiyorsa alçak seçeneği tercih edin. Top tutması, yetişkin bir insanın tırmanmasını engellemesi ya da zıplayan hayvanları içeride tutması gerekiyorsa bu kalem size göredir.

Direkler ve temeller

Tel örgü ancak bitmiş bir taşıyıcı sistemin üzerine monte edilir. Direklerin betonlanmış, şakülünde ve tek bir hat üzerinde olması gerekir. Temel betonu zamana ihtiyaç duyar: direklere çekme kuvveti uygulanmadan önce genellikle en az birkaç gün kür alması beklenir. Kesin süreyi beton harcının üreticisi bildirir ve süre havaya göre değişir. Yüksek örgüyü gerdirmek uç direklerde büyük kuvvetler oluşturur. Henüz olgunlaşmamış beton bu kuvvetin altında oynar ve direk kalıcı olarak eğilir.

Üç metreyi aşan yükseklikte, bahçe çitlerindekinden daha kalın ve et kalınlığı daha fazla olan boru direkler kullanılır. Direk aralıkları genellikle bahçedeki üç metre yerine yaklaşık 2,5 metre civarında tutulur, temeller de daha derin ve geniş yapılır. Köşe, uç ve yön değiştiren direklerde payanda şarttır. Uzun hatlarda ara direklere de belli aralıklarla payanda eklenir. Kesin ölçüleri sistemin tedarikçisi veya bir mühendis belirlemelidir. Bu özellikle rüzgâr yükünün ya da top darbelerinin hesaba katılması gereken yerlerde önemlidir.

Zemin ve erişim

• Çit hattı boyunca, tekerlekli iskele veya platformun gezebileceği boş bir şerit bırakılmalıdır.
• Çitin altındaki zemin düzeltilmiş olmalıdır, böylece örgünün alt kenarı bir çukurun üstünde boşta kalmaz ve tümseklere gömülmez.
• Çalılar, dallar ve eski çit kalıntıları önceden temizlenmelidir.
• Çit arazi sınırına yapılıyorsa sınırın bir harita mühendisi tarafından yerinde gösterilmesi iyi olur. Yüksek bir çitte birkaç santimlik kaymayı düzeltmek alçak çite göre çok daha zahmetlidir.

Komşular ve ortak alanlar

Üç metreyi aşan bir çit, çevredeki herkesin gördüğü belirgin bir yapıdır. Komşularınızla önceden konuşmak işinizi kolaylaştırır. Yüksek çit onların bahçesine gölge düşürebilir, montaj ekibinin de iskeleyi kurmak için onların tarafına geçmesi gerekebilir. Çit bir sitenin veya apartmanın ortak alanındaysa apartman yönetimini ve kat maliklerini çalışma günleri ve erişim konusunda önceden bilgilendirin.

Rulo halinde örgü tel

Klasik örme tel, spor sahaları ve kortlar için en yaygın seçimdir. Bu yükseklikte daha kalın tel ve daha küçük göz aralığı tercih edilir. Böylece örgü top darbelerine dayanır ve üzerine kolay tırmanılamaz. Galvanizli ya da plastik (PVC) kaplı olarak üretilir. Galvanizli tel, gerdirme sırasındaki mekanik zorlanmalara daha iyi dayanır. Plastik kaplı tel daha şık görünür ve korozyona daha uzun süre direnir. Ancak kaplamanın pense veya gergi aparatıyla yırtılmaması gerekir. Kaplamanın açıldığı yerde tel paslanmaya başlar.

Kaynaklı tel ve paneller

Rulo halindeki kaynaklı tel daha serttir ve iyi gerdirilmezse büyük yükseklikte dalgalanmaya eğilimlidir. Panel sistemler (2D ve 3D panel çitler) bu yükseklikte daha çok spor tesislerinde ve sanayi alanlarında kullanılır. Paneller sistem direkleri üzerinde üst üste dizilir. Ancak paneller gerdirilerek değil, tutuculara vidalanarak monte edilir, bu yüzden fiyat listesinde ayrı bir kalemdir. Bu sayfa, direkler arasında gerdirilen örgü teli konu alır.

Gergi telleri, yatay borular ve bağlantı malzemesi

Alçak bir çite üç gergi teli yeterken, üç metreyi aşan yükseklikte genellikle daha fazla tel kullanılır. Sistem tedarikçisine göre değişmekle birlikte yaklaşık her 60 ila 80 cm yükseklikte bir tel çekilir. Spor sahası çitlerinde üst telin yerine ya da onunla birlikte yatay bir boru (kuşak borusu) kullanılır. Bu boru çitin formunu korur ve şişmesini önler. Bunlara ek olarak uç direklerde örgünün içinden geçirilen gergi demirleri, tel gergileri, klipsler ve bağlama teli gerekir. Bağlantı malzemesinin yüzey kaplaması örgüyle aynı olmalıdır. Plastik kaplı örgü üzerinde galvanizli klips tuhaf durur, farklı metallerin bir arada kullanılması da korozyonu hızlandırabilir.

1. Taşıyıcı sistemin kontrolü. Usta direklerin şakülünü, hattını, payandaların sağlamlığını ve betonun yeterince olgunlaşıp olgunlaşmadığını kontrol eder. Eğri bir direk varsa sorun şimdi çözülür, örgü gerildikten sonra değil.
2. Gergi tellerinin çekilmesi. Teller uç direklere bağlanır, ara direklerden geçirilir ve tel gergileriyle kademeli olarak gerilir. Yüksek çitte direkler tek taraftan çekilmesin diye teller alttan yukarıya doğru dengeli şekilde gerilir.
3. Yatay boruların takılması. Sistemde yatay boru varsa örgüden önce direklerdeki kelepçelere yerleştirilir.
4. İlk rulonun açılıp asılması. Rulo çit boyunca açılır, başlangıçta örgünün içinden bir gergi demiri geçirilir ve uç direğe sabitlenir. Alt rulo tellere asılır. İki rulo üst üste kullanılacaksa iş genellikle alttan başlar.
5. Örgünün gerdirilmesi. Hattın diğer ucunda örgü, ikinci bir gergi demiri ve çektirme aparatıyla gerilir. Büyük yükseklikte birkaç noktadan aynı anda çekilir. Aksi halde örgü yalnızca ortada ve üstte gerilir, altta ve üst kenarda gevşek kalır.
6. Ruloların birleştirilmesi. Üst rulo, alttakinin devamı olacak şekilde yatay tel veya boru üzerine asılır. Rulolar bir telin örgüden geçirilmesiyle ya da sık bağlamayla birleştirilir. Böylece aralarında bir topun ya da elin geçebileceği bir aralık kalmaz.
7. Tellere ve direklere bağlama. Örgü, tellere düzenli ve oldukça sık aralıklarla, ayrıca her direğe bağlanır. Bu yükseklikte seyrek bağlama, sonradan oluşan şişmelerin en yaygın sebebidir.
8. Bitirme ve düzeltme. Köşelerde ve uçlarda örgü sonlandırılır, artan tel uçları kimsenin elbisesi ya da eli takılmasın diye içe doğru kıvrılır. Alt kenar tüm uzunluk boyunca kontrol edilir.

Yüksekte çalışma

Örgünün üst kenarı, düşüldüğünde ciddi yaralanmaya yol açacak bir yüksekliktedir. Direğe dayanmış basit bir merdivenden montaj yapmak güvenli değildir. Örgü çekilirken merdiven kolayca kayar. Profesyonel ekipler tekerlekli iskeleden veya çalışma platformundan çalışır ve düşmeye karşı koruyucu ekipman kullanır. Kuvvetli rüzgârda yüksek örgü hiç monte edilmez. Açılmış bir rulo yelken gibi davranır ve bir insanı iskelesiyle birlikte devirebilir.

İş ne kadar sürer

Yüksek örgünün montajı, alçak seçeneklere göre belirgin şekilde yavaştır. Her metretüle daha fazla tel, daha fazla bağlama, çoğu zaman rulo birleştirme ve iskelenin sürekli yer değiştirmesi düşer. Küçük bir sahanın çevresindeki düz bir hattı deneyimli bir ekip genellikle birkaç günde bitirir. Eğimli ve çok köşeli bir tesis alanı çok daha uzun sürebilir. Buna temel betonunun olgunlaşma süresi de eklenir ve bu süre örgü montajıyla çakışmaz. Makul bir iş programı, direk betonlaması ile gerdirme arasında bir ara bırakır ve kötü hava için pay ayırır.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla maliyetini ilk bakışta sanıldığından fazla etken belirler:

• Düz ve uzun bir hat en kolay durumdur. Ekip ritmini bulur ve örgüyü uzun mesafelerde tek seferde gerer.
• Çok sayıda köşe ve kırılma daha fazla sonlandırma, gergi demiri ve yeniden gerdirme demektir. Kısa hatlar yavaş ilerler.
• Eğimli arazi her şeyi zorlaştırır: örgünün kesilip şekillendirilmesi gerekir, iskelenin dengesi zor sağlanır ve alt kenarı zeminden aynı yükseklikte tutmak güçleşir.
• Kötü erişim, örneğin bir duvara, suya veya komşu binaya çok yakın, iskele kurulamayan bir hat, işi önemli ölçüde yavaşlatır.
• Üst üste iki veya daha fazla rulo, yavaş ve özen isteyen bir birleştirme işi ekler.
• Başka bir firmanın özensiz diktiği direkler çoğu zaman ustanın önce onarım yapması gerektiği anlamına gelir, yoksa örgü hiçbir zaman düzgün gerilmez.
• Hava koşulları: rüzgâr ve don işi durdurur ya da yavaşlatır, plastik kaplı örgü soğukta daha kırılgan hale gelir.

Yüksek tel örgü nadiren tek başına durur. Montajdan önce çevredeki kazı ve beton işlerinin bitmiş olması gerekir, böylece çitin yanında iş makinesi dolaşmaz. Spor sahalarında çoğu zaman önce zemin, yani suni çim veya asfalt yapılır, örgü sonra gelir. Aksi halde iskele zemine zarar verebilir. Bu sırayı önceden konuşun.

Çite ileride gölgelik file, reklam brandası asmayı ya da üzerini sarmaşıkla kaplatmayı düşünüyorsanız bunu direkler dikilmeden önce söyleyin. Çıplak örgü rüzgâra neredeyse hiç direnç göstermez. Ancak üç metreyi aşan kapalı bir yüzey büyük bir rüzgâr yükü oluşturur ve yalnızca örgüye göre boyutlandırılmış direkler eğilebilir ya da yerinden sökülebilir. Sık örgüye yapışan kırağı ve kar da benzer bir etki yapar.

Büyük kapılar ve yaya kapıları genellikle örgüden önce ya da aynı anda takılır, böylece örgü onların direklerinde sonlandırılabilir. Direkler üzerindeki elektrik hatları, saha aydınlatması ve kameralar yalnızca yetkin bir elektrikçinin işidir. Temel çukurlarını kazmadan önce yeraltındaki altyapı hatlarının yerini belirletin. Kazı sırasında bir doğalgaz borusuna denk gelinirse ve gaz kokusu alırsanız hemen alanı terk edin ve 187 Doğalgaz Acil'i arayın. Başka acil durumlarda 112 aranır.

• Yetersiz gerdirme. Örgü ilk yazdan sonra şişer, direkler arasında "göbek" yapar ve top darbeleriyle kalıcı olarak deforme olur.
• Tellere seyrek bağlama. Örgü kayar, üst rulo alttakinden ayrılır ve arada boşluk oluşur.
• Olgunlaşmamış betona gerdirme. Uç direkler içe doğru eğilir, bütün çit gevşer ve onarım hattın sökülmesi anlamına gelir.
• Eksik payanda. Köşe direği zamanla bükülür. Üç metreyi aşan yükseklikte bu, alçak çite göre çok daha çabuk ortaya çıkar.
• Yanlış birleştirilmiş rulolar. Çitin ortasında görünür bir yatay dalga ya da topun geçebileceği bir aralık kalır.
• Zarar görmüş plastik kaplama. Bir süre sonra tellerde, özellikle örgünün pense ile çekildiği yerlerde pas noktaları belirir.
• Sivri tel uçları. Spor sahasında bu bir güvenlik riskidir, çocuklar dışarı çıkan bir tel ucunda kolayca yaralanır.
• Zeminde fazla açıklık. Çitin altından köpek, top ya da çocuk geçer. Hayvan alanlarında ve sahalarda bu, çitin bütün amacını boşa çıkarır.

Bitmiş çiti iki taraftan, tüm uzunluğu boyunca yürüyerek inceleyin ve biraz uzaktan da bakın. Düzensizlikler uzaktan daha net görünür. Örgüyü farklı yüksekliklerde, birkaç noktadan elinizle bastırın. Her yerde aynı şekilde esneyip yerine dönmelidir. Teslim alırken şunlara bakın:

• Direkler şakülünde ve tek hat üzerinde, hiçbiri gerdirmeden sonra eğilmemiş
• Örgü tüm yükseklik boyunca eşit gergin, şişme ve dalga yok
• Rulolar arasındaki birleşim kesintisiz, aralık ve görünür kırılma yok
• Örgü her tele ve her direğe sık aralıklarla bağlanmış
• Gergi telleri gergin, tel gergileri sıkılmış
• Köşe ve uç direklerde payanda var ve sağlam
• Sistemde yatay boru varsa kelepçelere sıkıca oturmuş
• Tel uçları içe kıvrılmış, hiçbir yerde dışarı çıkmıyor
• Plastik kaplamada yırtık veya sıyrık yok
• Alt kenar tüm uzunluk boyunca zeminden kararlaştırılan mesafede
• Çevre temizlenmiş, insanları yaralayabilecek veya çim biçme makinesine zarar verebilecek tel ve örgü artığı kalmamış