Özel ölçü çit çerçevesi montajı

Hazır çit sistemlerinde panel genişlikleri ve yükseklikleri sabittir. Düz ve düzgün bir arsada sorun çıkarmazlar. Sorun, sınır düz gitmediğinde ya da arazi birkaç metre içinde belirgin şekilde düştüğünde başlar. Çitin altında üçgen boşluklar oluşur, paneller zorla kesilir ve sonuç derme çatma görünür.

Özel ölçü çerçeve özellikle şu durumlarda işe yarar:

• Arsanın şekli düzensizse ya da sınır çizgisi kırılıyorsa
• Çit bir yamaçtan veya engebeli bir zeminden geçiyorsa
• Mevcut direkler veya duvarlar arasında farklı mesafeler varsa
• Metal çerçeveyi ahşap, panel ya da beton elemanlarla birleştirmek istiyorsanız
• Çitin tasarımının evle uyumlu olması isteniyorsa, örneğin gizli bağlantılar veya sade çizgiler

Avantajı şu: yüksekliği, panel genişliğini, dolgu tipini ve bağlantı şeklini siz belirlersiniz. Direklere tam oturan bir çerçeve yükü eşit taşır. Bağlantıları, yerine zorla sıkıştırılmış parçalardaki kadar kolay gevşemez.

Özel ölçü çerçevede her adım o arsaya göre şekillenir, ama işin mantığı hep aynıdır:

1. Ölçü alma. Direkler arasındaki gerçek mesafeler, kot farkları ve açılar ölçülür. Sınır karmaşıksa arsa çizgisini kesin olarak belirlemesi için bir harita mühendisine başvurmak iyi olur.
2. Direklerin kontrolü. Direkler şakülünde, doğru yükseklikte ve yeterince sertleşmiş betona oturmuş olmalıdır. Çerçeve genellikle birkaç gün sonra takılır. Kesin süreyi beton harcının üreticisi belirtir.
3. Çerçevenin üretimi veya uyarlanması. Çerçeveler alınan ölçüye göre atölyede üretilir. Bazı detaylar ise ancak yerinde kesilip kaynaklanır.
4. Yerleştirme ve terazi. Çerçeve direklere cıvatayla, kelepçeyle ya da kaynakla bağlanır. Bu sırada düzlük, yükseklik ve komşu panellerle hizası sürekli kontrol edilir.
5. Bağlantı noktalarının korunması. Kesilen veya kaynaklanan her nokta temizlenip korunmalıdır. Galvanizli çelikte çinko içerikli boya (soğuk galvaniz), boyalı çerçevede aynı tonda rötuş boyası kullanılır.
6. Dolguya hazırlık. Dolgu malzemesi çerçeveye gerilim yaratmadan oturmalıdır. İçeri zorla bastırılırsa çerçeve zamanla eğilir.

Çerçeveler çoğunlukla çelikten yapılır. Çelik sağlamdır, kolay kesilir ve kaynaklanır, bu yüzden eğik veya kırık formlar rahatça üretilir. Korumasız kalırsa paslanır. Bu nedenle yüzey işlemi önemlidir: sıcak daldırma galvaniz, elektrostatik toz boya ya da ikisi birlikte. İyi korunmuş bir çelik çerçeve uzun yıllar fazla bakım istemeden dayanır.

Alüminyum daha hafiftir ve doğal olarak korozyona dayanıklıdır. Lamelli veya panelli modern çitlere ve direklere ağır bir yük bindirmek istemediğiniz yerlere uygundur. Ancak yerinde düzeltilmesi daha zordur. Bu yüzden alüminyumda ölçünün çok hassas alınması gerekir.

Dolgu hem görünümü hem mahremiyeti belirler. Metal tel örgü veya panel, ahşap ya da kompozit lamel veya bunların bir karışımı kullanılır. Yüksek ve kapalı dolgularda rüzgarı düşünün. Kapalı bir yüzey yelken gibi çalışır, direklerin ve ankrajın buna göre tasarlanması gerekir. Özellikle rüzgarı sert olan kıyı bölgelerinde ve açık arazilerde bu konu daha da önem kazanır.

Yamaçta iki yöntem kullanılır. Basamaklı yerleşimde çerçeveler yatay kalır ve her panel bir öncekinden biraz aşağıda durur. Teknik olarak temiz görünür, ancak panellerin altında merdiven şeklinde boşluklar oluşur. Bunlar bir duvar dibi (harpuşta altı) ya da tahtayla kapatılır.

Araziyi takip eden eğimli yerleşimde çerçeveler, eğimle aynı açıya sahip paralelkenar şeklinde üretilir. Çit çizgisi daha yumuşak görünür ve altındaki boşluk her yerde eşit kalır. Üretimi ise daha zahmetlidir, çünkü her panelin açısı farklı olabilir.

Yamaçta neden direklere bu kadar dikkat edilir? Çünkü toprak orada yavaşça kayar ve su temellerin yanından akar. Temel ayakları don seviyesinin altına inmelidir. Bu derinlik Türkiye'de bölgeden bölgeye çok değişir: ılıman kıyılarda daha sığ, İç ve Doğu Anadolu'da ise belirgin şekilde daha derindir. Bölgenizdeki değeri yerel bir ustaya veya mühendise sorun. Ağır çitlerde ya da zayıf zeminde temel daha derin yapılır veya sürekli bir temel tercih edilir.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla maliyetini en çok şunlar etkiler:

• Panelin şekli: dikdörtgen basittir, eğik ve kırık paneller daha fazla ölçü ve düzeltme ister
• Arazinin eğimi ve kot atlamalarının sayısı
• Direklerin doğruluğu: eğri ya da düzensiz aralıklı direkler her çerçevenin ayrı ayrı uyarlanması demektir
• Yerinde yapılan kaynak ve bağlantı koruma işinin miktarı
• Çite erişim: komşu duvarı yanında dar bir şerit, araç yolu olmayan bir yamaç veya sık çalılar işi uzatır
• Çerçeve ve dolgunun ağırlığı: ağır parçalarda daha fazla kişi veya makine gerekir

En büyük tasarrufu iyi hazırlık sağlar. Direkler projeye tam uygun dikilmişse çerçeveler atölyede önceden üretilir, sahada sadece bağlanır.

• Çerçevelerin gerçekte dikilen direklere göre değil, çizime göre üretilmesi
• Taze betona montaj yapılması ve sıkma sırasında direklerin oynaması
• Temel ayaklarının sığ kalması ve çitin ilk kıştan sonra yana yatması
• Galvanizli çelikteki kaynak ve kesiklerin korumasız bırakılması, birkaç yıl içinde paslanmaya başlaması
• Yamaçta basamaklı ve eğimli panellerin belirli bir mantık olmadan karıştırılması
• Yüksek bir çitte rüzgar yükü hesaba katılmadan kapalı dolgu kullanılması

Uygulamada sorun çoğu zaman hemen ortaya çıkmaz. Çit ilk başta düzgün görünür, ama bir yıl sonra gevşeyen bağlantılar veya kaynak yerlerinde pas lekeleri belirir.

• Tüm çerçeveler aynı düzlemde veya aynı eğimde, gözle görülür atlama yok
• Çerçeve ile direkler arasındaki boşluklar eşit
• Çitin altındaki boşluk düzenli ve anlaşılan ölçüde
• Direkler şakülünde ve bastırınca oynamıyor
• Cıvatalı bağlantılar sıkılmış, kaynaklar kesintisiz
• Tüm kesik ve kaynak yerleri çinko boya veya rötuş boyasıyla korunmuş
• Dolgu çerçeveye gerilimsiz oturuyor ve onu bükmüyor
• Çit, belirlenen sınır çizgisine göre sizin arsanızın içinde duruyor
• Yazılı garantiniz ve yüzey bakımı için talimatlarınız var