Εγκατάσταση δικτύου ανακυκλοφορίας ζεστού νερού

Η ανακυκλοφορία έχει νόημα κυρίως όταν το μπόιλερ βρίσκεται μακριά από τις βρύσες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μονοκατοικία με λεβητοστάσιο στο ισόγειο ή στο υπόγειο και μπάνιο στον όροφο. Το ίδιο ισχύει για μεγάλα διαμερίσματα ή μεζονέτες με δύο ή περισσότερα μπάνια. Σε μικρό διαμέρισμα, όπου ο θερμοσίφωνας είναι δίπλα στο μπάνιο, συνήθως δεν αξίζει, γιατί από μια κοντή σωλήνα το ζεστό νερό φτάνει γρήγορα και χωρίς αυτήν.

Μετράει και η πηγή του ζεστού νερού. Η ανακυκλοφορία χρειάζεται δοχείο αποθήκευσης, δηλαδή μπόιλερ, στο οποίο επιστρέφει το νερό. Ένας επίτοιχος λέβητας αερίου που ζεσταίνει το νερό στιγμιαία, χωρίς μπόιλερ, συνήθως δεν συνδέεται με ανακυκλοφορία, εκτός αν ο κατασκευαστής τον έχει προετοιμάσει γι' αυτό. Στην Ελλάδα πολλά σπίτια έχουν ηλιακό θερμοσίφωνα στην ταράτσα, συχνά με αρκετά μέτρα σωλήνα μέχρι το διαμέρισμα. Το αν και πώς γίνεται ανακυκλοφορία σε τέτοια διάταξη εξαρτάται από τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, γι' αυτό ζητήστε τη γνώμη του υδραυλικού. Αν μένετε σε πολυκατοικία με κεντρικό ζεστό νερό, οι κοινές στήλες είναι θέμα του διαχειριστή και των κοινοχρήστων, όχι του κάθε διαμερίσματος χωριστά.

Μια καλή εγκατάσταση ξεκινά από τον σχεδιασμό. Ο υδραυλικός κοιτάζει πού είναι το μπόιλερ, από πού περνά η σωλήνα του ζεστού νερού και μέχρι πού πρέπει να φτάσει η επιστροφή. Συνήθως η ανακυκλοφορία φτάνει μέχρι την πιο απομακρυσμένη βρύση ή μέχρι το τέλος του κύριου κλάδου, όχι σε κάθε μπαταρία ξεχωριστά. Στη συνέχεια ο υδραυλικός συνήθως:

1. Κλείνει την παροχή νερού και αδειάζει το τμήμα του δικτύου ζεστού νερού που θα πειράξει.
2. Σημαδεύει τη διαδρομή της επιστροφής όσο πιο σύντομη γίνεται, χωρίς τυφλές διακλαδώσεις, ιδανικά παράλληλα με τη σωλήνα του ζεστού.
3. Περνά τη σωλήνα ανακυκλοφορίας, που συνήθως έχει μικρότερη διατομή από τη σωλήνα του ζεστού, και τη συνδέει στο τέλος του κλάδου.
4. Μονώνει και τις δύο σωλήνες σε όλο τους το μήκος, μαζί με γωνίες και εξαρτήματα.
5. Τοποθετεί δίπλα στο μπόιλερ τον κυκλοφορητή, με βάνες απομόνωσης από τις δύο πλευρές και βαλβίδα αντεπιστροφής, με το βέλος προς το μπόιλερ.
6. Αν υπάρχουν πολλοί κλάδοι, βάζει βαλβίδες εξισορρόπησης ή θερμοστατικές βαλβίδες ανακυκλοφορίας, ώστε το νερό να μοιράζεται σωστά σε όλους.
7. Συνδέει την επιστροφή στο στόμιο ανακυκλοφορίας του μπόιλερ, αν το μπόιλερ έχει τέτοιο.
8. Γεμίζει το δίκτυο, το εξαερώνει και κάνει δοκιμή στεγανότητας υπό πίεση.
9. Συνδέει τον κυκλοφορητή στο ρεύμα και ρυθμίζει τη λειτουργία, δηλαδή ώρες ή θερμοκρασία.

Την ηλεκτρική σύνδεση του κυκλοφορητή, ιδίως τη μόνιμη σύνδεση χωρίς φις, πρέπει να την κάνει αδειούχος ηλεκτρολόγος.

Για ζεστό νερό χρήσης μπαίνει κυκλοφορητής κατάλληλος για πόσιμο νερό, με σώμα από ορείχαλκο, μπρούντζο ή ανοξείδωτο χάλυβα. Ο απλός κυκλοφορητής θέρμανσης με σώμα από χυτοσίδηρο δεν κάνει, γιατί με το φρέσκο νερό διαβρώνεται. Για μια συνηθισμένη μονοκατοικία αρκεί ένας μικρός κυκλοφορητής. Μεγαλύτερα μοντέλα χρειάζονται μόνο σε μακριά δίκτυα και μεγάλα κτίρια.

Γιατί έχει τόση σημασία η ρύθμιση; Ένας κυκλοφορητής που δουλεύει όλο το εικοσιτετράωρο σπρώχνει συνέχεια ζεστό νερό στις σωλήνες και αυτό χάνει θερμότητα στη διαδρομή. Τα περισσότερα νοικοκυριά θέλουν ζεστό νερό κυρίως πρωί και βράδυ, γι' αυτό χρησιμοποιούνται οι εξής λύσεις:

• χρονοδιακόπτης: ο κυκλοφορητής δουλεύει μόνο τις ώρες που ορίζετε, για παράδειγμα το πρωί πριν φύγετε και το βράδυ,
• θερμοστάτης: ο κυκλοφορητής ξεκινά όταν το νερό στην επιστροφή πέσει κάτω από τη θερμοκρασία που έχετε ορίσει,
• κυκλοφορητής που «μαθαίνει»: σύμφωνα με τον κατασκευαστή, καταγράφει πότε χρησιμοποιείτε ζεστό νερό και προσαρμόζεται,
• λειτουργία κατ' απαίτηση: με κουμπί ή αισθητήρα κοντά στη βρύση, ο κυκλοφορητής δουλεύει μόνο για λίγο.

Υπάρχει και το θέμα της υγιεινής. Το ζεστό νερό στο κύκλωμα δεν πρέπει να μένει για πολύ σε χαμηλή θερμοκρασία, γιατί εκεί πολλαπλασιάζονται πιο εύκολα βακτήρια, όπως η λεγιονέλλα. Γι' αυτό η θερμοκρασία στην έξοδο του μπόιλερ κρατιέται συνήθως γύρω στους 55 με 60 °C, και πολλές συσκευές επιτρέπουν κατά διαστήματα θέρμανση σε υψηλότερη θερμοκρασία. Για τις σωλήνες χρησιμοποιούνται τα συνηθισμένα υλικά ύδρευσης, δηλαδή πλαστικό, πολυστρωματική σωλήνα ή χαλκός, με μόνωση κατάλληλου πάχους.

Μερικές φορές ακούγεται σε αυτό το θέμα και ο υδραυλικός διαχωριστής. Αυτός όμως ανήκει στα κυκλώματα θέρμανσης, όπου χωρίζει τον λέβητα από τα κυκλώματα των σωμάτων ή της ενδοδαπέδιας. Στο κύκλωμα του ζεστού νερού χρήσης δεν μπαίνει. Αν με την ευκαιρία ξαναφτιάχνεται το λεβητοστάσιο και η θέρμανση, πρόκειται για ξεχωριστή δουλειά.

Η πιο απλή περίπτωση είναι η νέα κατασκευή ή η ριζική ανακαίνιση, όταν οι τοίχοι είναι ανοιχτοί και η επιστροφή περνά μαζί με τις υπόλοιπες σωληνώσεις. Βοηθά επίσης ένα μπόιλερ με έτοιμο στόμιο ανακυκλοφορίας και μια σύντομη, καθαρή διαδρομή.

Πιο απαιτητική είναι η προσθήκη σε σπίτι που ήδη κατοικείται. Πρέπει να βρεθεί διαδρομή χωρίς πολλά σκαψίματα, για παράδειγμα μέσα από φρεάτιο σωληνώσεων, ψευδοροφή γυψοσανίδας, χώρο κάτω από τη σκάλα ή το λεβητοστάσιο. Τη δουλειά την επιβαρύνουν και οι παλιές σωλήνες σε κακή κατάσταση που θέλουν μερική αντικατάσταση, οι βάνες που λείπουν, το μπόιλερ χωρίς στόμιο ανακυκλοφορίας ή οι πολλοί κλάδοι που χρειάζονται εξισορρόπηση. Όσο περισσότερα τέτοια εμπόδια υπάρχουν, τόσο πιο κοπιαστική, άρα και πιο ακριβή, γίνεται η εγκατάσταση. Αν ανοίξουν τοίχοι, υπολογίστε και τη δουλειά για σοβά, πλακάκια ή βάψιμο μετά.

• Κυκλοφορητής χωρίς ρύθμιση. Δουλεύει μέρα νύχτα, καίει άσκοπα ρεύμα και κρυώνει το νερό στο μπόιλερ.
• Ελλιπής ή λεπτή μόνωση. Το νερό στις σωλήνες χάνει γρήγορα θερμότητα, το μπόιλερ ζεσταίνει πιο συχνά και το όφελος χάνεται.
• Χωρίς βαλβίδα αντεπιστροφής. Το νερό μπορεί να κινηθεί ανάποδα και στην επιστροφή να μπει κρύο νερό.
• Λάθος φορά κυκλοφορητή. Το βέλος πάνω στον κυκλοφορητή πρέπει να δείχνει προς το μπόιλερ.
• Μη εξισορροπημένοι κλάδοι. Το νερό πηγαίνει από τον πιο σύντομο δρόμο και το μακρινό μπάνιο μένει χωρίς ζεστό.
• Ακατάλληλος κυκλοφορητής. Ο χυτοσιδηρός κυκλοφορητής θέρμανσης διαβρώνεται, ένας υπερβολικά μεγάλος κάνει θόρυβο και καταναλώνει περισσότερη ενέργεια.

Στην πράξη συμβαίνει συχνά η ανακυκλοφορία να δουλεύει, αλλά ο λογαριασμός για το ζεστό νερό να ανεβαίνει. Σχεδόν πάντα φταίνε ο κυκλοφορητής χωρίς χρονοδιακόπτη και οι αμόνωτες σωλήνες.

Στην παραλαβή ζητήστε να σας δείξουν πώς λειτουργεί το σύστημα και ελέγξτε τα εξής:

• έγινε δοκιμή πίεσης και οι συνδέσεις είναι στεγνές, χωρίς σταγόνες,
• η επιστροφή και η σωλήνα του ζεστού νερού είναι μονωμένες σε όλο το μήκος,
• ο κυκλοφορητής είναι κατάλληλος για πόσιμο νερό και το βέλος δείχνει προς το μπόιλερ,
• δίπλα στον κυκλοφορητή υπάρχουν βάνες απομόνωσης και βαλβίδα αντεπιστροφής,
• η ρύθμιση είναι ορισμένη και ξέρετε πώς να αλλάξετε ώρες ή θερμοκρασία,
• στην πιο απομακρυσμένη βρύση το ζεστό νερό έρχεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα,
• ο κυκλοφορητής δουλεύει αθόρυβα, χωρίς βουητό και γουργουρητά,
• την ηλεκτρική σύνδεση την έκανε αδειούχος ηλεκτρολόγος,
• σας έδωσαν τις οδηγίες του κυκλοφορητή και της ρύθμισης και, αν γίνεται, ένα σκαρίφημα της διαδρομής των σωλήνων.