Τοποθέτηση δοχείου διαστολής

Το συνηθισμένο δοχείο διαστολής για κλειστή θέρμανση έχει μεταλλικό περίβλημα και μέσα μια λαστιχένια μεμβράνη. Από τη μία πλευρά της μεμβράνης βρίσκεται το νερό της θέρμανσης και από την άλλη αέριο, συνήθως αέρας ή άζωτο. Όταν το νερό ζεσταθεί, σπρώχνει τη μεμβράνη και το αέριο συμπιέζεται. Όταν κρυώσει, το αέριο το σπρώχνει πίσω στο σύστημα. Έτσι η πίεση στη θέρμανση αλλάζει μόνο λίγο.

Σε παλιότερα κτίρια υπάρχει ακόμη ανοιχτό δοχείο διαστολής, τοποθετημένο στο ψηλότερο σημείο, συχνά στην ταράτσα. Είναι σε επαφή με τον αέρα, το νερό εξατμίζεται και στο σύστημα μπαίνει οξυγόνο, που επιταχύνει τη διάβρωση. Γι' αυτό σε μια ανακαίνιση συνήθως περνάτε σε κλειστό σύστημα με δοχείο μεμβράνης.

Η ίδια η θέρμανση σας δείχνει πότε το δοχείο θέλει αλλαγή. Τα τυπικά σημάδια είναι:

• Η πίεση στο μανόμετρο ανεβαίνει γρήγορα όταν ζεσταίνεται το νερό και πέφτει πολύ όταν κρυώνει
• Χρειάζεται να συμπληρώνετε νερό ξανά και ξανά, χωρίς να φαίνεται διαρροή
• Η βαλβίδα ασφαλείας στάζει ή πετάει νερό όταν δουλεύει η θέρμανση
• Από τη βαλβίδα αέρα του δοχείου βγαίνει νερό όταν την πατήσετε, που σημαίνει σκισμένη μεμβράνη

Γιατί δεν αρκεί να αλλάξετε τη βαλβίδα ασφαλείας; Η βαλβίδα απλώς αντιδρά στην υψηλή πίεση. Αν το δοχείο δεν δουλεύει, η καινούργια βαλβίδα θα πετάει νερό όπως και η παλιά.

Η διαδικασία διαφέρει λίγο ανάλογα με το αν πρόκειται για νέα εγκατάσταση ή για αντικατάσταση. Σε γενικές γραμμές ο υδραυλικός κάνει τα εξής:

1. Ελέγχει τον όγκο νερού του συστήματος, τον τύπο της θέρμανσης και το ύψος του κτιρίου, και διαλέγει το μέγεθος του δοχείου.
2. Αφήνει τη θέρμανση να κρυώσει, σβήνει τον λέβητα και ρίχνει την πίεση, αδειάζοντας όσο νερό χρειάζεται.
3. Αφαιρεί το παλιό δοχείο, αν γίνεται αντικατάσταση.
4. Ρυθμίζει την προπίεση του νέου δοχείου πριν το συνδέσει, ανάλογα με το ύψος του συστήματος και τις οδηγίες του κατασκευαστή του λέβητα.
5. Στερεώνει το δοχείο στον τοίχο ή σε βάση και το συνδέει μέσω βαλβίδας σέρβις που δεν κλείνει κατά λάθος.
6. Γεμίζει το σύστημα με κατάλληλα επεξεργασμένο νερό, εξαερώνει καλοριφέρ και λέβητα και ρυθμίζει την πίεση πλήρωσης.
7. Ανάβει τη θέρμανση, παρακολουθεί την πίεση κατά το ζέσταμα και ελέγχει τη στεγανότητα των συνδέσεων.

Το δοχείο συνδέεται συνήθως στην επιστροφή, δηλαδή στον πιο κρύο σωλήνα που γυρίζει στον λέβητα. Εκεί η μεμβράνη καταπονείται λιγότερο από τη ζέστη. Το ακριβές σημείο όμως το ορίζουν οι οδηγίες του λέβητα και η συνδεσμολογία του συστήματος.

Πώς ρυθμίζεται η προπίεση; Ως αφετηρία λαμβάνεται το στατικό ύψος, δηλαδή το ύψος από το δοχείο μέχρι το ψηλότερο καλοριφέρ. Για κάθε δέκα μέτρα ύψους υπολογίζεται περίπου ένα bar, συν ένα μικρό περιθώριο, συνήθως γύρω στα 0,2 με 0,3 bar. Σε μια συνηθισμένη μονοκατοικία αυτό βγαίνει περίπου 0,8 με 1,2 bar. Η πίεση πλήρωσης του νερού ρυθμίζεται λίγο πάνω από την προπίεση του δοχείου. Η προπίεση μετριέται μόνο όταν το δοχείο δεν έχει πάνω του πίεση νερού.

Την επιλογή την καθορίζουν το είδος της θέρμανσης και η ποσότητα νερού στο σύστημα. Η ενδοδαπέδια θέρμανση έχει πολύ περισσότερο νερό από λίγα καλοριφέρ, άρα θέλει μεγαλύτερο δοχείο. Ένας λέβητας στερεών καυσίμων ή μια αντλία θερμότητας με δοχείο αδράνειας χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερο περιθώριο.

• Ενσωματωμένο δοχείο στον λέβητα: οι περισσότεροι επίτοιχοι λέβητες αερίου το έχουν μέσα. Για μικρό διαμέρισμα μπορεί να φτάνει, σε επέκταση ή σε ενδοδαπέδια συχνά μπαίνει και δεύτερο εξωτερικό δοχείο
• Αυτόνομο επίτοιχο δοχείο: η συνηθισμένη λύση σε μονοκατοικίες και σε λεβητοστάσια με λέβητα πετρελαίου, εύκολο στον έλεγχο
• Επιδαπέδιο δοχείο με ποδαράκια: για μεγάλους όγκους νερού, για παράδειγμα με δοχείο αδράνειας

Προσοχή στις μπερδεμένες αγορές: τα δοχεία για ζεστό νερό χρήσης, συνήθως μπλε, και τα δοχεία για ηλιακά κυκλώματα έχουν άλλες ιδιότητες από τα δοχεία θέρμανσης, που είναι συνήθως κόκκινα. Δεν αντικαθιστούν το ένα το άλλο. Ο όγκος πρέπει να βγαίνει από υπολογισμό και όχι με το μάτι. Ένα μικρό δοχείο δημιουργεί τα ίδια προβλήματα με ένα χαλασμένο.

Αν αλλάζει το ενσωματωμένο δοχείο του λέβητα, πρόκειται για επέμβαση στον ίδιο τον λέβητα. Σε λέβητα αερίου αυτό το κάνει πιστοποιημένος τεχνικός για τον συγκεκριμένο λέβητα, αλλιώς κινδυνεύετε να χάσετε την εγγύηση και να δημιουργηθεί κίνδυνος. Αν ποτέ μυρίσετε αέριο, βγείτε από τον χώρο και καλέστε το 112.

Το πιο απλό σενάριο είναι η αλλαγή ίδιου δοχείου στην ίδια θέση, όταν υπάρχει βαλβίδα σέρβις. Ο υδραυλικός το απομονώνει χωρίς να αδειάσει όλο το σύστημα και η δουλειά τελειώνει σχετικά γρήγορα.

Πιο απαιτητικές είναι οι εξής περιπτώσεις:

• Δεν υπάρχει βαλβίδα σέρβις και πρέπει να αδειάσει όλη η θέρμανση
• Το δοχείο είναι δύσκολα προσβάσιμο ή ψηλά κάτω από το ταβάνι του λεβητοστασίου
• Χρειάζονται αλλαγές στις σωληνώσεις ή προσθήκη εξαρτημάτων, μανομέτρου ή βαλβίδας ασφαλείας
• Το παλιό σύστημα έχει λάσπη, που ξεπλένεται και σκορπίζει βρωμιές όταν αδειάζει το νερό
• Ταυτόχρονα μπαίνει υδραυλικός διαχωριστής ή αφαιρείται ένα παλιό ανοιχτό δοχείο από την ταράτσα

Ο υδραυλικός διαχωριστής χωρίζει το κύκλωμα του λέβητα από τα κυκλώματα θέρμανσης και βοηθά όταν το σπίτι έχει περισσότερα κυκλώματα, για παράδειγμα καλοριφέρ και ενδοδαπέδια. Αν ούτως ή άλλως ξαναφτιάχνετε το σύστημα, συμφέρει να συνδεθούν μαζί δοχείο και διαχωριστής.

Σε πολυκατοικία με κεντρική θέρμανση το δοχείο διαστολής δεν το αναλαμβάνει ο κάθε ιδιοκτήτης. Αν η πίεση ανεβοκατεβαίνει ή τα καλοριφέρ δεν ζεσταίνουν, απευθυνθείτε στον διαχειριστή.

Στην πράξη συχνά το πρόβλημα δεν είναι το δοχείο αλλά η τοποθέτηση. Τα λάθη που επαναλαμβάνονται πιο πολύ είναι:

• Η προπίεση έμεινε όπως ήρθε από το εργοστάσιο και κανείς δεν την προσάρμοσε στο κτίριο
• Η προπίεση μετρήθηκε ενώ το δοχείο είχε πάνω του πίεση νερού, οπότε η ένδειξη ήταν λάθος
• Το δοχείο απομονώνεται με απλό σφαιρικό διακόπτη, που κάποιος κλείνει και το σύστημα μένει χωρίς προστασία
• Το δοχείο συνδέθηκε σε λάθος σημείο, όπου το επηρεάζει ο κυκλοφορητής ή η υψηλή θερμοκρασία
• Ο όγκος διαλέχτηκε με το μάτι
• Η βαλβίδα αέρα του δοχείου κοιτάει προς τον τοίχο και η προπίεση δεν ελέγχεται

Κατά τους κατασκευαστές και τα πρότυπα ΕΛΟΤ EN για συστήματα θέρμανσης, το σύστημα πρέπει να μένει προστατευμένο σε κάθε περίπτωση. Γι' αυτό το δοχείο δεν πρέπει να απομονώνεται με κοινό διακόπτη χωρίς ασφάλιση.

Όταν παραλαμβάνετε τη δουλειά, ζητήστε να σας δείξουν πώς είναι συνδεδεμένο το δοχείο και ελέγξτε τα εξής:

• Το δοχείο είναι σταθερά στερεωμένο και η βαλβίδα αέρα του είναι προσβάσιμη
• Η σύνδεση γίνεται μέσω βαλβίδας σέρβις με προστασία από κλείσιμο
• Ο υδραυλικός σας είπε την προπίεση και την πίεση πλήρωσης του συστήματος
• Οι συνδέσεις μένουν στεγνές και αφού ζεσταθεί η θέρμανση
• Η πίεση ανεβαίνει λίγο στο ζέσταμα και επιστρέφει στην αρχική τιμή όταν κρυώσει
• Η βαλβίδα ασφαλείας δεν στάζει
• Τα καλοριφέρ είναι εξαερωμένα και ζεσταίνονται σε όλη την επιφάνεια
• Πήρατε παραστατικό για την εργασία και τις οδηγίες του δοχείου