Τοποθέτηση και σύνδεση υδραυλικού διαχωριστή

Φανταστείτε έναν λέβητα με δικό του κυκλοφορητή και πίσω του δύο ή τρία κυκλώματα, το καθένα με άλλον κυκλοφορητή. Χωρίς διαχωριστή οι κυκλοφορητές «σπρώχνουν» ο ένας τον άλλον. Ο ένας τραβάει νερό από ένα κύκλωμα και ο άλλος το σπρώχνει πίσω. Τα καλοριφέρ ζεσταίνουν άνισα και ο λέβητας ανάβει και σβήνει συνεχώς. Μέσα στον διαχωριστή το νερό κινείται πολύ αργά. Εκεί συναντιούνται το κύκλωμα του λέβητα και τα κυκλώματα του σπιτιού χωρίς να μεταφέρουν πίεση το ένα στο άλλο.

Ο διαχωριστής βοηθά επίσης να μαζευτεί ο αέρας στο πάνω μέρος και η λάσπη στο κάτω. Γι' αυτό έχει συνήθως αυτόματο εξαεριστικό στην κορυφή και βάνα αποστράγγισης λάσπης στη βάση.

Έχει νόημα κυρίως στις εξής περιπτώσεις:

• το σπίτι έχει περισσότερα κυκλώματα θέρμανσης με δικούς τους κυκλοφορητές,
• συνδυάζονται καλοριφέρ και ενδοδαπέδια θέρμανση, που θέλουν νερό σε διαφορετική θερμοκρασία,
• δουλεύουν μαζί περισσότεροι λέβητες ή ο λέβητας συνδυάζεται με αντλία θερμότητας, ηλιακά ή τζάκι με ενεργειακό,
• ο κατασκευαστής του λέβητα ή της αντλίας θερμότητας ζητά σταθερή ελάχιστη ροή νερού μέσα από το μηχάνημα.

Σε μια απλή αυτόνομη θέρμανση με έναν λέβητα και ένα κύκλωμα καλοριφέρ συνήθως δεν χρειάζεται. Αν τον χρειάζεται το δικό σας σύστημα, το κρίνει ο υδραυλικός ή ο τεχνικός θέρμανσης. Θα κοιτάξει το σχέδιο της εγκατάστασης και τις οδηγίες του κατασκευαστή του λέβητα.

Η διαδικασία δεν είναι ίδια σε καινούργια εγκατάσταση και σε θέρμανση που ήδη λειτουργεί. Όταν ο διαχωριστής προστίθεται σε υπάρχον σύστημα, η δουλειά συνήθως εξελίσσεται έτσι:

1. Ο τεχνικός εξετάζει το σύστημα: πόσα κυκλώματα υπάρχουν, τι ισχύ έχει ο λέβητας, τι υλικό και διάμετρο έχουν οι σωλήνες, σε τι κατάσταση είναι οι κυκλοφορητές και οι βάνες.
2. Με βάση την ισχύ και τη ροή διαλέγει το μέγεθος του διαχωριστή και τη διάμετρο των συνδέσεων.
3. Σβήνει τον λέβητα και τους κυκλοφορητές, κλείνει τις βάνες και αδειάζει το τμήμα του συστήματος που χρειάζεται. Για μικρή τοπική επέμβαση μπορεί να παγώσει τον σωλήνα αντί να αδειάσει νερό. Ο πάγος κλείνει προσωρινά τη ροή μέσα στον σωλήνα.
4. Στερεώνει τον διαχωριστή κάθετα σε στήριγμα στον τοίχο. Δεν τον αφήνει να κρέμεται από τους σωλήνες.
5. Συνδέει την πρωτεύουσα πλευρά, δηλαδή την προσαγωγή και την επιστροφή του λέβητα. Μετά συνδέει τη δευτερεύουσα πλευρά, δηλαδή την προσαγωγή και τις επιστροφές των κυκλωμάτων. Βάζει διακοπτικές βάνες και λυόμενα ρακόρ, ώστε ο διαχωριστής να μπορεί αργότερα να συντηρηθεί.
6. Τοποθετεί το εξαεριστικό, τη βάνα λάσπης και, αν χρειάζεται, θήκη για τον αισθητήρα θερμοκρασίας του αυτοματισμού.
7. Γεμίζει το σύστημα, το εξαερώνει και το φέρνει στην πίεση λειτουργίας.
8. Ελέγχει τη στεγανότητα των συνδέσεων με κρύο και με ζεστό νερό.
9. Ρυθμίζει τις στροφές των κυκλοφορητών και τον αυτοματισμό, ώστε η ροή του λέβητα να ταιριάζει με τη ροή των κυκλωμάτων.
10. Μονώνει τον διαχωριστή και τις συνδέσεις, για να μη χάνεται θερμότητα μέσα στο λεβητοστάσιο.

Αν ο λέβητας είναι αερίου, ο υδραυλικός δεν πειράζει το κομμάτι του αερίου σε αυτή τη δουλειά. Τις ρυθμίσεις του λέβητα ή του καυστήρα πετρελαίου τις κάνει πιστοποιημένος τεχνικός. Την ηλεκτρική σύνδεση νέων κυκλοφορητών και αυτοματισμών την κάνει μόνο αδειούχος ηλεκτρολόγος. Μπορεί να μυρίσετε αέριο κοντά στον λέβητα. Τότε μην τον ανάψετε και μην αγγίξετε διακόπτες. Ανοίξτε τα παράθυρα, βγείτε από τον χώρο και καλέστε το 112.

Οι διαχωριστές κυκλοφορούν σε διάφορες εκδόσεις. Στην επιλογή μετράνε κυρίως η ισχύς του λέβητα, ο αριθμός των κυκλωμάτων και ο χώρος στο λεβητοστάσιο.

• Απλός διαχωριστής: ταιριάζει εκεί που υπάρχει ήδη συλλέκτης ή θα μπει ξεχωριστός,
• διαχωριστής ενωμένος με συλλέκτη προσαγωγής και επιστροφής: κερδίζει χώρο και απλοποιεί τη δουλειά σε καινούργιο λεβητοστάσιο με πολλά κυκλώματα,
• διαχωριστής με εργοστασιακή μόνωση: γλιτώνει τη δουλειά της μόνωσης μετά την τοποθέτηση,
• διαχωριστής με μαγνητικό φίλτρο: συγκρατεί τα μεταλλικά σωματίδια, κάτι πολύ χρήσιμο σε παλιές εγκαταστάσεις με σιδηροσωλήνες.

Με λέβητα συμπύκνωσης ζητήστε προσεκτική μελέτη για το μέγεθος και τη σύνδεση. Ο λέβητας μπορεί να στέλνει μέσα από τον διαχωριστή περισσότερο νερό από όσο τραβούν τα κυκλώματα. Τότε το ζεστό νερό γυρίζει πίσω στον λέβητα και η επιστροφή έρχεται πιο ζεστή. Ο λέβητας συμπυκνώνει λιγότερο και αξιοποιεί χειρότερα το καύσιμο. Το ίδιο ισχύει και για τις αντλίες θερμότητας, που δουλεύουν αποδοτικά μόνο με χαμηλές θερμοκρασίες.

Πόσο απαιτητική και πόσο μεγάλη θα είναι η εργασία εξαρτάται από αρκετά πράγματα:

• από την πρόσβαση στον λέβητα και τον ελεύθερο τοίχο στο λεβητοστάσιο,
• από το υλικό των σωλήνων: χαλκός και πλαστικοί ή πολυστρωματικοί σωλήνες συνδέονται αλλιώς από τους παλιούς σιδηροσωλήνες, που θέλουν κόψιμο, σπείρωμα ή συγκόλληση,
• από το αν πρέπει να αδειάσει όλη η θέρμανση ή αρκεί να κλείσει τοπικά ή να παγώσει ο σωλήνας,
• από τον αριθμό των κυκλωμάτων και από το αν χρειάζονται νέοι κυκλοφορητές, βάνες ή συλλέκτης,
• από την κατάσταση του νερού: αν η εγκατάσταση έχει πολλή λάσπη, καλό είναι να ξεπλυθεί πριν από τη σύνδεση,
• από το αν την ίδια ώρα αλλάζει ο λέβητας ή γίνεται άλλη ανακαίνιση στη θέρμανση.

Στην πράξη ο διαχωριστής συχνά είναι μόνο ένα κομμάτι μιας μεγαλύτερης αλλαγής στο λεβητοστάσιο. Ίσως σκέφτεστε να αντικαταστήσετε τον λέβητα ή να βάλετε αντλία θερμότητας, για παράδειγμα μέσα από πρόγραμμα όπως το Εξοικονομώ. Τότε συμφέρει να γίνουν όλα μαζί. Σε πολυκατοικία με κεντρική θέρμανση η δουλειά σταματά τη θέρμανση όλου του κτιρίου. Γι' αυτό κανονίστε την ημέρα με τον διαχειριστή, ιδανικά εκτός χειμώνα.

• ο διαχωριστής μπαίνει οριζόντια ή λοξά, οπότε δεν μαζεύει ούτε αέρα ούτε λάσπη,
• μπερδεύονται η πρωτεύουσα με τη δευτερεύουσα πλευρά ή η προσαγωγή με την επιστροφή,
• ο διαχωριστής είναι πολύ μικρός, το νερό κινείται γρήγορα και οι κυκλοφορητές επηρεάζονται ξανά μεταξύ τους,
• λείπουν οι διακοπτικές βάνες, οπότε για κάθε συντήρηση πρέπει να αδειάσει όλο το σύστημα,
• ο διαχωριστής κρέμεται μόνο από τους σωλήνες χωρίς στήριγμα,
• οι κυκλοφορητές ρυθμίζονται ο καθένας χωριστά και ο λέβητας συνεχίζει να ανάβει και να σβήνει,
• ο αισθητήρας θερμοκρασίας μπαίνει σε άλλο σημείο από αυτό που ορίζει ο αυτοματισμός του λέβητα,
• λείπει η μόνωση, το λεβητοστάσιο υπερθερμαίνεται και χάνεται θερμότητα.

Πολλά από αυτά τα λάθη δεν φαίνονται αμέσως. Συνήθως εμφανίζονται μέσα στον χειμώνα, όταν δουλεύουν όλα τα κυκλώματα μαζί.

Στην παραλαβή ζητήστε να δείτε την εγκατάσταση με τη θέρμανση σε λειτουργία. Ελέγξτε ότι:

• ο διαχωριστής είναι κάθετος και σταθερά στερεωμένος σε στήριγμα,
• όλες οι συνδέσεις μένουν στεγνές με κρύο και με ζεστό νερό,
• το εξαεριστικό και η βάνα λάσπης λειτουργούν,
• υπάρχουν διακοπτικές βάνες και λυόμενα ρακόρ στις συνδέσεις,
• η πίεση του συστήματος, όταν ζεσταθεί, μένει στα όρια που δίνει ο κατασκευαστής του λέβητα,
• ζεσταίνουν όλα τα κυκλώματα και ο λέβητας δεν ανάβει και δεν σβήνει σε μικρά διαστήματα,
• οι κυκλοφορητές είναι ρυθμισμένοι και ο τεχνικός σας έδειξε τις ρυθμίσεις,
• είναι μονωμένοι ο διαχωριστής και οι σωλήνες γύρω του,
• σας παρέδωσε το σχέδιο σύνδεσης και τις οδηγίες του διαχωριστή.