Πάγωμα σωλήνων

Η ίδια η δουλειά δεν κρατά πολύ. Αυτό που μετράει είναι η προετοιμασία. Το βύσμα πάγου αντέχει μόνο όταν το νερό στον σωλήνα δεν κυκλοφορεί και δεν είναι ζεστό. Στην πράξη η διαδικασία είναι περίπου η εξής:

1. Ο τεχνικός εξετάζει το υλικό, τη διάμετρο και την κατάσταση του σωλήνα και διαλέγει ένα ίσιο, γερό κομμάτι για το πάγωμα.
2. Στη θέρμανση σβήνει ο λέβητας και ο κυκλοφορητής ή κλείνει η βάνα του συγκεκριμένου κλάδου. Το νερό πρέπει να κρυώσει, γιατί το ζεστό νερό παγώνει πολύ πιο αργά.
3. Πάνω στον σωλήνα τοποθετούνται οι κεφαλές ψύξης. Στις μικρές εγκαταστάσεις συνήθως μία, στις μεγαλύτερες μερικές φορές δύο δίπλα δίπλα.
4. Η συσκευή ψύχει μέχρι να σχηματιστεί πλήρες βύσμα. Στις συνηθισμένες διαμέτρους ενός διαμερίσματος αυτό παίρνει, ανάλογα με το υλικό, από λίγα λεπτά έως μερικές δεκάδες λεπτά.
5. Ο τεχνικός ελέγχει προσεκτικά αν το βύσμα κρατά: λασκάρει ένα ρακόρ πίσω από αυτό και κοιτάζει αν σταματά να τρέχει νερό.
6. Ακολουθεί η επισκευή. Η συσκευή λειτουργεί σε όλη τη διάρκεια της δουλειάς και κρατά το βύσμα παγωμένο.
7. Στο τέλος σβήνει η ψύξη, ο πάγος λιώνει σιγά σιγά και η εγκατάσταση ξαναμπαίνει σε λειτουργία. Ο τεχνικός συμπληρώνει νερό και βγάζει τον αέρα.

Βοηθά περισσότερο εκεί όπου το άδειασμα θα σήμαινε πολλή δουλειά και άσκοπο ρίσκο. Τυπικές περιπτώσεις:

• αλλαγή ή αφαίρεση καλοριφέρ που δεν έχει διακόπτες,
• αντικατάσταση παλιού διακόπτη ή βάνας που δεν στεγανοποιεί πια,
• σύνδεση νέου κλάδου, για παράδειγμα σε ανακαίνιση μπάνιου ή κουζίνας,
• επισκευή σημείου του σωλήνα που στάζει,
• επέμβαση σε ένα μόνο διαμέρισμα πολυκατοικίας με κεντρική θέρμανση.

Γιατί πολλοί προτιμούν να μην αδειάσουν την εγκατάσταση; Σε μια παλιά θέρμανση, όταν αδειάσει και ξαναγεμίσει, ξεκολλάνε λάσπες και άλατα που μετά βουλώνουν διακόπτες και σώματα. Μπαίνει ευκολότερα αέρας, το εξαέρωμα κρατά περισσότερο και στο μεταξύ τα δωμάτια κρυώνουν. Σε μια μεγάλη κεντρική θέρμανση πολυκατοικίας μιλάμε επιπλέον για πολύ νερό και για τυχόν πρόσθετα χημικά.

Το πάγωμα όμως δεν δουλεύει παντού. Αν στο κύκλωμα υπάρχει αντιψυκτικό, το βύσμα σχηματίζεται δύσκολα ή καθόλου. Αυτό συμβαίνει συχνά στα κλειστά κυκλώματα ηλιακών θερμοσιφώνων και σε θερμάνσεις ορεινών σπιτιών. Πρόβλημα είναι και η συνεχής ροή, για παράδειγμα σε σωλήνα ύδρευσης με πλήρη πίεση από το δίκτυο, όταν δεν μπορεί να κλείσει ο γενικός διακόπτης. Το ίδιο και ένας πολύ σκουριασμένος σωλήνας, που ίσως δεν αντέξει την απότομη αλλαγή θερμοκρασίας. Τότε ο τεχνικός προτείνει άλλη λύση, όπως το μερικό άδειασμα ενός μόνο κλάδου.

Σε πολυκατοικία με κεντρική θέρμανση η στήλη είναι κοινή για όλους και ο κυκλοφορητής βρίσκεται στο λεβητοστάσιο. Συνήθως πρέπει να σταματήσει για λίγο, άρα η ώρα της δουλειάς κανονίζεται μαζί με τον διαχειριστή, που έχει πρόσβαση στο λεβητοστάσιο. Ο πιο βολικός χρόνος είναι οι ώρες που η θέρμανση δεν λειτουργεί.

Χρησιμοποιούνται συνήθως τρία είδη εξοπλισμού. Ο τεχνικός διαλέγει ανάλογα με τη διάμετρο, το υλικό και το πόση ώρα πρέπει να κρατήσει το βύσμα.

• ηλεκτρική συσκευή ψύξης: δουλεύει σαν ψυγείο. Οι κεφαλές συνδέονται με συμπιεστή και κρατούν το βύσμα για αρκετή ώρα. Ταιριάζει σε εγκαταστάσεις διαμερισμάτων και μονοκατοικιών,
• διοξείδιο του άνθρακα από φιάλη: για σύντομες επεμβάσεις σε μικρές διαμέτρους. Είναι απλό, αλλά το βύσμα κρατά μόνο όσο υπάρχει αέριο στη φιάλη,
• υγρό άζωτο: για μεγάλες διαμέτρους και δύσκολες εγκαταστάσεις, για παράδειγμα σε λεβητοστάσια ή επαγγελματικούς χώρους.

Οι χαλκοσωλήνες και οι σιδηροσωλήνες παγώνουν χωρίς πρόβλημα. Οι πλαστικοί και οι πολυστρωματικοί σωλήνες μεταφέρουν τη θερμότητα πιο αργά, οπότε το πάγωμα κρατά περισσότερο και θέλει πιο στενή παρακολούθηση. Ορισμένοι κατασκευαστές σωλήνων βάζουν δικούς τους περιορισμούς, γι' αυτό καλό είναι να ξέρετε από τι υλικό είναι η δική σας εγκατάσταση.

Το πόσο μεγάλη και απαιτητική είναι η δουλειά, και άρα και το τελικό κόστος, εξαρτάται κυρίως από τα εξής:

• διάμετρος και υλικό: ένας λεπτός χαλκοσωλήνας παγώνει γρήγορα. Ένας χοντρός σιδηροσωλήνας ή μεγαλύτερη διάμετρος θέλουν πιο δυνατό μηχάνημα και περισσότερο χρόνο,
• πρόσβαση στον σωλήνα: ο ορατός σωλήνας είναι ιδανικός. Αν περνά μέσα στον σοβά, κάτω από πλακάκια, μέσα στη μπετοκονία ή κολλητά στον τοίχο, πρέπει πρώτα να αποκαλυφθεί,
• δυνατότητα να σταματήσει η ροή: αν μπορεί να σβήσει ο κυκλοφορητής και να κρυώσει το νερό, όλα πάνε ομαλά. Με συνεχή ροή η δουλειά καθυστερεί ή δεν γίνεται,
• κατάσταση της εγκατάστασης: σκουριασμένοι ή ήδη μπαλωμένοι σωλήνες θέλουν πιο προσεκτικό χειρισμό,
• εργασίες που ακολουθούν: το πάγωμα σχεδόν πάντα συνοδεύει αλλαγή καλοριφέρ, διακόπτη ή κομματιού σωλήνα. Η διάρκεια αυτών των εργασιών ορίζει πόση ώρα πρέπει να κρατήσει ο πάγος.

Τα περισσότερα προβλήματα δεν προκύπτουν από το ίδιο το πάγωμα αλλά από κακή προετοιμασία. Στην πράξη επαναλαμβάνονται οι εξής περιπτώσεις:

• πάγωμα με ζεστή θέρμανση ή με τον κυκλοφορητή αναμμένο, οπότε το βύσμα δεν σχηματίζεται ή υποχωρεί στη μέση της δουλειάς,
• λάθος σημείο, όπως καμπύλη, σύνδεσμος ή χαλασμένο κομμάτι, εκεί όπου ο σωλήνας είναι πιο αδύναμος,
• πάγωμα σε δύο σημεία το ένα μετά το άλλο με κλειστό κομμάτι ανάμεσα. Ο πάγος διαστέλλεται και η πίεση στο κλειστό κομμάτι μπορεί να ανέβει τόσο, ώστε να σπάσει ο σωλήνας,
• κόλληση ή συγκόλληση πολύ κοντά στο βύσμα. Η θερμότητα το λιώνει, γι' αυτό κρατιέται απόσταση ή προτιμώνται πρεσαριστοί σύνδεσμοι,
• γρηγορότερο ξεπάγωμα με φλόγα, που μπορεί να παραμορφώσει τον σωλήνα ή να προκαλέσει διαρροή αργότερα.

Για το ξεπάγωμα ισχύει ένας απλός κανόνας: ο πάγος λιώνει μόνος του, σιγά σιγά, και μόνο μετά ανοίγει η πλήρης πίεση και ο κυκλοφορητής.

Όταν φύγει ο τεχνικός, βεβαιωθείτε ότι η εγκατάσταση δουλεύει όπως πριν. Κατά την παράδοση ελέγξτε τα εξής:

• η νέα ή η αλλαγμένη σύνδεση είναι στεγνή και δεν στάζει ούτε μετά από μερικές ώρες λειτουργίας,
• το σημείο όπου ήταν ο πάγος δεν έχει ορατή παραμόρφωση ή ρωγμή,
• η πίεση στο μανόμετρο του λέβητα ή της εγκατάστασης είναι μέσα στα όρια που δίνει ο κατασκευαστής του λέβητα,
• τα καλοριφέρ είναι εξαερωμένα και ζεσταίνονται ομοιόμορφα σε όλη την επιφάνεια,
• ο κυκλοφορητής λειτουργεί και στους σωλήνες δεν ακούγεται γουργούρισμα ή σφύριγμα,
• ο τεχνικός σας εξήγησε τι ακριβώς άλλαξε και τι να κάνετε αν εμφανιστεί αργότερα υγρασία.