Γείωση / ισοδυναμική σύνδεση συστήματος θέρμανσης

Στην καθημερινή γλώσσα οι λέξεις «γείωση» και «ισοδυναμική σύνδεση» χρησιμοποιούνται σαν να σημαίνουν το ίδιο. Τεχνικά όμως διαφέρουν. Γείωση είναι η σύνδεση της ηλεκτρικής εγκατάστασης με τη γη μέσω ενός γειωτή. Ο γειωτής μπορεί να είναι η θεμελιακή γείωση μέσα στο μπετόν των θεμελίων ή ένα ηλεκτρόδιο (πάσσαλος) που μπαίνει στο έδαφος. Ισοδυναμική σύνδεση σημαίνει ότι όλα τα μεταλλικά μέρη του κτιρίου ενώνονται μεταξύ τους και με αυτή τη γείωση. Όταν κάποιος μιλά για «γείωση της θέρμανσης», σχεδόν πάντα εννοεί την ισοδυναμική σύνδεση.

Γιατί έχει σημασία; Φανταστείτε ότι στο πλυντήριο ή στον θερμοσίφωνα χαλάει η μόνωση και η φάση ακουμπά το μεταλλικό περίβλημα. Αν τα μεταλλικά μέρη του σπιτιού είναι σωστά συνδεδεμένα, το ρεύμα διαρροής έχει πού να πάει. Ο μικροαυτόματος ή ο διαφορικός διακόπτης κόβει γρήγορα το κύκλωμα, και ανάμεσα στο καλοριφέρ και στη βρύση δεν δημιουργείται διαφορά τάσης που θα μπορούσε να περάσει μέσα από τον άνθρωπο.

Υπάρχουν δύο επίπεδα. Η κύρια ισοδυναμική σύνδεση γίνεται στην είσοδο του κτιρίου. Ενώνει την παροχή νερού, την παροχή αερίου, τη θέρμανση και τα μεταλλικά στοιχεία της κατασκευής με τον κύριο ζυγό γείωσης κοντά στον ηλεκτρικό πίνακα. Η συμπληρωματική ισοδυναμική σύνδεση γίνεται σε χώρους με αυξημένο κίνδυνο, συνήθως στο μπάνιο ή στο λεβητοστάσιο. Εκεί συνδέονται μεταξύ τους τα μεταλλικά μέρη που βρίσκονται κοντά.

Πρόκειται για εργασία ηλεκτρικής προστασίας. Γι' αυτό την αναλαμβάνει αδειούχος ηλεκτρολόγος, συχνά σε συνεργασία με τον υδραυλικό ή τον τεχνικό θέρμανσης. Η διαδικασία είναι περίπου η εξής:

1. Αυτοψία: ο ηλεκτρολόγος ελέγχει αν υπάρχει κύριος ζυγός γείωσης, πού περνούν οι υπάρχουσες ισοδυναμικές συνδέσεις και ποια μέρη της θέρμανσης είναι μεταλλικά.
2. Σχεδιασμός: ορίζεται ποια στοιχεία πρέπει να συνδεθούν και από πού θα περάσουν τα καλώδια. Σε νέα κατασκευή αυτό προβλέπεται στη μελέτη της ηλεκτρικής εγκατάστασης.
3. Τοποθέτηση σφιγκτήρων: στους καθαρισμένους μεταλλικούς σωλήνες μπαίνουν ειδικοί σφιγκτήρες γείωσης, που πρέπει να εφάπτονται καλά σε γυμνό μέταλλο.
4. Όδευση αγωγών: κίτρινο-πράσινος αγωγός με επαρκή διατομή πηγαίνει από τους σφιγκτήρες στον ζυγό ισοδυναμικών συνδέσεων. Στερεώνεται σε όλη τη διαδρομή και προστατεύεται όπου κινδυνεύει να χτυπηθεί.
5. Σύνδεση λέβητα και εξοπλισμού: το σώμα του λέβητα, του μπόιλερ ζεστού νερού ή του συλλέκτη συνδέεται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
6. Μετρήσεις: ο ηλεκτρολόγος μετρά τη συνέχεια των αγωγών προστασίας και των ισοδυναμικών συνδέσεων και καταγράφει τα αποτελέσματα γραπτώς.

Σε ένα παλιό σπίτι χωρίς γειωτή χρειάζεται και νέα γείωση. Τότε προστίθενται εκσκαφή και μέτρηση της αντίστασης γείωσης. Αυτό αποτελεί ξεχωριστή εργασία της ηλεκτρικής εγκατάστασης.

Στις ισοδυναμικές συνδέσεις συνήθως συνδέονται τα εξής μέρη της θέρμανσης:

• οι μεταλλικές σωληνώσεις της κεντρικής θέρμανσης στην είσοδο του λεβητοστασίου ή στον συλλέκτη,
• το σώμα του λέβητα πετρελαίου ή αερίου, της αντλίας θερμότητας ή του ηλεκτρικού θερμαντήρα,
• το μεταλλικό μπόιλερ ζεστού νερού και οι συνδέσεις του, π.χ. σε ηλιακό με διπλή ενέργεια,
• μεταλλικά μέρη στο μπάνιο, αν το προβλέπει η μελέτη ή το κρίνει ο ηλεκτρολόγος.

Για τις συνδέσεις χρησιμοποιούνται σφιγκτήρες ή ταινίες από υλικό που δεν διαβρώνεται σε επαφή με τον συγκεκριμένο σωλήνα. Στον χαλκό μπαίνει διαφορετικός σφιγκτήρας από ό,τι στον γαλβανιζέ σιδηροσωλήνα. Αλλιώς δημιουργείται διάβρωση και με τον καιρό η σύνδεση παύει να είναι αγώγιμη. Ο αγωγός έχει κίτρινη-πράσινη μόνωση και διατομή σύμφωνα με τα πρότυπα ΕΛΟΤ για ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Την ακριβή τιμή την ορίζει ο ηλεκτρολόγος, ανάλογα με το αν πρόκειται για κύρια ή συμπληρωματική σύνδεση.

Στον σωλήνα φυσικού αερίου ισχύουν ειδικοί κανόνες. Στην παροχή υπάρχει συνήθως μονωτικός σύνδεσμος, που χωρίζει το εξωτερικό τμήμα από το εσωτερικό. Η ισοδυναμική σύνδεση γίνεται μετά από αυτόν, μέσα στο κτίριο. Μην επεμβαίνετε ποτέ μόνοι σας στο δίκτυο αερίου. Αν μυρίσετε αέριο κατά τη διάρκεια των εργασιών, κλείστε τον κεντρικό διακόπτη, ανοίξτε τα παράθυρα, βγείτε έξω και καλέστε τη γραμμή εκτάκτων αναγκών του διαχειριστή δικτύου ή το 112.

Η δουλειά είναι πιο απλή σε νέα κατασκευή ή σε πλήρη ανακαίνιση της θέρμανσης. Τότε οι σωλήνες είναι ακάλυπτοι και ο κύριος ζυγός γείωσης βρίσκεται κοντά στο λεβητοστάσιο. Ο ηλεκτρολόγος τοποθετεί μερικούς σφιγκτήρες και περνά σύντομα καλώδια.

Περισσότερη δουλειά απαιτούν:

• παλιές σωληνώσεις που πρέπει πρώτα να καθαριστούν από μπογιά και σκουριά,
• σωλήνες κρυμμένοι μέσα στον τοίχο ή κάτω από την μπετοκονία, που πρέπει να αποκαλυφθούν,
• μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο λεβητοστάσιο και στον ηλεκτρικό πίνακα,
• κτίριο χωρίς λειτουργική γείωση, όπου πρέπει να προστεθεί γειωτής,
• πολυκατοικία με κεντρική θέρμανση, όπου το λεβητοστάσιο και οι κατακόρυφες στήλες είναι κοινόχρηστα και η εργασία πρέπει να συμφωνηθεί με τον διαχειριστή.

Συχνά συναντάται η εξής περίπτωση: σε μια ανακαίνιση ένα κομμάτι από τους σιδηροσωλήνες αντικαθίσταται με πλαστικούς (πολυστρωματικούς ή PEX). Το πλαστικό δεν άγει το ρεύμα. Έτσι η αρχική σύνδεση διακόπτεται και τα μεταλλικά τμήματα στις δύο πλευρές μένουν «στον αέρα», χωρίς σύνδεση. Σε αυτή την περίπτωση η ισοδυναμική σύνδεση πρέπει να συμπληρωθεί.

• σφιγκτήρας τοποθετημένος πάνω σε μπογιά ή σκουριά, χωρίς αγώγιμη επαφή,
• σύνδεση στον ουδέτερο αντί για τον αγωγό προστασίας,
• μετά την αλλαγή σε πλαστικούς σωλήνες κανείς δεν αποκαθιστά τη διακοπτόμενη σύνδεση,
• ακατάλληλος συνδυασμός μετάλλων στη σύνδεση, που οδηγεί σε διάβρωση,
• καλώδιο που κρέμεται ελεύθερο σε σημείο όπου θα το χτυπήσουν ή θα το φθείρει η υγρασία,
• συνδέσεις κρυμμένες πίσω από πλακάκια, που δεν μπορούν να ελεγχθούν αργότερα,
• ο τεχνικός θέρμανσης «γειώνει» μόνος του, χωρίς ηλεκτρολόγο και χωρίς μετρήσεις.

Να θυμάστε ότι ο σωλήνας της θέρμανσης ή του νερού δεν αντικαθιστά τη γείωση της ηλεκτρικής εγκατάστασης. Η θέρμανση συνδέεται στο σύστημα προστασίας, αλλά από μόνη της δεν το δημιουργεί.

Το αν οι ισοδυναμικές συνδέσεις λειτουργούν το επιβεβαιώνει μόνο η μέτρηση, με το μάτι δεν φαίνεται. Κατά την παραλαβή μπορείτε όμως να ελέγξετε μερικά πράγματα:

• οι σφιγκτήρες είναι καλά σφιγμένοι και κάθονται σε καθαρό μέταλλο,
• τα καλώδια έχουν κίτρινη-πράσινη μόνωση και είναι στερεωμένα σε όλη τη διαδρομή,
• έχουν συνδεθεί ο λέβητας, το μπόιλερ και οι μεταλλικές σωληνώσεις που είχατε συμφωνήσει,
• οι συνδέσεις έμειναν προσβάσιμες και δεν έχουν κλειστεί μέσα σε σοβά ή πλακάκια,
• στον ζυγό ισοδυναμικών συνδέσεων οι αγωγοί είναι σημαδεμένοι ή καταγεγραμμένοι,
• ο ηλεκτρολόγος έκανε μέτρηση συνέχειας,
• λάβατε γραπτή καταγραφή των μετρήσεων με το όνομα του ηλεκτρολόγου.