Κατασκευή σπειρωμάτων σε σωλήνες

Πριν ξεκινήσει το κόψιμο, η γραμμή πρέπει να μείνει χωρίς πίεση. Στη θέρμανση αδειάζετε τουλάχιστον το κύκλωμα που σας αφορά. Στο νερό κλείνετε την παροχή και ανοίγετε την πιο χαμηλή βρύση. Μετά ο τεχνίτης δουλεύει περίπου έτσι:

1. Κόβει τον σωλήνα κάθετα, κατά προτίμηση με σωληνοκόφτη, ώστε το άκρο να βγει ίσιο.
2. Αφαιρεί τα γρέζια από μέσα και απ' έξω και καθαρίζει την επιφάνεια από σκουριά και παλιά μπογιά.
3. Τοποθετεί φιλιέρα στο σωστό μέγεθος και αλείφει τον σωλήνα με λάδι κοπής.
4. Κόβει το σπείρωμα με σταθερή κίνηση. Με το χειροκίνητο εργαλείο γυρίζει λίγο πίσω κάθε τόσο, για να σπάσουν τα ρινίσματα.
5. Καθαρίζει το σπείρωμα, ελέγχει το μήκος και την επιφάνειά του και βιδώνει δοκιμαστικά το εξάρτημα.
6. Στεγανοποιεί το σπείρωμα με κανναβούρι και πάστα, με νήμα στεγάνωσης ή με ταινία τεφλόν και σφίγγει τη σύνδεση.

Γιατί τόση προσοχή στο λάδι και στο ίσιο πιάσιμο της φιλιέρας; Αν η φιλιέρα φύγει στραβά, το σπείρωμα βγαίνει στραβό. Το εξάρτημα τότε κάθεται λοξά και η σύνδεση τείνει να στάζει. Χωρίς λάδι τα δόντια του σπειρώματος σκίζονται και η επιφάνεια βγαίνει τραχιά, οπότε στεγανοποιείται δύσκολα.

Στις σωληνώσεις νερού, θέρμανσης και αερίου χρησιμοποιούνται σπειρώματα σωλήνων σε ίντσες, που συχνά αναφέρονται συνολικά ως BSP. Στην πράξη πρέπει να ξεχωρίζετε κυρίως τα εξής:

• R: εξωτερικό κωνικό σπείρωμα που κόβεται απευθείας πάνω στον σωλήνα. Καθώς σφίγγει στενεύει, και μαζί με το υλικό στεγάνωσης κλείνει μέσα στο σπείρωμα. Είναι το συνηθισμένο σπείρωμα του σιδερένιου σωλήνα και για τα τρία μέσα,
• Rp: εσωτερικό κυλινδρικό σπείρωμα στα εξαρτήματα, μέσα στο οποίο βιδώνει το κωνικό R,
• G: κυλινδρικό σπείρωμα που δεν στεγανοποιεί από μόνο του. Μπαίνει εκεί όπου τη στεγάνωση την κάνει επίπεδη φλάντζα ή O-ring, για παράδειγμα σε ρακόρ, σε συνδέσεις διακοπτών καλοριφέρ ή σε κυκλοφορητές.

Τα εσωτερικά σπειρώματα έρχονται σχεδόν πάντα έτοιμα από το εργοστάσιο, πάνω στα εξαρτήματα και στις βάνες. Επί τόπου κόβεται εσωτερικό σπείρωμα μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Σημασία έχει να ταιριάζουν μεταξύ τους ο τύπος και η διάσταση του σπειρώματος στον σωλήνα και στο εξάρτημα. Αν έχετε αμφιβολία, δείτε το τεχνικό φυλλάδιο του κατασκευαστή.

Ο μαύρος σιδηροσωλήνας είναι το κλασικό υλικό στις παλιές εγκαταστάσεις κεντρικής θέρμανσης. Δέχεται καλά σπείρωμα, με το χέρι ή με μηχάνημα, και δίνει γερή σύνδεση που λύνεται όποτε χρειαστεί.

Ο γαλβανιζέ σωλήνας υπάρχει ακόμη σε πολλές υδραυλικές εγκαταστάσεις παλαιότερων πολυκατοικιών και μονοκατοικιών. Όταν κόβεται το σπείρωμα, φεύγει φυσικά και το στρώμα του ψευδαργύρου σε εκείνο το σημείο. Γι' αυτό χρειάζεται καλή στεγάνωση, που προστατεύει το σπείρωμα από την υγρασία. Τον γαλβανιζέ σωλήνα δεν τον κολλάτε και δεν τον ζεσταίνετε, οπότε το σπείρωμα είναι η φυσική λύση.

Ο ανοξείδωτος σωλήνας είναι πιο σκληρός και ζορίζει τα εργαλεία. Θέλει κοφτερές φιλιέρες κατάλληλες για ανοξείδωτο και συνήθως μηχανικό κόψιμο.

Σπείρωμα δεν ανοίγεται σε πλαστικούς και πολυστρωματικούς σωλήνες, σε χαλκοσωλήνες και σε λεπτότοιχα χαλύβδινα συστήματα για πρεσαριστές συνδέσεις. Εκεί χρησιμοποιούνται πρεσαριστά, σφικτήρες ή κολλητές συνδέσεις, ή μεταβατικά εξαρτήματα με σπείρωμα. Ακατάλληλος είναι επίσης ο πολύ σκουριασμένος σωλήνας, γιατί μετά το σπείρωμα το τοίχωμα μένει πολύ λεπτό.

Η χειροκίνητη φιλιέρα με καστάνια φτάνει για μικρές διαμέτρους και λίγα σπειρώματα, για παράδειγμα σε μια επισκευή στο μπάνιο ή στη σύνδεση ενός καλοριφέρ. Το πλεονέκτημά της είναι ότι χωράει και σε στενό σημείο, όπου μηχάνημα δεν στήνεται.

Η ηλεκτρική φιλιέρα ή η σπειροτόμος μηχανή χρησιμοποιείται σε μεγαλύτερες διαμέτρους, σε σκληρότερα υλικά και όταν τα σπειρώματα είναι πολλά. Τα σπειρώματα βγαίνουν πιο ομοιόμορφα, η δουλειά πάει πιο γρήγορα και ζορίζονται λιγότερο ο σωλήνας και ο τοίχος όπου στηρίζεται. Όταν το κομμάτι λύνεται, ο τεχνίτης συχνά προτιμά να το βγάλει, να κόψει το σπείρωμα στη μηχανή και να το ξαναβάλει έτοιμο.

Η δυσκολία, και άρα το κόστος, εξαρτάται κυρίως από:

• τη διάμετρο του σωλήνα και τον αριθμό των σπειρωμάτων που χρειάζονται,
• το υλικό, αφού το ανοξείδωτο και οι παλιοί σκληροί σωλήνες κόβονται δυσκολότερα,
• την πρόσβαση, για παράδειγμα σωλήνας κολλητά στον τοίχο, σε γωνία ή πίσω από τον λέβητα,
• την κατάσταση του σωλήνα, γιατί ένα σκουριασμένο ή φραγμένο άκρο πρέπει να κοντύνει μέχρι το γερό υλικό,
• το αν πρέπει να αδειάσει και να ξαναγεμίσει η θέρμανση ή να κλείσει το νερό σε όλο το κτίριο,
• το αν πρόκειται για νερό, θέρμανση ή αέριο, όπου οι απαιτήσεις ελέγχου είναι αυστηρότερες.

Στην πράξη συχνά τον περισσότερο χρόνο δεν τον τρώει το ίδιο το σπείρωμα. Τον τρώει το λύσιμο της παλιάς σκουριασμένης σύνδεσης και η προετοιμασία του σημείου.

Στο πόσιμο νερό χρησιμοποιούνται μόνο υλικά στεγάνωσης κατάλληλα για πόσιμο νερό, δηλαδή πάστες και νήματα με την αντίστοιχη σήμανση. Το σπείρωμα πρέπει να είναι καθαρό, χωρίς υπολείμματα λαδιού και ρινίσματα που θα έμπαιναν στο δίκτυο.

Στη θέρμανση τη σύνδεση την καταπονούν η θερμοκρασία και το συνεχές ζέσταμα και κρύωμα. Η στεγάνωση πρέπει να είναι κατάλληλη για συστήματα θέρμανσης. Το σπείρωμα δεν πρέπει να παρασφιχτεί, για να μη σκάσει το εξάρτημα. Αν μετά ο σωλήνας χωθεί σε τοίχο ή σε μπετοκονία, κάθε σύνδεση που θα κρυφτεί περνά δοκιμή στεγανότητας πριν από τον σοβά ή το δάπεδο.

Στο αέριο σπειρώματα κόβει και συνδέσεις κάνει μόνο πιστοποιημένος τεχνικός αερίου. Μετά την επέμβαση ακολουθεί δοκιμή πίεσης και έλεγχος της εγκατάστασης. Αν μυρίσετε αέριο, μην ανάβετε και μη σβήνετε φώτα ή συσκευές. Ανοίξτε τα παράθυρα, βγείτε από τον χώρο και καλέστε τη γραμμή έκτακτης ανάγκης του δικτύου φυσικού αερίου ή το 112.

Στην πολυκατοικία τις κατακόρυφες στήλες και τα κοινόχρηστα δίκτυα, όπως την κεντρική θέρμανση, δεν τα αδειάζετε και δεν τα πειράζετε χωρίς συνεννόηση με τον διαχειριστή.

Όταν παραλαμβάνετε τη δουλειά, προσέξτε τα εξής:

• το σπείρωμα είναι λείο, χωρίς σπασμένα δόντια και γρέζια,
• το εξάρτημα ή η βάνα κάθεται ίσια, όχι λοξά,
• από το εξάρτημα δεν περισσεύει πολύ σπείρωμα ούτε υλικό στεγάνωσης,
• στο νερό η γραμμή μπήκε σε πίεση και η σύνδεση έμεινε στεγνή,
• στη θέρμανση το σύστημα γέμισε, εξαερώθηκε και η πίεση στο μανόμετρο δεν έπεσε κατά τη δοκιμή,
• στο αέριο υπάρχει καταγραφή της δοκιμής πίεσης και του ελέγχου από τον τεχνικό,
• ο χώρος γύρω καθαρίστηκε από λάδια και ρινίσματα.