Τοποθέτηση πλάκας συστήματος για ενδοδαπέδια θέρμανση

Η πλάκα συστήματος κάνει τρεις δουλειές ταυτόχρονα. Κρατά τους σωλήνες σε σταθερή απόσταση μεταξύ τους, ώστε το δάπεδο να ζεσταίνεται ομοιόμορφα. Λειτουργεί ως θερμομόνωση ακριβώς κάτω από τους σωλήνες, οπότε η θερμότητα πηγαίνει προς τη μπετοκονία. Και η επιφανειακή μεμβράνη της, με τις επικαλύψεις και τις κουμπωτές ενώσεις, εμποδίζει τη νωπή μπετοκονία να μπει στους αρμούς και να δημιουργήσει θερμογέφυρες κάτω από τους σωλήνες.

Το πιο συνηθισμένο είναι η πλάκα με εξογκώματα, που στην αγορά λέγεται συχνά απλώς «nop». Πρόκειται για σκληρή διογκωμένη πολυστερίνη με προεξοχές, ανάμεσα στις οποίες ο σωλήνας απλώς πατιέται με το πόδι και κουμπώνει. Τα εξογκώματα είναι σε κανονικό κάναβο, συνήθως ανά 50 mm, οπότε ο τεχνικός μπορεί να στρώσει τους σωλήνες ανά 100, 150 ή 200 mm χωρίς μέτρο. Η πάνω επιφάνεια έχει συνήθως μια ανθεκτική πλαστική μεμβράνη, που προστατεύει την πολυστερίνη από το πάτημα και από την υγρασία της μπετοκονίας.

Γιατί δεν αρκεί να βάλετε τους σωλήνες πάνω σε απλή πολυστερίνη; Γίνεται, αλλά τότε οι σωλήνες πρέπει να στερεωθούν με κλιπ ή ράγες και, όταν ρίχνεται η μπετοκονία, τείνουν να σηκώνονται. Η πλάκα συστήματος απλοποιεί αυτή τη δουλειά και το αποτέλεσμα είναι πιο προβλέψιμο.

Πλάκα με εξογκώματα και ενσωματωμένη μόνωση

Η κλασική λύση για νέες κατασκευές και μεγάλες ανακαινίσεις. Κάτω από τα εξογκώματα έχει στρώση μόνωσης, κατά τον κατασκευαστή περίπου 10 έως 30 mm. Τοποθετείται πάνω σε επιπλέον μόνωση, που αναλαμβάνει την κύρια θερμική προστασία του δαπέδου. Πλεονεκτεί στη γρήγορη τοποθέτηση και στο σταθερό κράτημα των σωλήνων. Στην επιλογή προσέξτε τη διάμετρο σωλήνα για την οποία είναι σχεδιασμένη και την αντοχή σε θλίψη. Σε κατοικήσιμους χώρους αρκεί η συνηθισμένη αντοχή που δίνει ο κατασκευαστής. Κάτω από βαρύ πάγκο κουζίνας, τζάκι με επένδυση ή σε γκαράζ χρειάζεται πιο ανθεκτικός τύπος.

Μεμβράνη με εξογκώματα χωρίς μόνωση

Λεπτή διαμορφωμένη μεμβράνη με προεξοχές, που απλώνεται πάνω σε μόνωση που έχει ήδη μπει. Χρησιμοποιείται όταν ο μελετητής θέλει μόνωση από άλλο υλικό, για παράδειγμα εξηλασμένη πολυστερίνη με μεγαλύτερη αντοχή ή καλύτερη θερμική απόδοση. Η τοποθέτηση έχει ένα βήμα παραπάνω, γιατί μόνωση και μεμβράνη μπαίνουν χωριστά και η μεμβράνη πρέπει να πατάει χωρίς κυματισμούς.

Επίπεδη πλάκα για σύστημα με συνδετήρες

Πλάκα με επικολλημένη μεμβράνη και τυπωμένο κάναβο, πάνω στην οποία οι σωλήνες στερεώνονται με πλαστικούς συνδετήρες με ένα χειροκίνητο εργαλείο. Στο εργοτάξιο το λένε σύστημα tacker. Είναι πιο ευέλικτη σε ακανόνιστους χώρους και σε λοξούς τοίχους, και ο σωλήνας μπορεί να περάσει και εκτός κανάβου. Από την άλλη, τον σωλήνα τον κρατά μόνο ο συνδετήρας, και αν η μπετοκονία ριχτεί απρόσεκτα, μπορεί να ξεκολλήσει.

Πλάκες χαμηλού ύψους για ανακαινίσεις

Σε ανακαίνιση παλιού διαμερίσματος σε πολυκατοικία συχνά δεν υπάρχει ύψος για όλες τις στρώσεις. Υπάρχουν λεπτές πλάκες για σωλήνες μικρότερης διαμέτρου, που καλύπτονται με αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα λεπτής στρώσης. Έχουν λίγη ή καθόλου μόνωση, γι’ αυτό ταιριάζουν κυρίως πάνω από θερμαινόμενους χώρους, δηλαδή πάνω από άλλο διαμέρισμα. Πάνω από πυλωτή, μη θερμαινόμενο υπόγειο ή σε δάπεδο επί εδάφους δεν είναι κατάλληλες χωρίς επιπλέον μόνωση.

Αν στη σελίδα του τιμοκαταλόγου εμφανίζονται περισσότερες παραλλαγές, η διαφορά τους βρίσκεται συνήθως στον τύπο της πλάκας, στο πάχος της μόνωσης και στο αν περιλαμβάνεται η κάτω στρώση μόνωσης και η περιμετρική ταινία. Πριν παραγγείλετε, ξεκαθαρίστε τι ακριβώς περιλαμβάνει η εργασία.

Ο περισσότερος χρόνος χάνεται σε εργοτάξια όπου το υπόστρωμα δεν είναι έτοιμο. Πριν ξεκινήσει το συνεργείο, καλό είναι να ισχύουν τα εξής:

• Επίπεδο και καθαρό υπόστρωμα. Πλάκα σκυροδέματος χωρίς καμπούρες, υπολείμματα κονιάματος και μπάζα. Οι αποκλίσεις πρέπει να είναι μέσα στα όρια που δίνει ο κατασκευαστής της πλάκας, συνήθως λίγα χιλιοστά σε πήχη δύο μέτρων. Μεγαλύτερες ανωμαλίες χρειάζονται εξομάλυνση.
• Στεγάνωση σε δάπεδο επί εδάφους. Όταν το δάπεδο πατάει στο έδαφος, η στεγάνωση πρέπει να έχει γίνει και να είναι ακέραιη. Η πλάκα συστήματος δεν την αντικαθιστά.
• Δίκτυα μέσα στο δάπεδο. Οι σωληνώσεις του ηλεκτρολόγου και του υδραυλικού που περνούν από το δάπεδο πρέπει να είναι τελειωμένες και στερεωμένες. Ιδανικά βρίσκονται μέσα στην κάτω στρώση μόνωσης, κομμένη γύρω τους, ή μέσα σε στρώση εξομάλυνσης.
• Σοβάδες και κουφώματα. Οι εσωτερικοί σοβάδες καλό είναι να έχουν τελειώσει, ώστε να μη λερωθούν οι πλάκες και να έχει η περιμετρική ταινία πού να πατήσει.
• Υψομετρικό σχέδιο δαπέδου. Πρέπει να ξέρετε πού θα βρίσκεται το τελικό δάπεδο, πόσο παχιά θα είναι η επικάλυψη και η μπετοκονία. Από αυτά προκύπτει το πάχος της μόνωσης.
• Θέση του συλλέκτη. Το ερμάριο του συλλέκτη καλό είναι να έχει τοποθετηθεί, ώστε η πλάκα να κοπεί σωστά γύρω του.

Περιμετρική ταινία διαστολής

Το πρώτο βήμα είναι μια αφρώδης ταινία που κολλιέται σε όλη την περίμετρο του χώρου, γύρω από κολόνες, κάσες και διελεύσεις σωλήνων. Έχει πάχος περίπου 8 έως 10 mm και ύψος τέτοιο ώστε να εξέχει πάνω από τη μελλοντική μπετοκονία. Αφήνει τη μπετοκονία να διαστέλλεται όταν ζεσταίνεται και ταυτόχρονα χωρίζει το δάπεδο από τους τοίχους, κάτι που βοηθά και στον θόρυβο από πατήματα. Η ταινία έχει συνήθως ένα πτερύγιο από μεμβράνη, που αργότερα απλώνεται πάνω στην πλάκα συστήματος.

Κάτω στρώση μόνωσης

Αν το προβλέπει η μελέτη, πρώτα μπαίνει η κάτω στρώση μόνωσης, θερμική ή ηχομονωτική. Οι πλάκες τοποθετούνται σε διάταξη με μετατοπισμένους αρμούς, σφιχτά η μία δίπλα στην άλλη. Αν η μόνωση είναι σε περισσότερες στρώσεις, οι αρμοί κάθε στρώσης δεν πέφτουν πάνω στους αρμούς της άλλης. Γύρω από τα δίκτυα η μόνωση κόβεται, ή το κενό ανάμεσά τους γεμίζει με υλικό εξομάλυνσης, ώστε η πλάκα συστήματος να πατάει σε όλη της την επιφάνεια.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε διαμερίσματα πάνω από πυλωτή, που είναι πολύ συνηθισμένα στην Ελλάδα. Από κάτω υπάρχει ανοιχτός, κρύος χώρος, και χωρίς επαρκή μόνωση η θέρμανση ζεσταίνει τον αέρα της πυλωτής.

Τοποθέτηση των πλακών συστήματος

Οι πλάκες απλώνονται ξεκινώντας από μια γωνία του χώρου, συνήθως από τον τοίχο του συλλέκτη ή από τον μακρύτερο ίσιο τοίχο. Ενώνονται με τις επικαλύψεις της μεμβράνης ή με τα κουμπώματα στις άκρες, ώστε η επιφάνεια να είναι ενιαία χωρίς κενά. Το κομμάτι που περισσεύει στο τέλος της σειράς χρησιμοποιείται συχνά στην αρχή της επόμενης, κάτι που γλιτώνει υλικό και μετατοπίζει τους αρμούς.

Οι πλάκες κόβονται με κοφτερό μαχαίρι ή λεπτό πριόνι. Σε κάσες, σωλήνες και γωνίες η κοπή πρέπει να είναι ακριβής, γιατί κάθε κενό είναι σημείο από όπου η μπετοκονία θα τρέξει κάτω από την πλάκα. Τα μικρά κενά συμπληρώνονται με κομμάτια ή κλείνουν με ταινία, όπως ορίζει ο κατασκευαστής.

Πτερύγιο ταινίας και αρμοί διαστολής

Το πτερύγιο της περιμετρικής ταινίας απλώνεται πάνω στις πλάκες και κολλιέται, ώστε η μπετοκονία να μην τρέξει ανάμεσα στην ταινία και στην πλάκα. Στις πόρτες και στα σημεία όπου η μελέτη χωρίζει το δάπεδο σε πεδία, τοποθετούνται προφίλ αρμού διαστολής. Κάθε πεδίο συνήθως δεν πρέπει να είναι ούτε πολύ μεγάλο ούτε πολύ μακρόστενο. Μια συνηθισμένη σύσταση είναι περίπου έως 40 m² και πλευρά έως 8 m, τις ακριβείς τιμές όμως τις δίνει η μελέτη ή ο κατασκευαστής της μπετοκονίας.

Παράδοση στον τεχνικό θέρμανσης

Στην έτοιμη επιφάνεια ο τεχνικός θέρμανσης ή ο υδραυλικός απλώνει τους σωλήνες, κάνει δοκιμή πίεσης και μετά ρίχνεται η μπετοκονία. Αν μεσολαβήσει διάστημα χωρίς δουλειά, οι πλάκες πρέπει να προστατεύονται από το πάτημα, κυρίως από βαριά φορτία και από καρότσι που περνά χωρίς σανίδες από πάνω.

Ο όγκος δουλειάς αλλάζει πολύ ανάλογα με τις συνθήκες. Γρήγορα και χωρίς εμπόδια πάει όταν:

• οι χώροι είναι μεγάλοι και ορθογώνιοι, με λίγες γωνίες και διελεύσεις,
• το υπόστρωμα είναι επίπεδο και καθαρό και δεν χρειάζεται εξομάλυνση,
• τα υλικά βρίσκονται επί τόπου, σε στεγνό σημείο και με εύκολη πρόσβαση,
• τα δίκτυα στο δάπεδο έχουν τελειώσει και είναι σαφές πού περνούν.

Αντίθετα, τη δουλειά καθυστερούν:

• μικρά δωμάτια, διάδρομοι και μπάνια με πολλές κοπές,
• καμπύλοι ή λοξοί τοίχοι, κολόνες, σκάλες και εσοχές,
• πολλές διελεύσεις σωλήνων και σωληνώσεων ηλεκτρολογικών μέσα από το δάπεδο,
• ανώμαλο υπόστρωμα που χρειάζεται εξομάλυνση με υλικό πλήρωσης ή κονίαμα,
• μόνωση σε περισσότερες στρώσεις, με συνδυασμό θερμικής και ηχομονωτικής,
• κακή πρόσβαση, για παράδειγμα μεταφορά υλικών σε ψηλό όροφο χωρίς ανελκυστήρα ή με πολύ μικρό ασανσέρ πολυκατοικίας,
• δουλειά σε διαμέρισμα που κατοικείται εν μέρει, όπου χρειάζεται καθάρισμα και προστασία των υπόλοιπων χώρων.

Η τοποθέτηση της πλάκας συστήματος βρίσκεται στη μέση της αλυσίδας. Πριν από αυτήν δουλεύουν ο κτίστης, ο ηλεκτρολόγος, ο υδραυλικός και το συνεργείο στεγάνωσης. Μετά έρχεται ο τεχνικός θέρμανσης με τους σωλήνες, το συνεργείο της μπετοκονίας και στο τέλος ο πλακάς ή ο τεχνίτης του ξύλινου δαπέδου. Ο πιο σημαντικός συντονισμός αφορά τα ύψη. Αν η μόνωση υπολογιστεί χωρίς να ληφθούν υπόψη η μπετοκονία και η επικάλυψη, το αποτέλεσμα είναι χαμηλές πόρτες, κατωκάσια που προεξέχουν ή σκαλοπάτι στο πέρασμα σε άλλο δωμάτιο.

Το πάχος της μπετοκονίας πάνω από τον σωλήνα εξαρτάται από τον τύπο της. Στην τσιμεντοειδή μπετοκονία συνήθως υπολογίζεται μεγαλύτερη επικάλυψη, περίπου 45 mm, ενώ στο κονίαμα ανυδρίτη μπορεί να είναι λεπτότερη. Πάντα όμως ισχύουν οι οδηγίες του κατασκευαστή και της μελέτης. Με ρευστό κονίαμα ανυδρίτη είναι ιδιαίτερα σημαντικό όλες οι ενώσεις της μεμβράνης να είναι στεγανές, αλλιώς το υλικό περνά κάτω από τις πλάκες.

Αν η ενδοδαπέδια θέρμανση γίνεται μαζί με αντλία θερμότητας στο πλαίσιο ενεργειακής αναβάθμισης, αξίζει να ελέγξετε αν υπάρχει ενεργό πρόγραμμα επιδότησης, όπως το Εξοικονομώ, και ποιες προϋποθέσεις έχει εκείνη τη στιγμή. Οι όροι αλλάζουν από κύκλο σε κύκλο, γι’ αυτό ενημερωθείτε από την επίσημη πηγή του προγράμματος πριν ξεκινήσουν οι εργασίες.

Η ίδια η τοποθέτηση δεν είναι χρονοβόρα. Σε μονοκατοικία ή διαμέρισμα με συνηθισμένη κάτοψη ένα έμπειρο συνεργείο την ολοκληρώνει συνήθως σε μία με δύο ημέρες, σε χώρους με πολλές γωνίες σε περισσότερο. Μεγαλύτερος είναι ο χρόνος που ακολουθεί. Η μπετοκονία χρειάζεται να στεγνώσει, η τσιμεντοειδής συνήθως αρκετές εβδομάδες, και πριν μπει η επικάλυψη γίνεται σταδιακή πρώτη θέρμανση σύμφωνα με πρωτόκολλο. Αυτούς τους χρόνους δεν τους κερδίζετε με το να μπει η πλάκα πιο γρήγορα.

Τα περισσότερα προβλήματα φαίνονται όταν το δάπεδο έχει πια τελειώσει και η διόρθωση δεν είναι εύκολη.

• Ανώμαλο υπόστρωμα. Η πλάκα κουνιέται, «πατάει» σαν ελατήριο και η μπετοκονία από πάνω έχει άνισο πάχος. Αποτέλεσμα είναι ρωγμές και δάπεδο που ζεσταίνεται άνισα.
• Περιμετρική ταινία που λείπει ή διακόπτεται. Η μπετοκονία πιέζει τον τοίχο όταν ζεσταίνεται, ραγίζει ή μεταφέρει θόρυβο στους διπλανούς χώρους. Σε πολυκατοικία είναι συχνή αιτία παραπόνων από τον κάτω όροφο για τα πατήματα.
• Κενά ανάμεσα στις πλάκες. Η μπετοκονία τρέχει κάτω από την πλάκα και δημιουργείται θερμογέφυρα. Η θερμότητα χάνεται προς τα κάτω και το δάπεδο ζεσταίνεται πιο αργά.
• Λάθος αντοχή μόνωσης. Μαλακή πολυστερίνη κάτω από βαριά έπιπλα ή σε γκαράζ συμπιέζεται με τον καιρό και η μπετοκονία βουλιάζει.
• Λίγη μόνωση σε έδαφος, πάνω από πυλωτή ή μη θερμαινόμενο χώρο. Η θέρμανση λειτουργεί, αλλά ζεσταίνει άσκοπα το έδαφος, την πυλωτή ή το υπόγειο.
• Δίκτυα κάτω από την πλάκα χωρίς εξομάλυνση. Η πλάκα πατάει πάνω στους σωλήνες σαν σε ράχη, χαλάει και πάνω από τα δίκτυα ανοίγει ρωγμή.
• Ξεχασμένοι αρμοί στις πόρτες. Η μπετοκονία ραγίζει ακριβώς στα περάσματα από δωμάτιο σε δωμάτιο. Οι σωλήνες που περνούν από αρμό χρειάζονται προστατευτικό χιτώνιο, κάτι που αναλαμβάνει ο τεχνικός θέρμανσης.
• Πατημένα εξογκώματα. Στο σημείο που έχουν καταστραφεί ο σωλήνας δεν κρατιέται και σηκώνεται όταν ρίχνεται η μπετοκονία.

Η τοποθέτηση της πλάκας συστήματος είναι από τις δουλειές που ένας επιδέξιος ερασιτέχνης μπορεί να κάνει μόνος του. Δεν αφορά αέριο ούτε ηλεκτρικά και δεν θέλει ειδικά εργαλεία. Τους σωλήνες, τη σύνδεσή τους στον συλλέκτη και τη δοκιμή πίεσης όμως αφήστε τα στον τεχνικό θέρμανσης. Πριν ξεκινήσετε, συμφωνήστε μαζί του τον κάναβο, το πάχος της μόνωσης και τις θέσεις των αρμών.

1. Ελέγξτε την επιπεδότητα του υποστρώματος με μακρύ πήχη και σημαδέψτε τα σημεία που χρειάζονται εξομάλυνση.
2. Σκουπίστε και περάστε με ηλεκτρική σκούπα το υπόστρωμα, αφαιρέστε υπολείμματα κονιάματος και μπάζα.
3. Ελέγξτε τη στεγάνωση σε δάπεδο επί εδάφους και αν βρείτε φθορές, δώστε τες για επισκευή.
4. Κολλήστε την περιμετρική ταινία διαστολής σε όλη την περίμετρο, γύρω από κάσες και διελεύσεις.
5. Στρώστε την κάτω μόνωση με μετατοπισμένους αρμούς και κόψτε την με ακρίβεια γύρω από τα δίκτυα.
6. Ξεκινήστε τις πλάκες συστήματος από τη γωνία του συλλέκτη ή από τον μακρύτερο ίσιο τοίχο.
7. Ενώστε τις πλάκες με τις επικαλύψεις ή τα κουμπώματα, χωρίς να μείνει κανένα κενό.
8. Χρησιμοποιήστε το κομμάτι που περισσεύει στο τέλος της σειράς στην αρχή της επόμενης, ώστε να μετατοπιστούν οι αρμοί.
9. Κόψτε τις πλάκες γύρω από κάσες, σωλήνες και το ερμάριο του συλλέκτη με κοφτερό μαχαίρι.
10. Απλώστε το πτερύγιο της περιμετρικής ταινίας πάνω στις πλάκες και κολλήστε το με ταινία.
11. Τοποθετήστε τα προφίλ αρμού στις πόρτες και όπου ορίζει το σχέδιο των πεδίων.
12. Περάστε όλη την επιφάνεια, κλείστε τα μικρά κενά με ταινία και αλλάξτε τα κομμάτια που έχουν χαλάσει.
13. Καλύψτε την επιφάνεια με σανίδες ή μην την πατάτε μέχρι να έρθει ο τεχνικός θέρμανσης.

Αν δεν είστε σίγουροι για τα ύψη ή την αντοχή της μόνωσης, ρωτήστε τον μελετητή ή τον τεχνικό θέρμανσης. Ένα λάθος σε αυτή τη στρώση διορθώνεται αργότερα μόνο με σπάσιμο της μπετοκονίας.

Ο κατάλληλος χρόνος για έλεγχο είναι αμέσως μετά την τοποθέτηση και, αν γίνεται, ξανά μετά το στρώσιμο των σωλήνων. Φωτογραφίστε όλη την επιφάνεια. Οι φωτογραφίες θα σας χρειαστούν όταν σε μερικά χρόνια θα ψάχνετε πού περνούν οι σωλήνες ή τα δίκτυα. Στην παραλαβή περάστε τα εξής σημεία:

• η περιμετρική ταινία υπάρχει σε όλη την περίμετρο, γύρω από κάσες και διελεύσεις, χωρίς διακοπή,
• το πτερύγιο της ταινίας πατάει πάνω στις πλάκες και είναι κολλημένο,
• οι πλάκες ενώνονται σφιχτά, χωρίς ορατά κενά και ανοιχτά κουμπώματα,
• η πλάκα δεν κουνιέται και δεν «πατάει» σαν ελατήριο όταν περπατάτε,
• τα εξογκώματα δεν είναι πατημένα και η μεμβράνη δεν είναι σκισμένη,
• οι αρμοί της κάτω μόνωσης είναι μετατοπισμένοι και πάνω από τα δίκτυα δεν υπάρχουν καμπούρες,
• το ύψος της επιφάνειας συμφωνεί με το υψομετρικό σχέδιο του δαπέδου,
• τα προφίλ αρμού υπάρχουν στις πόρτες και στα σημεία που ορίζει η μελέτη,
• η πλάκα είναι κομμένη με ακρίβεια γύρω από το ερμάριο του συλλέκτη,
• η επιφάνεια είναι καθαρή, χωρίς μπάζα και υπολείμματα υλικών,
• υπάρχουν φωτογραφίες ολόκληρης της επιφάνειας.