Οξυγονοκόλληση μεταλλικών σωλήνων θέρμανσης

Η φλόγα δουλεύει καλά σε λεπτότοιχους χαλυβδοσωλήνες μικρής διατομής. Τέτοιους σωλήνες έχουν τα δίκτυα θέρμανσης σε πολλές μονοκατοικίες και σε παλαιότερες πολυκατοικίες. Ο τεχνίτης δίνει τη θερμότητα σιγά σιγά, έτσι ο λεπτός τοίχος του σωλήνα δεν τρυπάει εύκολα. Ο καυστήρας δεν θέλει ρεύμα και χωράει σε στενές γωνίες, πίσω από ένα καλοριφέρ ή κάτω από το ταβάνι του λεβητοστασίου.

Σε κάποιες περιπτώσεις όμως επιλέγεται άλλη μέθοδος:

• χοντροί σωλήνες μεγάλης διατομής στο λεβητοστάσιο κολλιούνται συνήθως με ηλεκτροσυγκόλληση, που είναι πιο γρήγορη στο χοντρό υλικό,
• χαλκοσωλήνες: στην πράξη σχεδόν πάντα γίνεται σκληρή συγκόλληση (ασημοκόλληση) και όχι οξυγονοκόλληση. Χρησιμοποιείται κι εδώ φλόγα, αλλά ο χαλκός δεν λιώνει,
• γαλβανιζέ σωλήνες, που υπάρχουν συνήθως στα παλιά δίκτυα νερού, δεν κολλιούνται: ο ψευδάργυρος καίγεται με τη ζέστη και βγάζει επικίνδυνους καπνούς, και η ένωση χάνει την προστασία της από τη σκουριά. Αυτοί οι σωλήνες ενώνονται με σπειρώματα ή ειδικά μεταβατικά εξαρτήματα,
• σωλήνες αερίου: εδώ δουλεύει μόνο πιστοποιημένος τεχνίτης για εγκαταστάσεις αερίου, και μετά ακολουθεί έλεγχος στεγανότητας. Δεν είναι συνηθισμένη δουλειά θέρμανσης.

Στα παλιά σπίτια η κόλληση με φλόγα έχει κι ένα ακόμη πλεονέκτημα. Οι παλιοί σωλήνες έχουν συχνά διαστάσεις που δεν ταιριάζουν με τα σύγχρονα πρεσσαριστά εξαρτήματα. Άλλες φορές έχουν λεπτύνει τόσο, που δεν θα άντεχαν την πρέσα. Με τη ραφή το νέο κομμάτι κολλάει κατευθείαν στο γερό μέρος του παλιού σωλήνα.

Η ίδια η κόλληση κρατάει λιγότερο απ' όσο θα περιμένατε. Τον περισσότερο χρόνο τον τρώνε η προετοιμασία και ο έλεγχος.

1. Ο τεχνίτης σβήνει τον λέβητα, αφήνει το σύστημα να κρυώσει και αδειάζει το νερό, τουλάχιστον από το τμήμα όπου θα κολλήσει.
2. Ασφαλίζει τον χώρο: απομακρύνει ό,τι καίγεται, καλύπτει δάπεδο και τοίχους με άκαυστο υλικό ή λαμαρίνα και έχει έτοιμο πυροσβεστήρα.
3. Κόβει το χαλασμένο κομμάτι και καθαρίζει τις άκρες των σωλήνων από σκουριά, μπογιά και λάδια, ώσπου να φανεί γυαλιστερό μέταλλο. Αν χρειάζεται, φτιάχνει και τις ακμές.
4. Τοποθετεί το νέο κομμάτι με ακρίβεια και το στερεώνει, ώστε η ένωση να μείνει ευθεία και να μη μετακινηθεί την ώρα της κόλλησης.
5. Ρυθμίζει τη φλόγα ανάλογα με το πάχος του σωλήνα και ζεσταίνει την ένωση ομοιόμορφα σε όλη την περιφέρεια.
6. Κάνει τη ραφή με σταθερή κίνηση γύρω από τον σωλήνα, με σύρμα κόλλησης όπου χρειάζεται.
7. Αφήνει τη ραφή να κρυώσει μόνη της και δεν τη δροσίζει με νερό.
8. Ελέγχει τη ραφή με το μάτι, γεμίζει και εξαερώνει το σύστημα και κάνει δοκιμή πίεσης.
9. Μετά το τέλος της δουλειάς παρακολουθεί για λίγη ώρα τον χώρο, μήπως σιγοκαίει κάπου σκόνη ή μόνωση.

Αν οι σωλήνες θα μπουν μέσα σε τοίχο ή δάπεδο, το καλύτερο είναι να κλείσουν μόνο αφού περάσουν τη δοκιμή πίεσης. Μια ραφή που στάζει κάτω από τον σοβά βρίσκεται πολύ πιο δύσκολα από μια που ακόμα φαίνεται.

Η δυσκολία, και άρα το κόστος, εξαρτάται κυρίως από δύο πράγματα: πόσο εύκολα φτάνει ο τεχνίτης στην ένωση και σε τι κατάσταση είναι οι σωλήνες. Εύκολη είναι η κόλληση σε ελεύθερο σωλήνα στο λεβητοστάσιο ή πάνω στον τοίχο, όπου ο καυστήρας γυρίζει όλη την περιφέρεια. Τα πράγματα δυσκολεύουν όταν:

• η ένωση είναι κολλητά στον τοίχο, σε γωνία ή κάτω από το ταβάνι, και ο τεχνίτης δουλεύει σε άβολη στάση,
• ο σωλήνας είναι πολύ σκουριασμένος και πρέπει να βρεθεί σημείο με αρκετό πάχος για να πιάσει η ραφή,
• κοντά υπάρχουν ξύλινες επενδύσεις, ψευδοροφές από γυψοσανίδα, καλώδια ή πλαστικοί σωλήνες που θέλουν προστασία,
• σε πολυκατοικία με κεντρική θέρμανση πρέπει να αδειάσει όλη η κατακόρυφη στήλη ή και όλο το δίκτυο,
• μετά την κόλληση ακολουθούν σκάψιμο αυλακιών, κλείσιμο και επισκευή σοβά.

Στις ελληνικές πολυκατοικίες η κεντρική θέρμανση και οι στήλες της είναι κοινόχρηστη εγκατάσταση, ακόμη κι αν περνάνε μέσα από το διαμέρισμά σας. Πριν αγγίξετε κάτι, συνεννοηθείτε με τον διαχειριστή για την ημερομηνία και το άδειασμα του δικτύου. Είναι πρακτικό να κάνετε τέτοιες δουλειές εκτός χειμώνα, όταν η θέρμανση είναι σβηστή και κανείς στο κτίριο δεν μένει χωρίς ζέστη.

Η οξυγονοκόλληση είναι δουλειά με γυμνή φλόγα και φιάλες υπό πίεση. Γι' αυτό την κάνει μόνο εκπαιδευμένος και πιστοποιημένος συγκολλητής, όχι ο ίδιος ο ιδιοκτήτης. Ο έμπειρος τεχνίτης ξέρει τη μέθοδο, αλλά ξέρει και πώς προλαβαίνει τη φωτιά μέσα σε κτίριο: ετοιμάζει τον χώρο, έχει δίπλα πυροσβεστήρα και προσέχει τον χώρο και μετά το τέλος.

Γιατί μετράει τόσο η επιτήρηση μετά; Οι σπίθες και το πυρωμένο μέταλλο μπορεί να ανάψουν σκόνη στο αυλάκι, μόνωση ή ξύλο πίσω από τον τοίχο, ακόμη και με καθυστέρηση. Καμιά φορά η φωτιά φαίνεται αφού έχει φύγει ο τεχνίτης. Εσείς βοηθάτε αν πριν έρθει απομακρύνετε ό,τι καίγεται γύρω από τους σωλήνες και φροντίσετε να αερίζεται ο χώρος.

Αν μυρίσετε αέριο, σταματήστε αμέσως τη δουλειά, ανοίξτε τα παράθυρα, μην ανάβετε ούτε σβήνετε διακόπτες και συσκευές, βγείτε από τον χώρο και καλέστε το 112.

Στην πράξη τα προβλήματα που εμφανίζονται είναι κυρίως αυτά:

• άκρες σωλήνων που δεν καθαρίστηκαν καλά: η σκουριά και η μπογιά αφήνουν πόρους και η ραφή με τον καιρό ιδρώνει ή στάζει,
• τρυπημένος σωλήνας, όταν σε λεπτό τοίχο η φλόγα είναι πολύ δυνατή ή μένει πολλή ώρα στο ίδιο σημείο,
• ρίζα που δεν έδεσε: απ' έξω η ραφή δείχνει ωραία, αλλά μέσα το μέταλλο δεν έχει ενωθεί σε όλο το πάχος,
• κόλληση σε σωλήνα που έχει λεπτύνει: η ένωση κρατάει, αλλά λίγο πιο πέρα ο σάπιος σωλήνας σύντομα σπάει,
• κλείσιμο στον τοίχο χωρίς δοκιμή πίεσης, και μετά η διαρροή φαίνεται σαν υγρός λεκές στον τοίχο.

Όταν παραλαμβάνετε τη δουλειά, ελέγξτε κυρίως τα εξής:

• η ραφή είναι συνεχής σε όλη την περιφέρεια του σωλήνα, χωρίς τρύπες, ρωγμές και ορατούς πόρους,
• οι ενωμένοι σωλήνες είναι ευθυγραμμισμένοι και το δίκτυο δεν έχει στραβώσει ούτε κρεμάσει,
• γύρω από το σημείο δεν υπάρχουν καψίματα και η προστασία σε δάπεδα και τοίχους έκανε τη δουλειά της,
• το σύστημα γέμισε, εξαερώθηκε και πέρασε δοκιμή πίεσης,
• όταν ανάβει η θέρμανση, οι ενώσεις μένουν στεγνές και στη θερμοκρασία λειτουργίας,
• τα καλοριφέρ ζεσταίνονται ομοιόμορφα και δεν ακούγεται αέρας στους σωλήνες,
• η πίεση στο μανόμετρο του λέβητα δεν πέφτει μετά από μερικές μέρες λειτουργίας,
• οι σωλήνες μέσα στον τοίχο κλείστηκαν μόνο μετά τη δοκιμή στεγανότητας.