Montaż instalacji cyrkulacji ciepłej wody

Cyrkulacja przydaje się przede wszystkim tam, gdzie źródło ciepłej wody stoi daleko od kranów. Typowy przykład to dom jednorodzinny, w którym kocioł i zasobnik są w kotłowni na parterze, a łazienka na piętrze. Podobnie bywa w dużym mieszkaniu dwupoziomowym z kilkoma łazienkami. W małym mieszkaniu, gdzie podgrzewacz wisi tuż obok łazienki, cyrkulacja zwykle się nie opłaca, bo w krótkiej rurze woda nagrzewa się szybko i bez niej.

Ważne jest też, skąd bierze się ciepła woda. Cyrkulacja potrzebuje zasobnika, do którego woda może wracać. Przy dwufunkcyjnym kotle gazowym bez zasobnika, który podgrzewa wodę przepływowo, cyrkulacji zwykle nie da się podłączyć. Wyjątkiem są kotły przygotowane do takiej pracy. Jeśli mieszkasz w bloku z centralną ciepłą wodą, cyrkulacja w pionach jest częścią wspólnej instalacji i zajmuje się nią zarządca, spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa. Takich rur nie przerabia się na własną rękę.

Dobra instalacja zaczyna się od przemyślanej trasy. Hydraulik najpierw sprawdza, gdzie stoi zasobnik, którędy biegnie rura ciepłej wody i dokąd trzeba doprowadzić przewód powrotny. Cyrkulację zwykle prowadzi się do najdalszego punktu poboru albo na koniec głównej gałęzi, a nie osobno do każdego kranu.

1. Zamknąć dopływ wody i spuścić wodę z odcinka instalacji ciepłej wody, na którym będą prowadzone prace.
2. Wyznaczyć trasę przewodu powrotnego jak najkrótszą i bez ślepych odgałęzień, najlepiej równolegle do rury ciepłej wody.
3. Ułożyć przewód cyrkulacyjny, który ma zwykle mniejszą średnicę niż rura ciepłej wody, i podłączyć go na końcu gałęzi.
4. Zaizolować obie rury, ciepłą i powrotną, na całej długości, łącznie z kolanami i armaturą.
5. Przy zasobniku zamontować pompę cyrkulacyjną z zaworami odcinającymi po obu stronach i zaworem zwrotnym, ze strzałką skierowaną w stronę zasobnika.
6. Przy kilku gałęziach zamontować zawory równoważące albo termostatyczne zawory cyrkulacyjne, żeby woda płynęła równo do wszystkich gałęzi.
7. Podłączyć przewód powrotny do króćca cyrkulacyjnego zasobnika, jeśli zasobnik go ma.
8. Napełnić instalację, odpowietrzyć ją i wykonać próbę szczelności pod ciśnieniem.
9. Podłączyć pompę do prądu i ustawić sterowanie, czyli godziny pracy albo temperaturę.

Podłączenie elektryczne pompy, zwłaszcza na stałe, bez wtyczki, powinien wykonać elektryk z uprawnieniami SEP.

Do ciepłej wody użytkowej stosuje się pompę przeznaczoną do wody pitnej, z korpusem z brązu, mosiądzu lub stali nierdzewnej. Zwykła pompa obiegowa do centralnego ogrzewania z żeliwnym korpusem się tu nie nadaje, bo w kontakcie ze świeżą wodą będzie korodować. W typowym domu jednorodzinnym wystarczy mała pompa. Mocniejsze urządzenia są potrzebne tylko przy długich instalacjach i dużych budynkach.

Dlaczego sterowanie jest takie ważne? Pompa, która chodzi bez przerwy, cały czas przepycha ciepłą wodę przez rury, a ta po drodze traci ciepło. Większość domowników potrzebuje ciepłej wody rano i wieczorem, dlatego stosuje się takie rozwiązania:

• programator czasowy: pompa pracuje tylko w ustawionych godzinach, na przykład rano przed wyjściem i wieczorem,
• termostat: pompa włącza się, gdy woda w przewodzie powrotnym ostygnie poniżej ustawionej temperatury,
• pompa samoucząca się: według producenta zapamiętuje, kiedy domownicy korzystają z ciepłej wody, i dopasowuje się do tego,
• uruchamianie na żądanie: przyciskiem lub czujnikiem przy kranie, pompa rusza tylko na krótką chwilę.

Warto pamiętać też o higienie. Ciepła woda w obiegu nie powinna długo stać w niskiej temperaturze, bo łatwiej rozwijają się w niej bakterie, na przykład legionella. Dlatego temperaturę na wyjściu z zasobnika utrzymuje się zwykle w granicach około 55 do 60 °C, a wiele urządzeń pozwala co jakiś czas podgrzać wodę wyżej. Na rury wybiera się zwykłe materiały do instalacji wodnych, czyli tworzywo, rury wielowarstwowe albo miedź, z otuliną o odpowiedniej grubości.

Przy cyrkulacji czasem pada też nazwa sprzęgło hydrauliczne. Ono jednak należy do instalacji grzewczej, gdzie oddziela kocioł od obiegów grzewczych. W obiegu ciepłej wody użytkowej się go nie montuje. Jeśli przy okazji przebudowujesz kotłownię i ogrzewanie, to osobna praca.

Najprościej jest w nowym domu albo przy generalnym remoncie, gdy ściany są otwarte i przewód powrotny układa się razem z resztą instalacji. Pomaga też zasobnik z gotowym króćcem cyrkulacyjnym i krótka, przejrzysta trasa.

Trudniej jest dołożyć cyrkulację w wykończonym domu. Trzeba znaleźć trasę, która nie wymaga dużo kucia, na przykład szacht instalacyjny, sufit podwieszany z płyt g-k, miejsce pod schodami albo kotłownię. Pracy przybywa też przy starych rurach w złym stanie, które trzeba częściowo wymienić, przy braku zaworów, przy zasobniku bez króćca cyrkulacyjnego albo przy kilku gałęziach, które trzeba wyrównoważyć. Im więcej takich przeszkód, tym montaż jest bardziej pracochłonny, a więc i droższy.

• Pompa bez sterowania. Chodzi cały dzień i całą noc, niepotrzebnie zużywa prąd i wychładza wodę w zasobniku.
• Brak izolacji albo za cienka otulina. Woda w rurach szybko traci ciepło, zasobnik częściej się dogrzewa i oszczędność znika.
• Brak zaworu zwrotnego. Woda może płynąć w przeciwną stronę, a do przewodu powrotnego może napływać zimna woda.
• Pompa zamontowana odwrotnie. Strzałka na pompie musi wskazywać kierunek do zasobnika.
• Niewyrównoważone gałęzie. Woda płynie najkrótszą drogą, a najdalsza łazienka zostaje bez ciepłej wody.
• Niewłaściwa pompa. Pompa do c.o. z żeliwnym korpusem koroduje, a zbyt duża pompa jest głośna i zużywa więcej energii.

W praktyce często zdarza się, że cyrkulacja działa, ale rachunek za podgrzewanie wody rośnie. Prawie zawsze winna jest pompa bez programatora i nieizolowane rury.

Przy odbiorze poproś, żeby hydraulik pokazał ci, jak działa instalacja, i sprawdź te punkty:

• próba szczelności została wykonana, a połączenia są suche, bez kropli,
• przewód powrotny i rura ciepłej wody są zaizolowane na całej długości,
• pompa jest przeznaczona do wody pitnej, a strzałka wskazuje kierunek do zasobnika,
• przy pompie są zawory odcinające i zawór zwrotny,
• sterowanie jest ustawione i wiesz, jak zmienić godziny pracy lub temperaturę,
• w najdalszym kranie ciepła woda leci po kilku sekundach,
• pompa pracuje cicho, bez buczenia i bulgotania,
• podłączenie elektryczne wykonał elektryk z uprawnieniami SEP,
• dostałeś instrukcję pompy i sterownika, a najlepiej także szkic trasy rur.