Montaż zaworów grzejnikowych

Na typowym grzejniku są dwa elementy. Na zasilaniu montuje się zawór regulacyjny, którym sterujesz temperaturą. Na powrocie jest zawór odcinający, tzw. śrubunek powrotny, który pozwala odciąć grzejnik i ustawić jego przepływ.

• zawór termostatyczny z głowicą sam przymyka przepływ zależnie od temperatury w pokoju, dziś to standard zarówno w blokach, jak i w domach jednorodzinnych,
• zawór ręczny ustawia się pokrętłem, sprawdza się raczej w kotłowni, garażu lub tam, gdzie temperatura prawie się nie zmienia,
• zawór z nastawą wstępną pozwala ograniczyć maksymalny przepływ przez dany grzejnik, co jest ważne przy równoważeniu hydraulicznym,
• wersja kątowa lub prosta zależy od tego, czy rury wychodzą ze ściany, czy z podłogi,
• grzejniki z zasilaniem dolnym mają wbudowaną wkładkę zaworową, a pod grzejnikiem montuje się do nich złącze przyłączeniowe, często typu H.

Korpus zaworu jest zwykle mosiężny, często niklowany. Plastik pojawia się głównie w głowicach i zaślepkach. Przy wyborze najważniejsze jest, żeby zawór pasował do istniejących rur i żeby dało się do niego dobrać odpowiednią głowicę.

Nie każdy kłopot z ogrzewaniem oznacza nowy grzejnik. Często wystarczy nowy zawór. Pomyśl o wymianie, gdy:

• wokół zaworu lub pod nim widać wilgoć, kamień albo rdzawe zacieki,
• grzejnik grzeje na całego, choć głowica jest skręcona na minimum,
• grzejnik pozostaje zimny, chociaż pozostałe grzeją,
• zawór syczy, gwiżdże albo stuka,
• trzpień pod głowicą zablokował się i nie daje się poruszyć.

Opłaca się połączyć wymianę zaworów z inną pracą: wymianą grzejników, malowaniem, nowymi podłogami albo dociepleniem domu. Po termomodernizacji bloku często robi się też równoważenie hydrauliczne całego budynku i wtedy zawory wymienia się we wszystkich mieszkaniach jednocześnie.

Odcięcie i spuszczenie wody

Korpusu zaworu nie da się wymienić pod ciśnieniem. W domu jednorodzinnym instalator wyłącza kocioł, czeka, aż woda ostygnie, i spuszcza przynajmniej tę część instalacji, na której pracuje. W bloku, zwłaszcza zasilanym z sieci ciepłowniczej, trzeba zakręcić i opróżnić cały pion. Dotyczy to także sąsiadów, dlatego termin warto zaplanować z wyprzedzeniem.

Demontaż starego zaworu

Stary zawór odkręca się kluczem tak, żeby nie skręcić rury. Gwinty i powierzchnie przylgowe trzeba oczyścić. Jeśli gwint jest uszkodzony albo skorodowany, należy go naprawić, inaczej nowe połączenie nie będzie szczelne.

Osadzenie nowego zaworu

Połączenia gwintowane uszczelnia się pakułami z pastą albo taśmą lub nicią przeznaczoną do instalacji grzewczych. Niektóre zawory mają uszczelkę już fabrycznie. Zawór montuje się zgodnie ze strzałką kierunku przepływu i dokręca mocno, ale z wyczuciem, żeby nie pękła nakrętka ani złączka grzejnika.

Napełnienie, odpowietrzenie i próba

Instalację napełnia się wodą, każdy grzejnik odpowietrza, a potem sprawdza ciśnienie. Przy własnym kotle uzupełnia się je do wartości podanej przez producenta kotła. Połączenia zostają pod ciśnieniem i po nagrzaniu wody sprawdza się je jeszcze raz.

Głowica i ustawienia

Głowicę termostatyczną zakłada się na końcu, zwykle w pozycji pełnego otwarcia. Jeśli zawór ma nastawę wstępną, ustawia się ją według obliczeń równoważenia hydraulicznego albo według zaleceń instalatora.

Najprościej jest w domu jednorodzinnym, gdzie grzejnik jest łatwo dostępny, rury są w dobrym stanie, a nowy zawór ma te same wymiary co stary. Wtedy to zwykła wymiana sztuka za sztukę.

Pracę wydłuża i podraża:

• grzejnik we wnęce, za meblami albo za zabudową z płyt g-k,
• stare stalowe rury, które przy odkręcaniu pękają albo mają przerdzewiałe gwinty,
• inny rozstaw lub inny typ przyłącza, gdy trzeba przerabiać instalację,
• konieczność spuszczenia wody z pionu w bloku i dopasowania się do terminu,
• praca w sezonie grzewczym, kiedy instalację trzeba opróżnić i ponownie uruchomić,
• większa liczba grzejników, a potem ustawianie równoważenia.

Z kolei przy wymianie zaworów w kilku pomieszczeniach naraz praca na jeden grzejnik zwykle idzie sprawniej, bo spuszczanie i napełnianie wody robi się tylko raz.

• złe uszczelnienie gwintu, za mało materiału albo niewłaściwy materiał, przez co połączenie po pewnym czasie zaczyna kapać,
• zawór zamontowany pod prąd, który potem szumi, stuka, a termostat nie działa prawidłowo,
• zbyt mocne dokręcenie, które niszczy nakrętkę albo gwint grzejnika,
• pominięte odpowietrzenie, po którym grzejnik jest u góry zimny, a w instalacji coś bulgocze,
• brak równoważenia, gdy grzejniki blisko kotła grzeją za mocno, a te dalej ledwo letnie,
• źle umieszczona głowica, na przykład zasłonięta zasłoną albo skierowana w górę nad gorącą rurą, przez co czujnik mierzy inną temperaturę niż ta w pokoju.

Wymianę korpusu zaworu, zwłaszcza w bloku, zostaw instalatorowi. Sam możesz za to bezpiecznie wymienić głowicę termostatyczną, którą zakłada się na zawór bez spuszczania wody, i odpowietrzyć grzejnik.

1. Sprawdzić typ zaworu i rodzaj przyłącza głowicy, w razie potrzeby kupić głowicę z adapterem pasującym do producenta zaworu.
2. Starą głowicę przekręcić na najwyższy stopień.
3. Odkręcić nakrętkę albo pierścień mocujący i zdjąć głowicę.
4. Sprawdzić, czy trzpień zaworu po wciśnięciu wraca na miejsce, a jeśli się zaciął, ostrożnie go rozruszać.
5. Nową głowicę ustawić na najwyższy stopień, założyć i dokręcić ręką.
6. Pod odpowietrznikiem podłożyć szmatkę i mały pojemnik.
7. Kluczykiem odkręcić odpowietrznik i trzymać go otwartego, aż zacznie lecieć woda bez pęcherzyków.
8. Zakręcić odpowietrznik, a w domu z własnym kotłem sprawdzić ciśnienie na manometrze.
9. Ustawić głowicę na wybrany stopień i po kilku godzinach sprawdzić, czy grzejnik nagrzewa się równomiernie.

Przy odbiorze przejdź razem z instalatorem przez te punkty:

• połączenia są suche także przy gorącej wodzie i po kilku godzinach pracy,
• zawór jest zamontowany zgodnie ze strzałką kierunku przepływu,
• grzejnik nagrzewa się na całej powierzchni, bez zimnej górnej części,
• głowica reaguje, a po skręceniu na minimum grzejnik stopniowo stygnie,
• głowica nie jest zasłonięta i jest skierowana do pokoju, a nie w górę,
• nastawy wstępne są zapisane i wiesz, jakie wartości ustawiono,
• ciśnienie w instalacji odpowiada wartości podanej przez producenta kotła,
• wokół grzejnika jest czysto i nie ma śladów wody,
• w bloku pion jest z powrotem napełniony i grzejniki u sąsiadów działają.