Montaż pompy cyrkulacyjnej c.w.u. / cyrkulacja

W zwykłej instalacji ciepła woda płynie z zasobnika do kranów jedną rurą. Gdy nikt z niej nie korzysta, woda w rurze stygnie. Cyrkulacja dodaje drugą, powrotną rurę, która prowadzi wodę od najdalszego punktu poboru z powrotem do zasobnika. Pompa na tej linii powrotnej powoli przepycha wodę w kółko, dzięki czemu rury pozostają ciepłe.

Cyrkulacja ma sens przede wszystkim tam, gdzie:

• łazienki lub kuchnia są daleko od źródła ciepłej wody,
• dom ma kilka kondygnacji albo kilka łazienek,
• domownicy regularnie spuszczają zimną wodę, czekając na ciepłą,
• trwa wymiana instalacji i dołożenie przewodu powrotnego jest proste.

W małym mieszkaniu z krótkimi rurami zysk jest zwykle niewielki. W blokach z centralnym przygotowaniem ciepłej wody cyrkulacją w pionach zajmuje się zarządca, wspólnota lub spółdzielnia. Wspólne piony nie są częścią twojej instalacji, więc nie należy w nie ingerować na własną rękę.

W nowym domu cyrkulację projektuje się razem z resztą instalacji. Przy montażu w istniejącym budynku trzeba najpierw sprawdzić, czy i którędy da się poprowadzić przewód powrotny. Typowy przebieg prac wygląda tak:

1. Ocenić istniejącą instalację: trasę rur, średnice, stan przewodów i to, czy zasobnik ma króciec cyrkulacyjny.
2. Zaplanować trasę przewodu powrotnego i miejsce na pompę, zwykle w kotłowni przy zasobniku.
3. Zamknąć dopływ wody, spuścić wodę z danej części instalacji i wyłączyć podgrzewanie.
4. Poprowadzić przewód powrotny i podłączyć go przy ostatnich punktach poboru lub na końcu instalacji ciepłej wody.
5. Zamontować pompę z zaworami odcinającymi po obu stronach i zaworem zwrotnym, a przy dłuższych instalacjach także zawory równoważące.
6. Zaizolować zarówno przewód ciepłej wody, jak i powrotny.
7. Napełnić instalację, odpowietrzyć ją i wykonać próbę szczelności pod ciśnieniem.
8. Podłączyć pompę do prądu i ustawić sterowanie.
9. Sprawdzić działanie przy rzeczywistym poborze wody we wszystkich łazienkach i w kuchni.

Sama wymiana pompy na nową to zwykle kwestia kilku godzin. Dołożenie przewodu powrotnego przy remoncie może zająć cały dzień lub dłużej, zależnie od tego, ile trzeba kuć i naprawiać.

Ważna rzecz, o której wiele osób nie wie: pompa do ciepłej wody użytkowej to nie to samo co pompa do centralnego ogrzewania. W obiegu cyrkulacyjnym płynie woda pitna z tlenem, dlatego korpus pompy musi być z materiału dopuszczonego do wody pitnej, zwykle z brązu lub stali nierdzewnej. Żeliwna pompa z instalacji grzewczej szybko by w takim obiegu zardzewiała.

Jeśli chodzi o moc, w domu jednorodzinnym zazwyczaj wystarczy mała, energooszczędna pompa. Zbyt mocna pompa nie da więcej komfortu, tylko więcej hałasu, większe straty ciepła i szybsze zużycie rur.

Do wyboru są takie sposoby sterowania:

• sterowanie czasowe: pompa pracuje na przykład rano i wieczorem, gdy domownicy zużywają najwięcej wody,
• sterowanie temperaturowe: pompa włącza się, gdy woda w przewodzie powrotnym ostygnie poniżej ustawionej wartości,
• połączenie czasu i temperatury, które w praktyce jest rozsądnym kompromisem,
• uruchamianie na żądanie przyciskiem albo przez system inteligentnego domu.

Dlaczego nie zostawić pompy włączonej na stałe? Bo wtedy cały obieg bez przerwy oddaje ciepło, a kocioł lub pompa ciepła musi je ciągle uzupełniać. Dobre sterowanie zachowuje komfort i mocno ogranicza niepotrzebną pracę.

W zamkniętym układzie z zaworem zwrotnym przy zasobniku powinien być zawór bezpieczeństwa, a często także naczynie przeponowe przeznaczone do wody pitnej. Przejmuje ono rozszerzanie się wody przy podgrzewaniu i chroni rury oraz armaturę.

Zakres prac, a więc i ich pracochłonność, zależy głównie od tego, czy przewód powrotny tylko dokłada się do przygotowanej instalacji, czy trzeba go prowadzić od nowa.

• pracę ułatwia zasobnik z króćcem cyrkulacyjnym, dostępne rury w kotłowni oraz instalacja poprowadzona w sufitach podwieszanych z płyt g-k lub w szachcie,
• pracę komplikują rury w ścianach i podłogach, gdzie trzeba wykuć bruzdy, a potem naprawić tynk, gładź lub płytki,
• więcej pracy oznacza też dom z kilkoma gałęziami instalacji, które trzeba wyrównać zaworami,
• przy starych rurach stalowych, typowych dla kamienic i starszych domów, może się okazać, że są zarośnięte i część instalacji trzeba wymienić.

Stałe podłączenie pompy do instalacji elektrycznej lub do sterownika kotła to zadanie dla elektryka z uprawnieniami SEP. Jeśli montaż wymaga ingerencji w kocioł gazowy, pracować przy nim może tylko serwisant z uprawnieniami gazowymi. Gdy poczujesz zapach gazu, wyjdź z budynku i zadzwoń pod numer 992 lub 112.

W praktyce powtarzają się przede wszystkim te błędy:

• brak zaworu zwrotnego lub zawór zamontowany odwrotnie, przez co woda płynie w przeciwną stronę i się miesza,
• pompa do centralnego ogrzewania zamiast pompy do wody pitnej,
• niezaizolowany przewód powrotny, który w praktyce grzeje ściany,
• pompa bez sterowania, pracująca całą dobę,
• pompa zamontowana tak, że serwisant nie ma do niej dostępu,
• zbyt niska temperatura wody w obiegu, która zwiększa ryzyko namnażania się bakterii Legionella.

Co do ostatniego punktu: letnia woda krążąca w rurach to dla bakterii bardzo dobre warunki. Dlatego zaleca się utrzymywanie temperatury ciepłej wody w obiegu mniej więcej na poziomie około 55 °C lub wyżej i, jeśli źródło ciepła na to pozwala, okresowe przegrzewanie wody. Dokładne wartości warto ustawić według zaleceń producenta zasobnika i obowiązujących norm PN-EN.

Przy odbiorze sprawdź:

• czy ciepła woda w najdalszym kranie pojawia się niemal od razu,
• czy pompa pracuje cicho, bez buczenia i drgań,
• czy połączenia są suche i czy wykonano próbę szczelności,
• czy pompa ma zawory odcinające po obu stronach i zawór zwrotny,
• czy zaizolowano przewód ciepłej wody i przewód powrotny,
• czy sterowanie ustawiono pod twój rytm dnia i czy umiesz je samodzielnie zmienić,
• czy temperatura wody w obiegu nie jest niepotrzebnie niska,
• czy otrzymałeś instrukcję pompy, kartę gwarancyjną i opis podłączenia.