Uziemienie instalacji grzewczej

Na co dzień słowa „uziemienie” i „połączenia wyrównawcze” używa się zamiennie, ale technicznie to dwie różne rzeczy. Uziemienie to połączenie instalacji elektrycznej z ziemią przez uziom, na przykład uziom fundamentowy w betonie albo wbijany pręt uziemiający. Połączenia wyrównawcze oznaczają, że wszystkie metalowe części w budynku łączy się ze sobą i z tym uziemieniem. Gdy fachowiec mówi o uziemieniu kotła czy rur, prawie zawsze chodzi właśnie o połączenia wyrównawcze.

Dlaczego to takie ważne? Wyobraź sobie, że w pralce albo w podgrzewaczu uszkodzi się izolacja i przewód fazowy dotknie metalowej obudowy. Jeśli metalowe części w domu są dobrze połączone, prąd zwarciowy ma którędy odpłynąć, wyłącznik nadprądowy albo różnicowoprądowy szybko odłącza obwód, a między grzejnikiem a baterią kranową nie powstaje różnica napięć, która mogłaby popłynąć przez człowieka.

Wyróżnia się dwa poziomy. Połączenia wyrównawcze główne łączą przy wejściu do budynku przyłącze wody, gazu, instalację grzewczą i metalowe konstrukcje z główną szyną wyrównawczą przy rozdzielnicy. Połączenia wyrównawcze miejscowe (dodatkowe) wykonuje się w pomieszczeniach o większym ryzyku, typowo w łazience albo kotłowni, gdzie łączy się metalowe elementy znajdujące się blisko siebie.

To praca przy ochronie przeciwporażeniowej, dlatego wykonuje ją elektryk z uprawnieniami SEP, często razem z hydraulikiem. Kolejność wygląda zwykle tak:

1. Oględziny: elektryk sprawdza, czy w domu jest główna szyna wyrównawcza, którędy biegną istniejące połączenia i które części ogrzewania są metalowe.
2. Ustalenie zakresu: określa się, które elementy trzeba podłączyć i którędy poprowadzić przewody. W nowym domu wynika to z projektu instalacji elektrycznej.
3. Montaż obejm: na oczyszczoną metalową rurę zakłada się obejmy uziemiające, które muszą dobrze przylegać do gołego metalu.
4. Prowadzenie przewodów: żółto-zielony przewód o odpowiednim przekroju prowadzi się od obejm do szyny wyrównawczej, mocuje i zabezpiecza tam, gdzie łatwo go uszkodzić.
5. Podłączenie kotła i urządzeń: obudowę kotła, zasobnika ciepłej wody albo rozdzielacza łączy się zgodnie z instrukcją producenta.
6. Pomiary: elektryk mierzy ciągłość przewodów ochronnych i połączeń wyrównawczych. Wyniki trafiają do protokołu z pomiarów.

Jeśli potrzebny jest też nowy uziom, na przykład w starym domu, który go nie ma, dochodzą prace ziemne i pomiar rezystancji uziemienia. To już osobna pozycja w pracach elektrycznych.

Do połączeń wyrównawczych podłącza się zwykle te części ogrzewania:

• metalowe rury centralnego ogrzewania przy wejściu do kotłowni albo przy rozdzielaczu,
• obudowę kotła, pompy ciepła albo elektrycznego podgrzewacza,
• metalowy zasobnik ciepłej wody i jego przyłącza,
• metalowe elementy w łazience, jeśli wymaga tego projekt albo elektryk po pomiarach.

Do połączeń używa się obejm albo taśm z materiału, który nie koroduje w kontakcie z daną rurą. Na miedź zakłada się inną obejmę niż na stal ocynkowaną, bo inaczej pojawi się korozja i połączenie z czasem przestanie przewodzić. Przewód ma żółto-zieloną izolację, a jego przekrój dobiera się według norm z serii PN-HD 60364. Konkretną wartość określa elektryk w zależności od tego, czy chodzi o połączenia główne, czy miejscowe.

Przy instalacji gazowej obowiązują osobne zasady. Na przyłączu zwykle jest złącze izolujące, które oddziela część zewnętrzną od wewnętrznej, a połączenie wyrównawcze wykonuje się za nim, wewnątrz budynku. Nie ingeruj sam w instalację gazową. Jeśli w trakcie prac poczujesz gaz, zakręć główny zawór, otwórz okna, wyjdź z budynku i zadzwoń pod numer pogotowia gazowego 992 albo 112.

Najprościej jest w nowym domu albo przy całkowitej wymianie ogrzewania, gdy rury są odsłonięte, a główna szyna wyrównawcza znajduje się blisko kotłowni. Elektryk zakłada wtedy kilka obejm i prowadzi krótkie przewody.

Więcej pracy wymagają:

• stare rury, które najpierw trzeba oczyścić z farby i rdzy,
• rury schowane w ścianie albo pod wylewką, do których trzeba się dostać,
• duża odległość między kotłownią a rozdzielnicą,
• dom bez sprawnego uziemienia, w którym trzeba wykonać uziom,
• blok albo kamienica, gdzie piony należą do części wspólnych i sposób wykonania trzeba ustalić z zarządcą, wspólnotą mieszkaniową albo spółdzielnią.

Często zdarza się przeróbka, przy której część stalowych rur zastępuje się plastikowymi. Plastik nie przewodzi prądu, więc pierwotne połączenie zostaje przerwane, a metalowe odcinki po obu stronach zostają bez połączenia z resztą. Wtedy połączenia wyrównawcze trzeba uzupełnić.

• obejma założona na farbę albo rdzę, przez co nie ma dobrego styku,
• połączenie wyrównawcze podłączone do przewodu neutralnego zamiast ochronnego,
• po przeróbce na plastik nikt nie uzupełnia przerwanego połączenia,
• niewłaściwe połączenie dwóch metali, które prowadzi do korozji,
• przewód poprowadzony luzem w miejscu, gdzie uszkodzi go wilgoć albo przypadkowe szarpnięcie,
• połączenia zakryte płytkami, przez co przy przeglądzie nie da się ich sprawdzić,
• hydraulik „podłącza uziemienie” sam, bez elektryka i bez pomiarów.

Pamiętaj, że rura grzewcza ani wodociągowa nie może zastępować uziemienia instalacji elektrycznej. Ogrzewanie podłącza się do ochrony, ale samo jej nie tworzy.

To, czy połączenia działają, potwierdzi dopiero pomiar, bo na oko nie da się tego ocenić. Przy odbiorze możesz jednak sprawdzić kilka rzeczy:

• obejmy są mocno dokręcone i przylegają do czystego metalu,
• przewody mają żółto-zieloną izolację i są przymocowane na całej trasie,
• podłączony jest kocioł, zasobnik i wszystkie ustalone metalowe rury,
• połączenia pozostały dostępne i nie zostały zamurowane,
• przewody na szynie wyrównawczej są opisane albo zapisane w dokumentacji,
• elektryk wykonał pomiar ciągłości,
• dostałeś protokół z pomiarów z nazwiskiem elektryka i numerem jego uprawnień.