Odpowietrzanie grzejnika i uzupełnienie ciśnienia

Powietrze jest lżejsze od wody, więc zbiera się w najwyższych punktach instalacji, czyli w górnej części grzejników i na najwyższej kondygnacji. Typowe objawy to:

• grzejnik grzeje tylko na dole albo wcale się nie nagrzewa, choć kocioł pracuje,
• bulgotanie i szum w grzejniku lub w rurach, zwłaszcza po włączeniu ogrzewania,
• niskie ciśnienie na manometrze kotła albo komunikat błędu o zbyt niskim ciśnieniu,
• w pomieszczeniu jest chłodniej, niż ustawiłeś na termostacie.

Dlaczego ciśnienie w ogóle spada? Przy odpowietrzaniu razem z powietrzem ucieka trochę wody. Drobne straty powstają też na uszczelkach i zaworach. Jeśli jednak musisz dopuszczać wodę często, na przykład co kilka tygodni, to gdzieś jest wyciek albo nie działa naczynie wzbiorcze. Wtedy samo dolewanie nic nie da i warto wezwać hydraulika lub instalatora c.o.

Hydraulik albo doświadczony domowy majsterkowicz działa w dwóch krokach. Najpierw usuwa powietrze, dopiero potem uzupełnia ciśnienie. Odwrotna kolejność nie ma sensu, bo po odpowietrzeniu ciśnienie i tak by spadło.

Przed odpowietrzaniem wyłącza się ogrzewanie i pompę obiegową, a instalację zostawia na chwilę w spokoju. Powietrze zbiera się wtedy u góry, a woda trochę stygnie. Potem na każdym grzejniku lekko odkręca się zawór odpowietrzający, który zwykle jest w górnym rogu z boku. Otwiera się go kluczykiem do odpowietrzania, w niektórych modelach płaskim śrubokrętem. Zawór zostaje otwarty, dopóki syczy powietrze. Zakręca się go, gdy zacznie płynąć równy strumień wody bez pęcherzyków. W domu piętrowym zaczyna się od najniższej kondygnacji i idzie w górę, bo najwyżej położone grzejniki zbierają najwięcej powietrza.

Uzupełnienie ciśnienia polega na dopuszczeniu wody przez zawór napełniający. Zwykle jest on na spodzie kotła albo na rurze obok, czasem jest to elastyczny wężyk podłączony do zimnej wody. Wodę wpuszcza się powoli i jednocześnie obserwuje manometr. W typowym kotle w domu jednorodzinnym ciśnienie w zimnej instalacji utrzymuje się zwykle mniej więcej między 1 a 2 bar. Dokładną wartość podaje producent kotła w instrukcji. W wyższym budynku może być potrzebne nieco wyższe ciśnienie, żeby woda dotarła do najwyżej położonych grzejników.

W domu jednorodzinnym albo w mieszkaniu z własnym kotłem gazowym poradzisz sobie z tym sam. Nie rozbierasz niczego w kotle, otwierasz tylko zawory przeznaczone dla użytkownika. W bloku z wielkiej płyty czy w kamienicy podłączonej do sieci ciepłowniczej ciśnienie w instalacji ustawia węzeł cieplny, więc go nie uzupełniasz. Jeśli grzejnik bulgocze lub grzeje tylko na dole, zgłoś to administracji lub zarządcy, który w wielu budynkach odpowietrza pion w ramach przeglądu.

1. Wyłączyć ogrzewanie i pompę obiegową, odczekać, aż grzejniki ostygną co najmniej do letniej temperatury.
2. Spojrzeć na manometr kotła i zapamiętać, jakie ciśnienie pokazuje.
3. Pod zaworem odpowietrzającym podłożyć szmatkę albo przytrzymać małe naczynie.
4. Kluczykiem powoli obrócić zawór o mniej więcej ćwierć do pół obrotu, nie więcej.
5. Pozwolić, aby powietrze uszło, i poczekać, aż popłynie woda bez pęcherzyków.
6. Zakręcić zawór, tylko dociągnąć, bez użycia siły.
7. Tak samo postąpić przy kolejnych grzejnikach, od najniższej kondygnacji w górę.
8. Ponownie sprawdzić manometr.
9. Jeśli ciśnienie spadło poniżej wartości podanej przez producenta, powoli otworzyć zawór napełniający i obserwować wskazówkę.
10. Szczelnie zakręcić zawór napełniający, gdy ciśnienie osiągnie zalecaną wartość. Jeśli jest to wężyk, odłączyć go zgodnie z instrukcją kotła.
11. Włączyć ogrzewanie i po pół godzinie do godziny sprawdzić, czy grzejniki grzeją na całej powierzchni.
12. Po nagrzaniu instalacji jeszcze raz sprawdzić ciśnienie i w razie potrzeby powtórzyć odpowietrzanie.

Jeśli czujesz gaz, niczego nie włączaj ani nie wyłączaj, otwórz okna, wyjdź z pomieszczenia i zadzwoń pod numer 992 lub 112. Wszelkie prace przy samym kotle gazowym, jego palniku czy przewodzie spalinowym wykonuje wyłącznie autoryzowany serwisant z odpowiednimi uprawnieniami.

Prosty przypadek to nowsza instalacja z łatwo dostępnymi grzejnikami, sprawnymi zaworami i kotłem, który ma zawór napełniający i czytelny manometr. Z czymś takim poradzi sobie także laik w krótkim czasie. Więcej czasu i doświadczenia wymagają takie sytuacje:

• dużo grzejników i kilka kondygnacji, kiedy trzeba obejść cały dom, a czasem odpowietrzać kilka razy,
• zapieczone lub zardzewiałe zawory odpowietrzające, których nie da się otworzyć albo które po otwarciu przeciekają i trzeba je wymienić,
• grzejniki za meblami lub pod osłonami, do których trudno się dostać,
• stara instalacja z osadami, gdzie z zaworu leci ciemna woda, a grzejnik po odpowietrzeniu nadal nie grzeje,
• powtarzający się spadek ciśnienia, za którym stoi wyciek wody lub uszkodzone naczynie wzbiorcze,
• połączenie z ogrzewaniem podłogowym, gdzie pętle odpowietrza się przez rozdzielacz i procedura jest bardziej złożona.

W takich przypadkach nie chodzi już tylko o odpowietrzenie, ale o znalezienie przyczyny. Hydraulik sprawdza wtedy naczynie wzbiorcze, pompę, zawory termostatyczne i ocenia, czy instalacja nie wymaga płukania.

• odpowietrzanie przy włączonym ogrzewaniu: woda jest gorąca, a pompa rozprowadza powietrze po instalacji, więc nie usuniesz go w całości,
• zbyt mocno odkręcony zawór: mały zawór da się całkiem wykręcić i woda tryska wtedy na ścianę i podłogę,
• zbyt wczesne zakręcenie: zawór zamyka się dopiero wtedy, gdy płynie czysta woda bez pęcherzyków, a nie po pierwszym prysnięciu,
• zapomniane ciśnienie: po odpowietrzeniu ciśnienie zostaje niskie i kocioł po chwili się wyłącza,
• za wysokie ciśnienie: zbyt duże ciśnienie otwiera zawór bezpieczeństwa, który w typowych kotłach reaguje zwykle w okolicy 3 bar, i woda zaczyna kapać,
• niedokręcony zawór napełniający: woda powoli dopływa i ciśnienie samo rośnie,
• częste dolewanie bez szukania przyczyny: każda świeża woda wnosi tlen i minerały, które sprzyjają korozji i osadom.

Po odpowietrzeniu i uzupełnieniu ciśnienia pozwól instalacji się nagrzać i przejdź przez te punkty:

• wszystkie grzejniki grzeją równo na całej powierzchni, także u góry,
• w grzejnikach i rurach nic nie bulgocze ani nie szumi,
• ciśnienie w zimnej instalacji mieści się w zakresie podanym przez producenta kotła,
• po nagrzaniu ciśnienie lekko rośnie, ale nie zbliża się do progu zaworu bezpieczeństwa,
• zawory odpowietrzające są suche i nie kapią,
• zawór napełniający jest zakręcony, a wężyk odłączony, jeśli wymaga tego instrukcja,
• kocioł nie zgłasza żadnego błędu,
• po kilku dniach pracy ciśnienie wyraźnie nie spadło.