Zamrażanie rur

Sama praca nie trwa długo, ale wszystko zależy od przygotowania. Korek lodowy trzyma tylko wtedy, gdy woda w rurze stoi i nie jest gorąca. W praktyce wygląda to mniej więcej tak:

1. Fachowiec ocenia materiał, średnicę i stan rury, a potem wybiera prosty, nieuszkodzony odcinek do zamrożenia.
2. Przy ogrzewaniu wyłącza się kocioł i pompę obiegową, ewentualnie zamyka zawór na danej gałęzi. Woda musi ostygnąć, bo ciepła zamarza dużo wolniej.
3. Na rurę zakłada się głowice mrożące. Przy mniejszych instalacjach zwykle jedną, przy większych średnicach czasem dwie obok siebie.
4. Urządzenie chłodzi tak długo, aż w środku powstanie pełny korek. Przy typowych średnicach mieszkaniowych trwa to zwykle od kilku do kilkudziesięciu minut, zależnie od materiału.
5. Fachowiec ostrożnie sprawdza, czy korek trzyma: luzuje połączenie za nim i patrzy, czy woda przestaje wyciekać.
6. Potem przychodzi czas na właściwą naprawę. Urządzenie pracuje przez cały czas i podtrzymuje korek.
7. Po zakończeniu chłodzenie się wyłącza, korek powoli topnieje, a instalację uruchamia się ponownie, uzupełnia wodę i odpowietrza.

Najwięcej daje tam, gdzie spuszczanie wody oznaczałoby dużo pracy i niepotrzebne ryzyko. Typowe sytuacje:

• wymiana albo demontaż grzejnika bez zaworów odcinających,
• wymiana starego zaworu lub kurka, który już cieknie,
• podłączenie nowej gałęzi, na przykład przy remoncie łazienki czy kuchni,
• naprawa nieszczelnego odcinka rury,
• praca w jednym mieszkaniu w budynku ze wspólną instalacją c.o.

Dlaczego warto unikać spuszczania wody? W starszej instalacji, na przykład w kamienicy albo bloku z wielkiej płyty, po spuszczeniu i ponownym napełnieniu odrywa się osad, który potem zatyka zawory i grzejniki. Instalacja łatwiej się zapowietrza, dłużej trzeba ją odpowietrzać, a zimą w tym czasie wychładzają się pomieszczenia. Przy większej instalacji dochodzi do tego duża ilość wody i ewentualnych dodatków chemicznych.

Zamrażanie nie zadziała jednak wszędzie. Jeśli w ogrzewaniu krąży płyn niezamarzający, na przykład glikol, korek tworzy się z trudem albo wcale. Kłopotem jest też stały przepływ, choćby w przyłączu wodociągowym pod pełnym ciśnieniem bez możliwości jego obniżenia, oraz mocno skorodowana rura, która mogłaby nie wytrzymać nagłej zmiany temperatury. Wtedy fachowiec zaproponuje inne rozwiązanie, na przykład częściowe spuszczenie wody z jednej gałęzi.

W praktyce używa się trzech rodzajów urządzeń. Wybór zależy od średnicy, materiału i od tego, jak długo korek ma wytrzymać.

• elektryczna zamrażarka do rur działa podobnie jak lodówka. Głowice są połączone ze sprężarką i utrzymują korek przez dłuższy czas. Dobrze sprawdza się w mieszkaniach i domach jednorodzinnych,
• dwutlenek węgla z butli stosuje się przy krótkich pracach na mniejszych średnicach. To proste rozwiązanie, ale korek trzyma tylko tak długo, jak długo w butli jest gaz,
• ciekły azot wykorzystuje się przy dużych średnicach i trudnych instalacjach, na przykład w kotłowniach, węzłach cieplnych czy obiektach komercyjnych.

Rury stalowe i miedziane zamraża się bez większych problemów. Rury z tworzyw sztucznych i wielowarstwowe gorzej przewodzą ciepło, więc zamrażanie trwa dłużej i trzeba je dokładniej pilnować. Niektórzy producenci rur mają w tej sprawie własne zalecenia, dlatego warto sprawdzić, z czego jest twoja instalacja.

Zakres i trudność pracy, a więc także jej końcowy koszt, zależą głównie od tych okoliczności:

• średnica i materiał: cienka rura miedziana zamarza szybko, grubościenna stal albo większa średnica wymagają mocniejszego urządzenia i więcej czasu,
• dostęp do rury: rura prowadzona po wierzchu to ideał, rurę w bruździe, za płytkami albo tuż przy ścianie trzeba najpierw odsłonić,
• możliwość zatrzymania przepływu: jeśli da się wyłączyć pompę i instalacja może ostygnąć, wszystko idzie gładko, przy stałym przepływie praca się wydłuża albo w ogóle nie da się jej wykonać,
• stan instalacji: zardzewiałe albo wcześniej łatane rury wymagają ostrożniejszego podejścia,
• prace towarzyszące: zamrażanie prawie zawsze idzie w parze z wymianą grzejnika, zaworu lub odcinka rury, a czas tych prac decyduje o tym, jak długo korek musi wytrzymać.

Większość kłopotów nie wynika z samego mrożenia, tylko ze złego przygotowania. W praktyce powtarzają się takie sytuacje:

• zamrażanie gorącej instalacji albo przy włączonej pompie, przez co korek się nie tworzy lub puszcza w trakcie pracy,
• złe miejsce, na przykład kolano, połączenie albo uszkodzony odcinek, gdzie rura jest najsłabsza,
• zamrożenie dwóch miejsc jedno za drugim z zamkniętym odcinkiem pomiędzy nimi: lód się rozszerza i w takim odcinku ciśnienie może wzrosnąć na tyle, że uszkodzi rurę,
• lutowanie lub spawanie zbyt blisko korka, bo ciepło go roztapia, dlatego przy takich pracach zachowuje się odstęp albo wybiera złączki zaprasowywane,
• przyspieszanie rozmrażania otwartym ogniem, co może odkształcić rurę albo spowodować późniejszy wyciek.

Przy rozmrażaniu obowiązuje prosta zasada: pozwolić korkowi spokojnie się roztopić, a dopiero potem przywrócić pełne ciśnienie i włączyć pompę.

Po wyjściu fachowca upewnij się, że instalacja działa tak dobrze jak wcześniej. Przy odbiorze sprawdź te punkty:

• nowe lub wymienione połączenie jest suche i nie kapie nawet po kilku godzinach pracy instalacji,
• w miejscu, gdzie był korek, nie widać odkształcenia ani pęknięcia,
• ciśnienie na manometrze kotła lub instalacji mieści się w zakresie podanym przez producenta kotła,
• grzejniki są odpowietrzone i grzeją równo na całej powierzchni,
• pompa obiegowa pracuje, a w rurach nie słychać bulgotania ani syczenia,
• fachowiec powiedział ci, co dokładnie wymienił i co zrobić, gdyby później pojawiła się wilgoć.