Spawanie gazowe rur metalowych

Płomień dobrze sprawdza się przy cienkościennych rurach stalowych o mniejszych średnicach, typowych dla instalacji grzewczych w domach jednorodzinnych, kamienicach i blokach z wielkiej płyty. Spawacz może delikatnie dozować ciepło, więc cienka ścianka rury łatwiej wytrzymuje pracę i nie przepala się. Do tego palnik nie potrzebuje prądu i da się nim dotrzeć w ciasne miejsca za grzejnikiem albo pod stropem kotłowni.

Są jednak sytuacje, w których wybiera się inną metodę:

• grube i duże rury w kotłowniach zwykle spawa się elektrycznie, bo przy grubym materiale idzie to szybciej,
• rury miedziane w praktyce prawie zawsze łączy się lutowaniem twardym, a nie spawaniem; płomień też się tu przydaje, ale miedź się nie nadtapia,
• rur ocynkowanych, typowych dla starych instalacji wodnych, nie powinno się spawać: cynk podczas grzania się spala i wydziela szkodliwe opary, a połączenie traci ochronę przed korozją, dlatego takie rury łączy się na gwint albo przez złączki przejściowe,
• instalację gazową może spawać wyłącznie fachowiec z uprawnieniami gazowymi, a po pracy konieczna jest próba szczelności; to nie jest zwykła robota przy c.o.

W starszych budynkach spawanie ma jeszcze jedną zaletę. Stare rury często mają wymiary, do których nie pasują współczesne złączki zaprasowywane, albo są tak osłabione, że zaprasowania by nie wytrzymały. Spoiną nowy odcinek łączy się bezpośrednio ze zdrową częścią starej rury.

Samo spawanie trwa krócej, niż można by się spodziewać. Najwięcej czasu zajmuje przygotowanie i sprawdzenie.

1. Wyłączyć kocioł, poczekać, aż instalacja ostygnie, i spuścić wodę przynajmniej z tej części, w której będzie się spawać.
2. Zabezpieczyć otoczenie: usunąć rzeczy łatwopalne, osłonić podłogę i ściany niepalną matą lub blachą, przygotować gaśnicę.
3. Wyciąć uszkodzony odcinek i oczyścić końce rur z rdzy, farby i tłuszczu do gołego, błyszczącego metalu, w razie potrzeby przygotować krawędzie.
4. Dokładnie dopasować nowy kawałek rury i ustabilizować go tak, żeby trzymał oś i nie przesunął się podczas spawania.
5. Ustawić płomień do grubości ścianki i równomiernie nagrzać połączenie na całym obwodzie.
6. Zespawać połączenie płynnym ruchem dookoła rury, w razie potrzeby z użyciem drutu spawalniczego.
7. Zostawić spoinę do swobodnego ostygnięcia, nie schładzać jej wodą.
8. Obejrzeć spoinę, napełnić i odpowietrzyć instalację, wykonać próbę ciśnieniową.
9. Po zakończeniu przez jakiś czas obserwować miejsce pracy, czy nigdzie nie tli się kurz albo izolacja.

Jeśli rury mają być schowane w bruździe w ścianie lub w wylewce, robi się to dopiero po udanej próbie ciśnieniowej. Nieszczelną spoinę ukrytą pod tynkiem znacznie trudniej znaleźć niż taką, która jest jeszcze na wierzchu.

Na to, jak pracochłonne jest zadanie, a więc i na jego koszt, najbardziej wpływa dostęp do połączenia i stan rur. Łatwo spawa się rurę poprowadzoną swobodnie w kotłowni albo na ścianie, gdzie palnikiem można objechać cały obwód. Trudniej jest w takich sytuacjach:

• połączenie jest tuż przy ścianie, w narożniku albo pod sufitem i spawacz musi pracować w niewygodnej pozycji,
• rura jest mocno skorodowana i trzeba szukać miejsca, w którym ścianka jest wystarczająco gruba na spoinę,
• w pobliżu są drewniane boazerie, sufity podwieszane, przewody elektryczne albo rury z tworzywa, które trzeba osłonić,
• w bloku trzeba spuścić wodę z całego pionu, co wymaga uzgodnienia terminu z zarządcą, wspólnotą mieszkaniową lub spółdzielnią,
• po spawaniu trzeba jeszcze kuć bruzdy, zamurować je i naprawić tynk.

W bloku pion grzewczy jest częścią wspólną budynku. Nie ruszaj go na własną rękę, nawet jeśli przechodzi przez twoje mieszkanie. Termin i sposób pracy zawsze warto ustalić z zarządcą z wyprzedzeniem, bo spuszczenie wody z pionu dotyczy także sąsiadów.

Spawanie gazowe to praca z otwartym ogniem i butlami pod ciśnieniem, dlatego powinien ją wykonywać wyłącznie przeszkolony spawacz z odpowiednimi uprawnieniami spawalniczymi. To nie jest zadanie dla amatora. Doświadczony spawacz zna nie tylko samą technikę, ale też zasady prowadzenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym w budynkach: przygotowanie stanowiska, gaśnicę pod ręką i dozór po zakończeniu pracy.

Dlaczego ten dozór jest tak ważny? Iskry i rozgrzany metal mogą zapalić kurz w bruździe, izolację albo drewno za ścianą, i to z opóźnieniem. Zdarza się, że ogień pojawia się dopiero po wyjściu spawacza. Jako właściciel pomożesz, jeśli przed jego przyjściem usuniesz z okolicy rur wszystko, co łatwopalne, i zadbasz o możliwość przewietrzenia pomieszczenia.

Jeśli podczas pracy poczujesz gaz, natychmiast przerwij pracę, otwórz okna, nie włączaj ani nie wyłączaj urządzeń elektrycznych, wyjdź z mieszkania i zadzwoń na pogotowie gazowe 992 lub na numer alarmowy 112.

W praktyce najczęściej pojawiają się takie problemy:

• źle oczyszczone końce rur: rdza i farba powodują pory, a spoina z czasem zaczyna przeciekać,
• przepalona ścianka przy cienkich rurach, gdy płomień jest za mocny albo zatrzymuje się za długo w jednym miejscu,
• niepołączona grań spoiny: z zewnątrz połączenie wygląda dobrze, ale w środku metal nie jest stopiony na całej grubości,
• spoina na osłabionej rurze: połączenie jest szczelne, ale kawałek dalej przerdzewiała rura wkrótce pęka,
• zatynkowanie bez próby ciśnieniowej, po którym nieszczelność wychodzi jako wilgotna plama na ścianie.

Przy odbiorze zwróć uwagę przede wszystkim na te punkty:

• spoina jest ciągła na całym obwodzie rury, bez dziur, pęknięć i widocznych porów,
• połączone rury leżą w jednej osi, a instalacja nie jest wygięta ani nie opada,
• otoczenie stanowiska nie jest osmalone, a osłony podłogi i ścian spełniły swoje zadanie,
• instalacja została napełniona, odpowietrzona i przeszła próbę ciśnieniową,
• po uruchomieniu ogrzewania połączenia są suche także w temperaturze pracy,
• grzejniki nagrzewają się równomiernie, a w instalacji nie bulgocze powietrze,
• ciśnienie na manometrze kotła nie spada po kilku dniach pracy,
• rury w bruzdach zostały zakryte dopiero po próbie szczelności.