Wymiana zaworu termostatycznego

Zawór rzadko psuje się z dnia na dzień. Najczęściej daje o sobie znać jednym z tych objawów:

• grzejnik grzeje na całego, choć głowica jest skręcona na minimum,
• grzejnik zostaje zimny, a pozostałe w mieszkaniu grzeją,
• kręcenie głowicą nie zmienia temperatury grzejnika,
• wokół zaworu pojawia się wilgoć, krople albo zielony lub rdzawy nalot,
• na grzejniku jest stary zawór ręczny bez regulacji termostatycznej.

Dlaczego po lecie grzejnik czasem w ogóle nie grzeje? Bardzo często zastyga po prostu trzpień w zaworze, czyli mały bolec, na który naciska głowica. Po zdjęciu głowicy można go kilka razy ostrożnie wcisnąć i puścić. Jeśli się nie rusza albo obok niego wycieka woda, wkładka zaworu jest zużyta. Jeśli natomiast pomaga założenie innej, sprawnej głowicy, zawór jest w porządku i wystarczy wymienić samą głowicę.

Przy jednym grzejniku to krótka robota. Hydraulik zwykle postępuje tak:

1. Ocenić stan grzejnika, rur i gwintów i ustalić, czy wystarczy nowa głowica, sama wkładka, czy trzeba wymienić cały korpus zaworu.
2. Odciąć grzejnik. W domu jednorodzinnym często da się zakręcić zawór powrotny (śrubunek odcinający), w innym przypadku instalację częściowo się spuszcza. W bloku pion zamyka i spuszcza zwykle służba techniczna zarządcy, więc termin trzeba z nią zgrać.
3. Zdemontować stary zawór tak, żeby nie uszkodzić gwintu grzejnika ani rury. Przy starych instalacjach oczyścić gwint z korozji i osadu.
4. Zamontować nowy zawór z prawidłowo uszczelnionym gwintem. Strzałka na korpusie musi wskazywać kierunek przepływu wody.
5. Ustawić nastawę wstępną, jeśli zawór ją ma, i założyć pasującą głowicę.
6. Napełnić instalację, podnieść ciśnienie, odpowietrzyć grzejnik i sprawdzić szczelność wszystkich połączeń.
7. Sprawdzić, czy grzejnik reaguje na obrót głowicy.

W blokach z wielkiej płyty wymianę robi się najchętniej poza sezonem grzewczym, kiedy pion jest pusty albo łatwo go zamknąć. Zimą oznacza to spuszczenie wody z części budynku, a wtedy marzną też sąsiedzi. Jeśli na grzejniku wisi podzielnik kosztów ciepła, hydraulik powinien go zostawić w spokoju, bo należy do firmy rozliczającej ogrzewanie.

Zawór dobiera się do sposobu podłączenia grzejnika, a nie do wyglądu.

• zawór kątowy pasuje, gdy rura wychodzi ze ściany albo z podłogi i skręca do grzejnika,
• zawór prosty stosuje się, gdy rura dochodzi prosto do boku grzejnika,
• zawór osiowy lub trójosiowy pozwala obrócić głowicę tam, gdzie ma miejsce i nie chowa się za meblem,
• wkładka zaworowa to część wymieniana w grzejnikach z podłączeniem dolnym, które mają zawór wbudowany w korpus, wtedy nie zmienia się całego zaworu, tylko samą wkładkę.

W budynkach wielorodzinnych ważna jest nastawa wstępna. To niewielka regulacja na zaworze, która ogranicza maksymalny przepływ. Po zrównoważeniu hydraulicznym budynku każdy grzejnik ma swoją wartość. Jeśli nowy zawór dostanie inną, grzejnik może zabierać ciepło sąsiadom albo przeciwnie, grzać słabo. Pierwotną wartość warto sprawdzić u zarządcy, w spółdzielni albo w projekcie regulacji instalacji.

Głowice bywają mechaniczne, z cieczą lub woskiem w środku, oraz elektroniczne. Głowica elektroniczna lub smart potrafi grzać według programu, na przykład mocniej rano i wieczorem, słabiej w ciągu dnia. Większość popularnych zaworów ma gwint pod głowicę M30 x 1,5, do innych typów sprzedaje się adaptery. Jeśli planujesz sterowanie smart, sprawdź zgodność jeszcze przed zakupem zaworu. Później wystarczy tylko zmienić głowicę.

Ile czasu zajmie hydraulikowi wymiana, zależy przede wszystkim od stanu instalacji:

• pracę ułatwia sprawny zawór powrotny, który pozwala odciąć jeden grzejnik bez spuszczania wody,
• pomaga też wygodny dostęp do zaworu i zdrowe, niezardzewiałe gwinty,
• utrudnia ją zapieczony lub skorodowany stary zawór, którego nie da się odkręcić bez ryzyka uszkodzenia rury,
• kolejnym utrudnieniem jest konieczność spuszczenia części albo całej instalacji, zwłaszcza w bloku,
• czasu dodaje nietypowy rozstaw lub inny wymiar przyłącza, przy którym trzeba przerobić rurę,
• wymianę kilku zaworów naraz warto połączyć z odpowietrzeniem i przeglądem całego ogrzewania.

Wymianę korpusu zaworu zostaw hydraulikowi, bo to ingerencja w instalację pod ciśnieniem, a błąd może zalać twoje mieszkanie i sąsiadów. Samą głowicę zmienisz jednak bez problemu, woda przy tym nie wypływa.

1. Obrócić starą głowicę na najwyższą cyfrę, żeby nie naciskała na trzpień.
2. Odkręcić nakrętkę albo zwolnić zatrzask i zdjąć głowicę.
3. Sprawdzić, czy trzpień zaworu porusza się swobodnie i czy wokół niego nie przecieka woda.
4. Upewnić się, że nowa głowica pasuje do zaworu, w razie potrzeby założyć adapter.
5. Założyć nową głowicę w pozycji całkowicie otwartej i dokręcić nakrętkę ręką.
6. Ustawić wybraną cyfrę i po kilku godzinach sprawdzić, czy grzejnik reaguje.

Jeśli trzpień się nie rusza albo obok niego cieknie woda, wezwij hydraulika.

• zawór zamontowany odwrotnie do kierunku przepływu, przez co grzejnik szumi albo źle reguluje,
• pominięta lub źle ustawiona nastawa wstępna w budynku wielorodzinnym,
• zbyt mocno dokręcone połączenie, które niszczy gwint grzejnika,
• głowica ustawiona pionowo tuż nad grzejnikiem, gdzie ogrzewa ją ciepło unoszące się z grzejnika,
• głowica zasłonięta firanką, zasłoną albo meblem, przez co mierzy złą temperaturę,
• niepasująca głowica, która nie potrafi całkowicie zamknąć zaworu.

• połączenia zaworu i śrubunku są suche także po kilku godzinach grzania,
• strzałka na zaworze wskazuje kierunek przepływu wody,
• grzejnik nagrzewa się po przekręceniu głowicy na wyższą cyfrę i stopniowo stygnie na minimum,
• głowica jest w poziomie, ma swobodny dostęp powietrza i nic jej nie zasłania,
• nastawa wstępna odpowiada wartości od zarządcy lub z projektu,
• grzejnik jest odpowietrzony, a w domu jednorodzinnym ciśnienie w instalacji mieści się w zakresie podanym przez producenta kotła,
• podzielnik kosztów ciepła, jeśli jest, pozostał nienaruszony,
• hydraulik przekazał informację o typie zaworu i głowicy na wypadek serwisu.